İsti hava dalğası: ehtiyatlı olun

İngiltərədənin Addenbrooke Xəstəxanasında çalışan Dr. Adrian Boyle, 20 illik karyerası ərzində hər isti hava dalğasında təcili yardım otaqlarının xəstələrlə dolu olduğunu söyləyir. Dr. Boyle, həddindən artıq istiliyin ürəyə və ağciyərlərə yük saldığını və sağalma prosesini uzatdığını qeyd edir. Dr. Boyle-a görə, təcili yardım otağına müraciət edən xəstələrin böyük bir hissəsi tamamilə qarşısı alına bilən eyni ölümcül səhvləri təkrarlayan insanlardır.

Həkim deyir ki, istilik qəfil baş verdikdə ən çox edilən səhv, heç nə olmamış kimi gündəlik planlara davam etməyə çalışmaqdır. Dr. Boyle, son isti dalğasında şəhərdə alış-verişə gedən, istiyə məhəl qoymayan və huşunu itirərək başından xəsarət alan yaşlı bir xəstəni misal gətirir.

Həddindən artıq istiliyin ilk mərhələsi istidən tükənmədir, əlamətləri zəiflik, başgicəllənmə, baş ağrısı və həddindən artıq tərləmədir. Bu mərhələdə sərin bir yerə köçmək, istirahət etmək və maye içmək vəziyyəti yaxşılaşdıracaq. Lakin, tədbir görülməsə, vəziyyət günvurmaya çevrilə bilər; bədən tərləmə qabiliyyətini itirir, dəri quruyur, huşsuzluq yaranır, qıcolmaya və ya infarkta səbəb ola bilər.

Həkimin məsləhəti belədir: “İsti havada, güclü qar yağışı zamanı etdiyimiz kimi, evdə qalmağı vərdiş halına gətirin. İsti hava dalğaları adətən bir neçə gün davam edir. Bu müddət ərzində günorta saatlarında günəş altında çölə çıxmayın, çıxsanız papaq geyinin, çətir götürün.”

Günəşi görən bir çox insan açıq havada qaçmaq və ya velosiped sürmək istəyir. Lakin havanın temperaturu 35 dərəcədən yuxarı olduqda ağır idman həyati təhlükə yaradır. İnsan bədəni çox dar bir temperatur aralığında işləmək üçün proqramlaşdırılıb. Həddindən artıq isti və rütubətli havada tər buxarlana bilmir, bədən soyuya bilmir və ürək normaldan daha çox gərginləşir. Ən böyük gizli təhlükə, məşqdən sonrakı günlərdə baş verə biləcək kəskin böyrək çatışmazlığıdır. Susuzlaşma və yüksək bədən istiliyi böyrəklərə qan axınını azaldır. Sidik ifrazında çətinlik və şiddətli zəiflik hiss edirsinizsə, dərhal həkimə müraciət etməlisiniz.

Həkim belə deyir: “İsti günlərdə məşqə fasilə verin. Əgər mütləq məşq etməlisinizsə, bunu səhər tezdən və ya kondisionerli idman zalında edin. Təkcə su içməyin sizi tamamilə qoruyacağını düşünməyin; bədən həddindən artıq istiləşdikdə, onun mexanizmlərini yalnız su ilə düzəltmək mümkün deyil.”

Hava çox isti olanda qəfildən buz kimi soyuq suya tullanmaq soyuq su şokuna, infarkt və ya boğulmaya səbəb ola bilər. Təəssüf ki, bir çox boğulma halları xəstəxanaya çatmadan ölümlə nəticələnir. Heç vaxt tək üzməyin. Xilasediciləri olan və nəzarət altında olan çimərliklər seçin. Suya başaşağı tullanmaq əvəzinə bədəninizin temperatura uyğunlaşmasına imkan vermək üçün həmişə ayaqlarınızdan başlayaraq yavaş-yavaş suya girin.

İsti havalarda qan damarları rahatlaşır və qan təzyiqi təbii olaraq aşağı düşür. Qan təzyiqi və ürək dərmanları, həmçinin qan təzyiqini aşağı saldığı üçün təzyiqinizin təhlükəli dərəcədə aşağı düşməsinə səbəb ola, başgicəllənmə və huşunu itirmə baş verə bilər. İsti havalarda qəbul edilən antidepressantlar və antipsixotiklər beynin bədən istiliyinin tənzimlənməsi mexanizmini poza bilər. Onlar insan bədəninin susuzluğu tanımasını çətinləşdirir və tərləmənin qarşısını alaraq günvurma riskini artırır.