Icma.az
close
up
RU
İranda görünməmiş vəziyyət: Tabut aşdı, kəfən cırıldı, 37 il sonra… Xomeyni müəmması

İranda görünməmiş vəziyyət: Tabut aşdı, kəfən cırıldı, 37 il sonra… Xomeyni müəmması

Icma.az, Bakupost portalından verilən məlumatlara əsaslanaraq xəbər verir.


Xəbər verdiyimiz kimi, iyulun 4-də İranın mərhum ali lideri Seyid Əli Xameneinin vida mərasimi keçirilib. Ayətullah Xamenei 2026-cı il fevralın 28-də Tehrandakı iqamətgahına ABŞ və İsrailin endirdiyi hava zərbələri nəticəsində 87 yaşında həlak olub. Paytaxt Tehranda üç gün davam edən kütləvi vida mərasimində Xameneinin tabutunu daşıyan avtomobil şəhərin əsas küçələri boyunca hərəkət edib.


"Bakupost" Globalinfo.az-a istinadla xəbər verir ki, mərasimdə iştirak edən insanların sayının çoxluğu xüsusi diqqət çəkib.

Ümumiyyətlə, İranda ali lider institutu təkcə siyasi hakimiyyətin deyil, həm də dini və ideoloji sistemin əsas sütunlarından biri hesab olunur. Bu səbəbdən ali liderlərin vəfatı və vida mərasimləri ölkənin siyasi gələcəyinə, daxili sabitliyinə və beynəlxalq ictimaiyyətin diqqətinə təsir edən mühüm hadisələr kimi qiymətləndirilir. Məhz ona görə də bu cür mərasimlər ənənəvi olaraq kütləvi iştirakla müşayiət olunur.

Tarixədə xüsusi yadda qalan dünyanın ən izdihamlı dəfn mərasimlərindən biri də 1989-cu ildə İran İslam Respublikasının banisi Ruhullah Xomeyninin vida mərasimi idi.

Xomeyni Əli Xameneidən fərqli olaraq uzun sürən xəstəlikdən vəfat edib. Məlumata görə, o, 1989-cu il mayın 23-də mədə-bağırsaq qanaxması keçirib. Tehran Qəlb Mərkəzində əməliyyat olunsa da, qısa müddət sonra həyatını itirib. Rəsmi açıqlamada ölüm səbəbinin ürək çatışmazlığı olduğu qeyd edilib.

O zaman 88 yaşında olan Xomeyninin dəfn mərasiminə milyonlarla insan qatılıb. İzdiham o qədər böyük olub ki, cənazənin ənənəvi qaydada daşınması mümkün olmayıb. Nəticədə İran Hərbi Hava Qüvvələri helikopter cəlb edərək cənazəni ərazidən uzaqlaşdırıb. Daha sonra Bəhişt-Zəhra qəbiristanlığında keçirilən dəfn mərasimi də nəzarətsiz insan axını səbəbindən çətin keçib. İzdiham nəticəsində xeyli insan xəsarət alıb, hətta kəfənin cırıldığı görüntülər də tarixə düşüb.

Bəs Xomeyni və Xameneinin vida mərasimləri arasında hansı oxşar və fərqli məqamlar var?

Hər iki ali liderin vida mərasiminə yüz minlərlə, hətta milyonlarla insan qatılıb. İran hakimiyyəti hər iki mərasimi milli həmrəyliyin nümayişi kimi təqdim edib, ölkə üzrə matəm elan olunub. Mərasimlər dövlət televiziyası vasitəsilə canlı yayımlanıb, yüksək vəzifəli dövlət rəsmiləri, din xadimləri və İranın müttəfiqi hesab olunan ölkələrin nümayəndələri də iştirak ediblər.

Əsas fərqlər isə dəfn prosesində və siyasi fonunda özünü göstərib.

1989-cu ildə Ruhullah Xomeyninin dəfn mərasimində insan axını o qədər böyük olub ki, tabut çiyinlər üzərində aparılarkən izdiham nəzarətdən çıxıb. Tabut yerə düşüb, kəfən cırılıb, təhlükəsizlik qüvvələri isə vəziyyətə nəzarəti itirib. Nəticədə mərasim yarımçıq dayandırılıb, cənazə helikopterlə ərazidən çıxarılıb və dəfn daha sonra ciddi təhlükəsizlik tədbirləri altında həyata keçirilib.

Əli Xameneinin vida mərasimində isə belə xaotik mənzərə yaşanmadı. Təhlükəsizlik tədbirləri maksimum səviyyədə təşkil olundu və mərasim əvvəlcədən hazırlanmış plan üzrə keçirildi.images 6

Xameneinin dəfn mərasimi

Bunun əsas səbəblərindən biri də Əli Xameneinin vəfatının Yaxın Şərqdə gərginliyin pik həddə çatdığı dövrə təsadüf etməsi idi. İran-İsrail qarşıdurması, regional təhlükəsizlik riskləri və ölkədaxili həssas vəziyyət səbəbindən bütün mərasim ciddi nəzarət altında keçirildi.

Diqqət çəkən digər məqam isə yeni ali lider Müctəba Xameneinin vida mərasimində iştirak etməməsi oldu. Rəsmi izahda bunun təhlükəsizlik məqsədi daşıdığı bildirilsə də, onun sağlamlıq vəziyyəti və siyasi legitimliyi ilə bağlı müxtəlif iddialar da gündəmə gəldi.

1989-cu ildə isə vəziyyət fərqli idi. Əli Xamenei artıq yeni ali lider seçilmiş və Xomeyninin vida mərasimində iştirak edərək hakimiyyətin davamlılığı mesajını vermişdi.

Hakimiyyətin ötürülməsi baxımından da iki dövr arasında ciddi fərqlər mövcuddur. Ruhullah Xomeyninin vəfatı İran İslam Respublikası tarixində ilk ali lider dəyişikliyi idi. Həmin dövrdə müəyyən narahatlıqlar yaşansa da, Əli Xameneinin qısa müddətdə ali lider seçilməsi siyasi sistemdə sabitliyin qorunmasına imkan verdi.

Əli Xameneinin vəfatından sonra isə hakimiyyətin ötürülməsi prosesi daha mürəkkəb geosiyasi və daxili siyasi şəraitdə baş tutdu. İqtisadi problemlər, beynəlxalq sanksiyalar, daxili narazılıqlar və regional qarşıdurmalar yeni ali liderin legitimliyi ətrafında müzakirələri daha da gücləndirib.

Nəticə etibarilə, hər iki vida mərasimi İran İslam Respublikasının tarixində dönüş nöqtəsi kimi qiymətləndirilir. Lakin Ruhullah Xomeyninin dəfni xalqın emosional reaksiyası və nəzarətdən çıxan izdihamla yadda qaldığı halda, Əli Xameneinin vida mərasimi daha çox görünməmiş təhlükəsizlik tədbirləri, yeni ali liderin ictimaiyyət qarşısına çıxmaması və İranın gələcək siyasi kursu ilə bağlı yaranan suallarla diqqət çəkdi. Bu isə göstərir ki, İranın siyasi sistemi 1989-cu illə müqayisədə həm daxili, həm də beynəlxalq baxımdan daha mürəkkəb və həssas mərhələyə daxil olub.


Ən son xəbərləri və yenilikləri almaq üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:147
embedMənbə:https://www.bakupost.az
archiveBu xəbər 06 İyul 2026 21:34 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Söküntü başlamazdan əvvəl vətəndaşlar əmlaklarını qiymətləndirməlidir? Açıqlama

18 Noyabr 2026 14:55see327

MRT, KT, PET CT: Xərçəngi dəqiq hansı müayinə aşkarlayır?

18 Noyabr 2026 18:31see309

Xankəndidə Zəfər Gününə həsr olunmuş mini futbol turnirinə yekun vurulub

19 Noyabr 2026 01:55see298

Kosmosdakı musiqimiz: Çahargah Ahəngi “Voyager”ə necə yazılıb? │ VİDEO

19 Noyabr 2026 00:18see285

Məşq zamanı huşunu itirən “Bavariya”nın baş məşqçisi geri qayıdır

19 Noyabr 2026 02:01see279

SOCAR: İşçilərin səriştəliliklərinin qiymətləndirilməsi istehsal prosesinin tərkib hissəsidir

19 Noyabr 2026 02:14see275

Cəmi 1 saata 3 növ xərçəngi aşkar edən metod

18 Noyabr 2026 19:49see265

Hansı qan analizi Alsheymeri 10 il öncədən xəbər verir?

18 Noyabr 2026 16:56see247

Azərbaycanda qızıl 15 faizə qədər ucuzlaşa bilər

18 Noyabr 2026 21:21see245

Tarixi körpüdən strateji tərəfdaşlığa: Azərbaycan və Vyetnamı iqtisadi uğura aparan ortaq yollar

18 Noyabr 2026 21:07see239

Könül Xasıyevanı pub da görəndə dəhşətə gəldim” Məşhur bloqer VİDEO

18 Noyabr 2026 17:22see238

Bakının 27 istiqamətində tıxac VAR Foto

18 Noyabr 2026 19:16see237

Altı vəkil Kollegiyadan xaric olunub, 27 si cərimələnib

18 Noyabr 2026 20:00see236

Bu qədər “xiyar” bir arada Yeni dünya rekordu+Fotolar

19 Noyabr 2026 00:23see231

Slovakiyalı basketbolçu: “Məncə, Bakıda bizim azarkeşlərimiz daha çox idi”

19 Noyabr 2026 01:24see225

Alyona Əliyeva Bakı Xoreoqrafiya Akademiyasından paylaşım edib

19 Noyabr 2026 21:02see224

Dünyada ilk: "Qızılalma" Türkiyə ordusunda... Foto

19 Noyabr 2026 19:51see217

C vitaminini necə qəbul etmək lazımdır? Həkimdən məsləhət

19 Noyabr 2026 09:27see193

Almaniya klubu “Qalatasaray”ın futbolçusuna elçi düşdü

20 Noyabr 2026 01:32see186

Hövsanda dəniz qəhvəyi rəngə boyandı Xəzəri kim çirkləndirir? Foto/video

19 Noyabr 2026 14:04see180
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri