İranda müharibə və Paşinyanın pirojkisi

Yaxın Şərq raket zərbələri ilə sarsılarkən və İran ali liderinin ölümündən üzülərkən, bəzi keçmiş sovet ölkələri öz çətinliklərilə üzləşirlər.

Cənubi Qafqaz respublikaları üç tamamilə fərqli davranış modeli nümayiş etdirib. Azərbaycan, Ermənistan və Gürcüstan rəhbərləri ümumiyyətlə gözləmə və görmək yanaşması tətbiq ediblər, lakin Bakı gözlənilmədən regional xilaskar və böhranın hazırkı nəticələrinin həllində əsas himayədar rolunu öz üzərinə götürüb.

Reyting.az xəbər verir ki, bu barədə "Moskovski Komsomolets" qəzeti yazıb.

Rusiya nəşrinin təhlilində qeyd olunur:

Münaqişənin ilk günlərindən etibarən azərbaycanlılar təkcə öz vətəndaşlarının deyil, həm də yüzdən çox rus da daxil olmaqla, atəşə məruz qalan İrandan xarici diplomatik nümayəndəliklərin əməkdaşlarının təxliyəsinə kömək ediblər. Bu fonda təcili olaraq Azərbaycan ərazisindən sərhədi keçən qaçqınların sayı artıq altı yüzü keçib.

İrəvanda tamamilə fərqli bir mənzərə müşahidə olunub. Ermənistan hökuməti şənbə günü Təhlükəsizlik Şurasını yenidən toplayıb, lakin heç bir qəsdən qərar qəbul edilməyib və ya genişmiqyaslı bəyanatlar verilməyib. Bu, iranlılarla strateji əməkdaşlıq barədə son bəyanatlar fonunda baş verir.

İranın Ermənistandakı səfiri ictimaiyyəti sakitləşdirərək Ermənistan-Gürcüstan sərhədində qaçqınların cəmləşmədiyini qeyd etsə də, ölkə daxilində hökumətin hərəkətlərindən narazılıq yaranırdı. Baş nazir Nikol Paşinyan qonşu İranda müharibənin başladığı gün tənqid fırtınası ilə üzləşdi. Ədliyyə naziri Srbuhi Qalyan jurnalistlərin dediyi kimi, belə bir qarışıq dövrdə baş nazirin davranışını - pirojki və qarğıdalı yeməsini əsaslandırmaq məcburiyyətində qaldı. "Əgər qarğıdalı və pirojkini sevmirsinizsə, bu sizin probleminizdir", - o bildirib.

Bu vəziyyətdən ən çox zərər çəkən Gürcüstandır. Ölkə hakimiyyəti vəziyyətdən təsadüfi narahatlıqlarını ifadə etsə də, Gürcüstan müxalifəti döyüşdən öz maraqları naminə istifadə etmək qərarına gəlib. Beləliklə, məhkum keçmiş prezident Mixail Saakaşvili hətta İranın Ali Lideri Əli Xamnəinin ölümünə sevinib, vətənində "o şirin səsi" eşitmək istəyib.

Tbilisidə də yerli müxalifət mitinqləri keçirilib və Amerika-İsrail koalisiyasının hərəkətlərinə dəstək ifadə edilib. Onlar Amerika bayrağını açıblar, Ayətullahın asılmış surətini daşıyıblar və İran hakimiyyətinə qarşı şüarlar səsləndiriblər. Kulminasiya nöqtəsi İran səfirliyində baş verib, burada bir İran vətəndaşı konsulluq şöbəsinin pəncərəsini sındırıb.

Orta Asiya ölkələrində vəziyyət təəccüblü dərəcədə sakitdir: bir çoxları vəziyyətlə bağlı "narahatlıq" bəyanatları veriblər. Qazaxıstan onların arasında fərqlənir və dəstək ifadə edən yeganə Orta Asiya ölkəsidir.

Ekspertlər hesab edirlər ki, bu mövqe Astananın xarici siyasətdəki dəyişiklikləri ilə bağlıdır və bu dəyişikliklər ötən payız Qazaxıstanın rəsmi olaraq İbrahim Sazişlərinə qoşulması ilə ortaya çıxmağa başlayıb.

Prezident Qasım-Jomart Tokayev həmçinin ABŞ liderinin sədrlik etdiyi Sülh Şurası ilə fəal şəkildə əməkdaşlıq edir və hətta ABŞ prezidenti Donald Trampın adını daşıyan mükafatın təsis edilməsini təklif edib.

Ekspertlərin fikrincə, bu addımlar Qazaxıstanın Qərb tərəfdaşları və Yaxın Şərqdəki müttəfiqləri ilə əlaqələrin dərinləşdirilməsinə önəm verdiyini göstərir ki, bu da onun hazırkı mövqeyini müəyyənləşdirib.

Bu fonda Tokayevin təhlükəsizlik qüvvələrini 24/7 hazırlıq vəziyyətinə gətirməsi daha da maraqlıdır. Lakin, hələlik, qəribədir ki, bu cür tədbirlər Gürcüstan üçün daha faydalı olardı...

Y. QACAR