İsrailin növbəti hədəfi Türkiyə ola bilər

İsrail və İran arasında 12 günlük müharibə Yaxın Şərqdə güc balansını dəyişib.
Reyting.az xəbər verir ki, bu barədə “The Financial Times” yazıb.
Britaniya nəşrinin təhlilində qeyd olunur:
Ən təhlükəli nəticə İranla daha çox mübarizə yox, Türkiyə ilə İsrail arasında daha gərgin rəqabətin yaranması ola bilər.
Türkiyənin xarici işlər naziri Hakan Fidan bu yaxınlarda İslam Əməkdaşlıq Təşkilatının sammitində Ankarada yeni əhval-ruhiyyənin yaranmasına işarə vurdu: “Fələstin, Livan, Suriya, Yəmən və ya İran problemi yoxdur, amma İsrail problemi açıq-aşkardır”.
Bu hiss İsrailin bölgədəki yeri ilə bağlı türk düşüncəsinin dəyişməsini əks etdirir; bir vaxtlar müttəfiq, sonra rəqib, indi getdikcə daha çox açıq düşmən kimi görünür.
Ankara İsrailin iddiasından və onun regional hegemon kimi cəsarətli yeni kimliyindən - Türkiyə prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğanın çoxdan arzuladığı roldan narazıdır.
Ərdoğanın əsas müttəfiqi Dövlət Baxçalı bu yaxınlarda İsraili “Anadolunu mühasirəyə almaq” və Türkiyədə sabitliyi pozmaq cəhdində ittiham edib.
Bu vəsvəsənin güzgü görüntüsü İsraildə mövcuddur, burada təhlükəsizlik strukturunun bəzi hissələri Türkiyənin regional təsirini getdikcə daha çox “İrandan daha təhlükəli” uzunmüddətli təhlükə kimi görür.
Ərdoğanın HƏMAS-a ictimai dəstəyi Netanyahu hökumətinin kəskin reaksiyasına, kəskin fikir mübadiləsinə səbəb olub və İsrailin Ankaranın uzun müddətdir təhdid hesab etdiyi Suriya kürdləri ilə əlaqələrini gücləndirib.
Onsuz da qeyri-sabit olan bölgədə regionun ən güclü iki ordusu - hər ikisi Birləşmiş Ştatlarla müttəfiqlər arasında zəif güc balansını daha da poza bilər.
İsrailin İranın hərbi rəhbərliyinin “başını kəsməsi” onun üstün hava gücü və kəşfiyyat imkanlarının bariz şəkildə xatırladılmasıdır. İndi Ankara öz zəifliklərini aradan qaldırmaq üçün addımlar atır.
ABŞ prezidenti Donald Tramp bu qarşıdurmanı idarə etmək üçün həm Netanyahu, həm də Ərdoğanla olan yaxşı münasibətlərindən istifadə etməlidir. Qəzzada müharibənin sona çatması Türkiyənin narazılıqlarını azaltmağa kömək edə bilər, lakin iki ölkə arasında uzun müddətdir davam edən rəqabət çətin ki, aradan qalxsın.
Onilliklər ərzində ABŞ siyasətçiləri Türkiyə və İsraili əvəzolunmaz - çətin olsa da - müttəfiqlər və regional sabitliyin sütunları kimi qəbul ediblər. İndi bu iki sütun birbaşa bir-birinə ziddir. İranın zəifləməsi ilə Vaşinqton və müttəfiqləri Yaxın Şərq üçün növbəti sınağın onun iki ən yaxın tərəfdaşı arasında rəqabət ola biləcəyini dərk etməlidir.
Y. QACAR