İranın neft ixracı rekord həddə çatdı, lakin gəlirləri azaldı

Müəllif:Mehin Qaımova,Banco.az

İran 2025-ci ilə qədər illər ərzində görünməmiş səviyyədə neft ixrac etsə də, gəlirlərində azalma müşahidə olunub.

Banco.az xəbər verir ki, gəlirlərin azalmasının əsas səbəbi kimi qlobal xam neft qiymətlərinin düşməsi, rejimin kövrək mövqeyindən sui-istifadə etməsi, vasitəçilər və alıcılar tərəfindən neft gəlirlərindən asılılıq göstərilir.

Bəzi analitiklər İranın ötən il xam neft satışlarının təxminən 30 milyard dollar olduğunu və bunun təxminən üçdə ikisinin mənfəət kimi qaldığını təxmin edirlər.

Neft gəlirlərinin azalması ölkənin valyuta gəlirlərinə təsir göstərib, çünki ölkə idxal xərclərini ödəmək və əhəmiyyətli dərəcədə zəifləmiş rialını dəstəkləmək üçün bu gəlirlərdən asılıdır.

İran neftini kimə satır?

İran neftinin böyük hissəsini ucuz xam neftə ehtiyacı olan kiçik Çin neft emalı zavodlarına satır.  Sanksiyalardan yayınmaq üçün İran Çinə və hazırda Çindəki kiçik neftayırma zavodlarına xidmət göstərən 613 tankerdən ibarət "kölgə donanmasına" güvənir. Lakin Qərb ötən il İrana qarşı yeni sanksiyalar tətbiq etdikdən sonra İran xam nefti beynəlxalq Brent markası ilə müqayisədə dəyərini itirib.

2025-ci ilin əvvəlində İran neftinin bir bareli qlobal etalon qiymətindən 1 dollar ucuz idisə, ilin sonuna qədər 8 dollar ucuzlaşmışdı. Analitiklər deyirlər ki, iranlılar sanksiyalardan yayınmaq üçün yollar tapmağa davam edəcəklər, lakin gəlirlərinin azalması ilə mübarizə aparmalı olacaqlar. Tramp administrasiyası beynəlxalq sularda kölgə donanmasının tankerlərini izlədikcə, gəmiçilik xərclərinin də artacağı gözlənilir.