İrandan gətirilən meyvə tərəvəz bahalaşacaq XƏBƏRDARLIQ

Son günlər İranda baş verən sosial-iqtisadi gərginlik və bazarlarda müşahidə olunan qeyri-sabitlik region ölkələrinin iqtisadi gündəminə də təsirsiz ötüşmür. Belə ki, xüsusilə inflyasiyanın sürətlənməsi, milli valyutanın dəyər itirməsi və logistika zəncirində yaranan çətinliklər İranın ixrac potensialına birbaşa təsir göstərir. Bu proseslər fonunda Azərbaycana İrandan idxal olunan məhsulların, xüsusən də gündəlik istehlak mallarının qiymətində dəyişikliklər diqqət çəkir. Ən çox müzakirə olunan məsələlərdən biri də çərəz, meyvə quruları və xüsusilə, Ramazan ayı ərəfəsində tələbatı kəskin artan xurmanın qiymət dinamikasıdır. İranda yaranmış mövcud vəziyyətin bu məhsulların qiymətinə və yerli bazardakı təklifə necə təsir edəcəyi də cəmiyyət üçün aktual əsas suallardan biridir.

Modern.az-a açıqlamasında Liberal İqtisadçılar Mərkəzinin sədri Akif Nəsirli bildirib ki, son günlər İranda baş verən proseslər, xüsusilə iqtisadi və logistika sahəsində yaranan qeyri-müəyyənliklər Azərbaycana bu ölkədən idxal edilən məhsulların qiymətlərinə də təsirsiz ötüşmür. Onun sözlərinə görə, ümumilikdə, təsir daha çox birbaşa idxaldan asılı olan və alternativ tədarük mənbələri məhdud olan məhsullarda hiss olunur.

“Hazırda müşahidələr göstərir ki, İrandan gətirilən bəzi kənd təsərrüfatı məhsullarında, xüsusilə tərəvəz, meyvə və mövsümi məhsullarda qiymət artımı riski mövcuddur. Bunun əsas səbəbləri İranda daxili bazarda qiymətlərin artması, nəqliyyat xərclərinin yüksəlməsi, eləcə də sərhəd-keçid və logistika proseslərində yaranan ləngimələrdir. Bu amillər idxalçıların maya dəyərini artırdığı üçün son nəticədə bazar qiymətlərinə təsir göstərə bilir.

Azərbaycana İrandan gətirilən çərəz və meyvə quruları ilə bağlı isə hazırda kəskin bahalaşma müşahidə olunmur. Bununla belə, proseslər uzanarsa və İranda istehsal və ixrac imkanları məhdudlaşarsa, yaxın aylarda bu məhsullar üzrə də mərhələli qiymət artımı baş verə bilər. Xüsusilə badam, fıstıq, kişmiş və müxtəlif növ qurudulmuş meyvələr risk qrupunda hesab olunur”.

Akif Nəsirli eyni zamada Ramazan ayı ərəfəsində xurmanın qiymətinin necə dəyişəcəyi məsələsinə də diqqət çəkib:

“Ramazan ayı ərəfəsində ən çox müzakirə olunan məhsullardan biri xurmadır. Azərbaycan bazarında xurmanın əsas tədarükçülərindən biri İran olsa da, ölkəmiz Səudiyyə Ərəbistanı, Birləşmiş Ərəb Əmirlikləri, Pakistan və digər ölkələrdən də xurma idxal edir. Bu səbəbdən, Ramazan öncəsi xurmanın qiymətində müəyyən artım müşahidə oluna bilər, lakin bu artım daha çox mövsümi tələbatın yüksəlməsi ilə bağlıdır. Hazırkı vəziyyət xurma qıtlığı riskinin yüksək olmadığını göstərir və bazarda alternativ mənbələr hesabına tələbatın ödəniləcəyi gözlənilir.

Ümumilikdə, İranda gedən proseslər qısamüddətli dövrdə bəzi idxal məhsullarının qiymətinə psixoloji və logistika təsiri yarada bilər. Lakin Azərbaycanda idxal coğrafiyasının nisbətən şaxələndirilməsi kəskin bahalaşma və ya ciddi məhsul çatışmazlığı risklərini hələlik məhdudlaşdırır”, - deyə o qeyd edib.

Qeyd edək ki, ötən ilin yanvar-oktyabr aylarında İrandan Azərbaycana 509,9 milyon dollar dəyərində məhsul idxal olunub. Əsas idxal məhsulları - meyvə-tərəvəz, tikinti materialları hesab olunur.