Icma.az
close
up
RU
İranın Hörmüz boğazını özəlləşdirmək istəyi gerçəkləşəcək, ya yox?

İranın Hörmüz boğazını özəlləşdirmək istəyi gerçəkləşəcək, ya yox?

Bakupost saytından alınan məlumatlara görə, Icma.az xəbər verir.


İran baş verən proseslər fonunda Hörmüz boğazını özəlləşdirmək istiqamətində də aktivlik nümayiş etdirir. İranın rəsmi nümayəndəsi Fatemə Mohaceraninin Tehranın geosiyasi əhəmiyyətə malik Hörmüz boğazı üçün xüsusi rejim hazırlamağı planlaşdırdığı barədə açıqlaması da bunu təsdiqidir.

Mohacerani Hörmüz boğazını İranın xüsusi mülkiyyəti kimi təqdim edərək, müxtəlif ölkələrlə qarşılıqlı əlaqə üçün rıçaq kimi istifadə olunan hər bir mülkiyyət kimi, onun üçün də xüsusi rejim hazırlanacağını bəyan edib.

Görünən odur ki, İran mövcud vəziyyətdən istifadə edib, boğazı tamamilə öz mülkiyyətinə keçirməyə çalışır.

Politoloq Aytən Qurbanova Bakupost.az-a bildirib ki, Hörmüz boğazı beynəlxalq su yolu statusuna malikdir və onun İran da daxil hər hansı dövlət tərəfindən şəxsi mülkiyyətə çevrilməsi hüquqi baxımdan mümkünsüzdür.

Bu səbəbdən müsahibimizə görə, İranın boğazı özəlləşdirmək istiqamətində çabaları yersizdir:

“İranın Hörmüz boğazı kimi strateji su yoluna eksklüziv nəzarət iddiasının reallaşma ehtimalı mövcud beynəlxalq hüquq normaları və real güc balansı fonunda praktik müstəvidə məhduddur. Hörmüz boğazı dünya enerji təhlükəsizliyi arxitekturasının ən kritik elementlərindən biridir. Beynəlxalq enerji statistikalarına əsasən, gündəlik təxminən 17–20 milyon barel xam neft bu marşrut vasitəsilə nəql olunur ki, bu da qlobal neft ticarətinin təxminən 20 faizinə bərabərdir. Eyni zamanda, maye təbii qaz daşımalarının da əhəmiyyətli hissəsi məhz bu dəhlizdən keçir”.

Ekspertin sözlərinə görə, sahilyanı dövlətlərin, o cümlədən İranın, bu keçidi birtərəfli qaydada dayandırmaq və ya məhdudlaşdırmaq hüququ yoxdur:

“Boğaz üzərində hər hansı məhdudlaşdırıcı tədbir yalnız regional deyil, qlobal iqtisadi sabitlik üçün də ciddi risklər yarada bilər. Hörmüz boğazının hüquqi statusu əsasən 1982-ci il tarixli BMT-nin Dəniz Hüququ üzrə Konvensiyası çərçivəsində müəyyən edilib. Sözügedən sənəd beynəlxalq gəmiçilik üçün istifadə olunan boğazlarda “tranzit keçid” hüququnu təsbit edir. Bu hüquq həm mülki, həm də hərbi gəmilərə şamil olunur və sahilyanı dövlətlərin, o cümlədən İranın, bu keçidi birtərəfli qaydada dayandırmaq və ya məhdudlaşdırmaq imkanlarını hüquqi baxımdan istisna edir”.

Həmsöhbətimiz deyir ki, İran bu Konvensiyanı ratifikasiya etməsə də, tranzit keçid prinsipi artıq geniş qəbul olunmuş beynəlxalq hüquq norması kimi praktikada tətbiq olunur:

“ABŞ-nin regionda yerləşən güclü hərbi-dəniz qüvvələri və hava üstünlüyü, eləcə də Böyük Britaniya və digər Qərb ölkələrinin iştirak etdiyi dəniz təhlükəsizliyi təşəbbüsləri bu su yolunun açıq saxlanılmasına yönəlmiş əsas faktorlardır. 2019-cu ildə yaradılmış Beynəlxalq Dəniz Təhlükəsizliyi Mexanizmi də xüsusilə enerji daşıyıcılarının təhlükəsiz daşınmasını təmin etməyə xidmət edir”.

A.Qurbanova mövcud reallıqlara əsasən bildirir ki, İranın Hörmüz boğazı ilə bağlı sərt ritorikası daha çox geosiyasi təzyiq alətidir: “Bu yanaşma, xüsusilə ABŞ və Qərb dövlətləri ilə aparılan danışıqlar kontekstində təzyiq mexanizmi əldə etmək, həmçinin sanksiyalar fonunda ölkənin strateji əhəmiyyətini ön plana çıxarmaq məqsədi daşıyır. Eyni zamanda, bu ritorika regional güc statusunun nümayiş etdirilməsi və daxili auditoriyaya siyasi mesajların verilməsi baxımından da əhəmiyyətlidir”.

Rüfət Sultan, BakuPost


Hadisənin gedişatını izləmək üçün Icma.az saytında ən son yeniliklərə baxın.
seeBaxış sayı:186
embedMənbə:https://www.bakupost.az
archiveBu xəbər 15 Aprel 2026 13:43 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

"Sabah" "Sumqayıt"ı darmadağın etdi

20 Noyabr 2026 21:17see348

“iPhone”un 20 illiyinə özəl model üçün iki fərqli dizayn sınaqdan keçirilir

20 Noyabr 2026 22:20see346

“Eyni tempdə davam edirik” Rui Jorje

20 Noyabr 2026 21:10see337

İraola: “Belə bir şey baş verməməlidir”

20 Noyabr 2026 21:35see336

Tramp: Putin Ukraynadakı müharibəni diplomatik yolla bitirmək istədiyini açıq şəkildə bildirib

20 Noyabr 2026 22:14see320

Bütün dövrlərin ən böyük kino ulduzu seçildi

20 Noyabr 2026 22:37see315

Dövlətçilik məfkurəsinə sədaqətin təcəssümü ŞƏRH

20 Noyabr 2026 21:27see303

Azərbaycanla tərəfdaşlıq yeni inkişaf perspektivləri açır

21 Noyabr 2026 20:18see301

YAP Nizami rayon təşkilatının növbəti yeni ərazi partiya təşkilatı təsis edilib

20 Noyabr 2026 20:43see300

"Barselona" ilə oyunda inanılmaz hekayələrdən birini yazmağa çalışacağıq"

20 Noyabr 2026 22:21see297

Quba klubu ətrafında qalmaqal: FİF rəhbəri Ayaz Abdullayevin iddialarını təkzib etdi

20 Noyabr 2026 22:29see287

Liderlər razılığa gəldi: Süni intellektin hərbi əməliyyatlara müdaxiləsi məhdudlaşdırılır

20 Noyabr 2026 21:29see286

“Unudulmaz bir hekayə yazmağa çalışacağıq” Dambrauskas

20 Noyabr 2026 21:24see279

Mən Ukraynada Prezident olsaydım... Tramp Putinlə söhbətində danışdı

20 Noyabr 2026 22:29see269

“Xəstələr bilmir hara getsin, hara qaçsın” Onkoloji müalicə ilə bağlı ÇAĞIRIŞ

20 Noyabr 2026 17:30see267

Ağdamda yaradıcı master klas təşkil olundu FOTO

20 Noyabr 2026 21:05see259

Cennifer Lopesdən ETİRAF: “Altı ay dayanmadan ağladım”

20 Noyabr 2026 19:20see254

Qazax şəhərində beşinci İdman Festivalının açılış mərasimi keçirilib FOTO

20 Noyabr 2026 21:35see239

3 Tesla MRT SAF Hospitalda Nə zaman həyat əhəmiyyətlidir? (VİDEO)

20 Noyabr 2026 15:57see234

Nəhəng gəmidə NAMƏLUM XƏSTƏLİK yayıldı 150 yə yaxın insanda QORXULU ƏLAMƏTLƏR

20 Noyabr 2026 15:17see210
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri