Icma.az
close
up
RU
İş rejimi işəgötürənin sərbəst qərarı deyil VƏKİL DANIŞDI

İş rejimi işəgötürənin sərbəst qərarı deyil VƏKİL DANIŞDI

Sia Az saytından əldə olunan məlumata görə, Icma.az məlumat yayır.

"Müasir əmək bazarında fasiləsiz iş rejimi (növbəli və ya 24 saatlıq fəaliyyət) artıq istisna xarakter daşımır və bir sıra sahələr üçün zəruri təşkilati forma kimi çıxış edir. Lakin bu rejimin tətbiqi işəgötürənin sərbəst mülahizəsinə buraxılan məsələ olmayıb, əmək qanunvericiliyi ilə ciddi şəkildə tənzimlənir və heç bir halda işçilərin hüquq və təminatlarının məhdudlaşdırılması ilə nəticələnməməlidir".

Bunu SİA-ya açıqlamasında vəkil Səma Əhmədova deyib.

Onun sözlərinə görə, Azərbaycan Respublikasının Əmək Məcəlləsinin 95-ci maddəsinə əsasən iş vaxtının rejimi – yəni işin başlanma və bitmə vaxtı, fasilələrin müddəti, növbəlilik prinsipi, həftəlik iş günlərinin sayı və digər məsələlər – işəgötürənin daxili intizam qaydaları, əmək müqaviləsi və ya kollektiv müqavilə ilə müəyyən edilir: "Bu norma birbaşa olaraq onu təsbit edir ki, işəgötürən “fasiləsiz iş rejimi” adı altında qeyri-müəyyən, şəffaf olmayan və ya əvvəlcədən elan edilməmiş iş qrafiki tətbiq edə bilməz. Müvafiq rejim əvvəlcədən təsdiq edilməli, işçilərin diqqətinə çatdırılmalı və hamı üçün əlçatan olmalıdır.

Fasiləsiz iş rejiminin tətbiqində əsas hüquqi mexanizmlərdən biri iş vaxtının cəmlənmiş uçotudur (Maddə 96). Bu mexanizmə əsasən işəgötürən iş vaxtını ayrı-ayrı günlər üzrə fərqli qaydada bölüşdürə bilər. Lakin bu zaman əsas prinsip dəyişməz qalır: müəyyən edilmiş uçot dövrü ərzində işçinin işlədiyi ümumi saatların sayı qanunla nəzərdə tutulmuş normanı aşmamalıdır. Eyni zamanda, qanunvericiliyin tələbinə görə gündəlik iş müddəti (növbə) 12 saatdan artıq müəyyən edilə bilməz. Təcrübədə isə bu limitin formal şəkildə qorunmasına baxmayaraq, faktiki olaraq işçilərin sistemli şəkildə artıq işə cəlb olunması halları müşahidə edilir ki, bu da normanın məqsədinə ziddir.

Gecə vaxtı görülən işlərlə bağlı tənzimləmə daha sərt və sosial yönümlü xarakter daşıyır. Əmək Məcəlləsinin 97 və 98-ci maddələrinə əsasən gecə vaxtı 22:00-dan 06:00-dək olan müddət hesab edilir və bu dövrdə işə cəlbetmə müəyyən məhdudiyyətlərlə müşayiət olunur. Belə ki, azyaşlıların gecə işlərinə cəlb edilməsi qəti qadağandır, bəzi kateqoriyalara aid işçilərin (o cümlədən hamilə qadınların və azyaşlı uşağı olan valideynlərin) isə bu işlərə cəlb olunması yalnız onların yazılı razılığı əsasında mümkündür. Bu tələblər imperativ xarakter daşıyır və onların pozulması qanunvericiliyin kobud şəkildə pozulması kimi qiymətləndirilir.

Əmək münasibətlərində ən çox pozuntuya yol verilən sahələrdən biri də iş vaxtından artıq işlərlə bağlıdır. Əmək Məcəlləsinin 99 və 100-cü maddələrinə uyğun olaraq artıq işlər yalnız işçinin razılığı və işəgötürənin müvafiq əmri əsasında həyata keçirilə bilər. Bundan əlavə, belə işlər qanunla məhdudlaşdırılmışdır: iki gün ardıcıl olmaqla maksimum 4 saat (ağır və zərərli işlərdə isə 2 saat). Lakin praktikada “fasiləsiz iş rejimi” adı altında işçilərin mütəmadi olaraq artıq işə cəlb edilməsi və bu əməyin müvafiq qaydada ödənilməməsi halları geniş yayılmışdır ki, bu da açıq-aşkar hüquq pozuntusu hesab olunur.

Belə pozuntular hüquqi məsuliyyət yaradır. Azərbaycan Respublikasının İnzibati Xətalar Məcəlləsinin 198.1-ci maddəsinə əsasən əməyin mühafizəsi qaydalarının pozulması inzibati məsuliyyətə səbəb olur. Xüsusilə 198.1.5-ci bənddə göstərilir ki, normal əmək və istirahət rejiminə riayət edilməməsi, o cümlədən işçilərin qanunvericiliyin tələbləri pozulmaqla artıq işlərə cəlb edilməsi hüquq pozuntusu hesab edilir və bu halda vəzifəli şəxslər 500 manatdan 1000 manatadək məbləğdə cərimə olunurlar.

Nəzarət mexanizmlərinə gəldikdə isə, əmək qanunvericiliyinə riayət olunmasına dövlət nəzarətini həyata keçirən əsas qurum Dövlət Əmək Müfəttişliyi Xidmətidir. Həmin qurum işəgötürənlər tərəfindən qanunvericiliyin tələblərinə əməl olunmasını yoxlayır, daxil olmuş müraciətləri araşdırır və aşkar edilmiş pozuntularla bağlı inzibati tədbirlər görür.

Bununla yanaşı, praktik vəziyyət göstərir ki, bir çox hallarda işçilər iş yerlərini itirmək ehtimalından çəkinərək hüquqlarının pozulması ilə bağlı müvafiq orqanlara müraciət etməkdən yayınırlar. Bu isə əmək hüquqlarının real müdafiəsini çətinləşdirən əsas amillərdən biri kimi çıxış edir".

Ayşən Vəli

Daha ətraflı məlumat və yeniliklər üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:216
embedMənbə:https://sia.az
archiveBu xəbər 13 Aprel 2026 20:02 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

“iPhone”un 20 illiyinə özəl model üçün iki fərqli dizayn sınaqdan keçirilir

20 Noyabr 2026 22:20see324

"Sabah" "Sumqayıt"ı darmadağın etdi

20 Noyabr 2026 21:17see324

“Eyni tempdə davam edirik” Rui Jorje

20 Noyabr 2026 21:10see320

İraola: “Belə bir şey baş verməməlidir”

20 Noyabr 2026 21:35see316

Tramp: Putin Ukraynadakı müharibəni diplomatik yolla bitirmək istədiyini açıq şəkildə bildirib

20 Noyabr 2026 22:14see299

Bütün dövrlərin ən böyük kino ulduzu seçildi

20 Noyabr 2026 22:37see297

Dövlətçilik məfkurəsinə sədaqətin təcəssümü ŞƏRH

20 Noyabr 2026 21:27see283

YAP Nizami rayon təşkilatının növbəti yeni ərazi partiya təşkilatı təsis edilib

20 Noyabr 2026 20:43see279

"Barselona" ilə oyunda inanılmaz hekayələrdən birini yazmağa çalışacağıq"

20 Noyabr 2026 22:21see274

Quba klubu ətrafında qalmaqal: FİF rəhbəri Ayaz Abdullayevin iddialarını təkzib etdi

20 Noyabr 2026 22:29see273

Azərbaycanla tərəfdaşlıq yeni inkişaf perspektivləri açır

21 Noyabr 2026 20:18see270

Liderlər razılığa gəldi: Süni intellektin hərbi əməliyyatlara müdaxiləsi məhdudlaşdırılır

20 Noyabr 2026 21:29see268

“Unudulmaz bir hekayə yazmağa çalışacağıq” Dambrauskas

20 Noyabr 2026 21:24see261

“Xəstələr bilmir hara getsin, hara qaçsın” Onkoloji müalicə ilə bağlı ÇAĞIRIŞ

20 Noyabr 2026 17:30see258

Mən Ukraynada Prezident olsaydım... Tramp Putinlə söhbətində danışdı

20 Noyabr 2026 22:29see258

Ağdamda yaradıcı master klas təşkil olundu FOTO

20 Noyabr 2026 21:05see246

Cennifer Lopesdən ETİRAF: “Altı ay dayanmadan ağladım”

20 Noyabr 2026 19:20see242

Qan qrupu immunitetə nə dərəcədə təsir edir?

20 Noyabr 2026 13:53see241

Qazax şəhərində beşinci İdman Festivalının açılış mərasimi keçirilib FOTO

20 Noyabr 2026 21:35see225

3 Tesla MRT SAF Hospitalda Nə zaman həyat əhəmiyyətlidir? (VİDEO)

20 Noyabr 2026 15:57see218
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri