İşğal altında nüvə stansiyası: Regionu partlada biləcək real risklər

Ukrayna və Rusiya mümkün atəşkəslə bağlı danışıqlar zamanı Zaporojye atom elektrik stansiyasına dair konsensusa gələ bilməyib. Zaporojye AES işğalçıların əlində qalsa, işləməyəcək.

Bu barədə Ukrayna Prezidenti Vladimir Zelenski bildirib.

“Ruslar stansiyanı saxlamaq istəyirlər. Aydındır ki, biz buna qarşıyıq. Biz dedik ki, əgər belədirsə, stansiya işləməyəcək”, – deyə prezident qeyd edib.

Onun sözlərinə görə, ABŞ AES-in birgə idarə edilməsini təklif edir. Lakin bu varianta yalnız amerikalı tərəfdaşlar tərəfindən müəyyən addımlar atıldıqdan sonra baxıla bilər:

“Bizim buradakı mövqeyimiz çox sadədir. Əgər amerikalılar stansiyaya nəzarəti ələ keçirə bilsələr, bu zonanı hansısa yolla demilitarizasiya edəcəklər. Bu o deməkdir ki, Rusiya qoşunları stansiyadan müəyyən məsafəyə geri çəkilməlidirlər ki, Ukraynaya çıxış imkanı olsun”.

Zaporojye AES-in işğal altında qalması bölgə üçün hansı real təhlükəsizlik riskləri yaradır? Məsələn, texniki qəza, radioaktiv sızma, terror aktı, yanlış idarəetmə və s.

Zaporojye Atom Elektrik Stansiyasının işğal altında qalması təkcə Ukrayna üçün deyil, bütün Avropa üçün çoxsəviyyəli təhlükə yaradır. Bu risklər həm texniki, həm hərbi, həm də geosiyasi xarakter daşıyır və onların hər biri regional sabitliyi alt-üst edə biləcək potensiala malikdir.

Ümumiyyətlə, nüvə stansiyası müharibə zonasında işləmək üçün nəzərdə tutulmayıb.
İşğalçı qüvvələr peşəkar ukraynalı heyəti sıxışdırır və ya əvəz edir, texniki reglamentlərə tam riayət edilmir, stansiyanın idarəetmə sistemlərinə giriş məhdudlaşdırılır.

Bu, ənənəvi nüvə təhlükəsizliyini minimuma endirir. Çernobıldan fərqli olaraq Zaporojye AES-in gücü çox daha yüksəkdir və istənilən kiçik yanlışlıq belə irimiqyaslı fəsad yarada bilər.

Məsələn, Stansiya zədələnərsə və ya soyutma sistemi sıradan çıxarsa, radioaktiv materialların atmosferə qarışması, Dnepr çayı və su hövzələrinin çirklənməsi, milyonlarla insanın köçməyə məcbur qalması kimi nəticələr qaçılmaz ola bilər.

Bu, Çernobıldan böyük böhran yarada bilər və nəticələr təkcə Ukrayna deyil, Polşa, Rumıniya, Moldova və Qara dəniz hövzəsini də əhatə edər.

Bir sözlə, konkret desək, Zaporojye AES-in işğalı sadəcə hərbi tapıntı deyil. Bu, Avropa üçün qitələrarası təhlükəsizlik problemidir. Nüvə stansiyasının işğal altında qalması Ukraynanın enerji infrastrukturunu, Avropanın ekoloji təhlükəsizliyini, beynəlxalq nüvə etikasını, regional sabitliyi birbaşa təhdid edir.

Bu səbəbdən Kiyev stansiyanın Rusiya nəzarətində qaldığı halda onun işləməyəcəyini qəti şəkildə bildirir. Çünki işlək vəziyyətdə bu risklərin miqyası daha da böyüyür.

Elmar
Gununsesi.info