Kiçik balıq 100 min ildir özünü klonlaşdırır: Bu necə baş verir?

Meksika və Cənubi Texas çaylarının şirin su məkanlarında yaşayan kiçik, lakin unikallığı ilə seçilən balıqlar var – bütün nəsil yalnız dişilərdən ibarətdir və onlar təkcə cinsiyyətə bağlı olmayan üsulla çoxalırlar. Bu balıqlar "Amazon molineziyası" (Poecilia formosa) adlanır.

Qaynarinfo xəbər verir ki, bu barədə "National Geographic" yazıb.

Alimlər qeyd edir ki, bu balıqlar təkamül paradoksudur. "Nature" jurnalında dərc olunmuş tədqiqat göstərir ki, Amazon molineziyaları cinsiyyətsiz çoxalmanın mənfi nəticələrindən əziyyət çəkməyiblər.

Amazon molineziyaları necə çoxalır?

Amazon molineziyaları kiçik, dairəvi qanadlı balıqlardır və ölçüləri böyük barmaqdan çox deyil. Onlar Yunan mifologiyasındakı qadın döyüşçülərin adı ilə adlandırılıb və təxminən 100 000 il əvvəl meydana gəliblər.

Alimlər hesab edir ki, bu növ hibrid mənşəyə malikdir. Balıqlar ehtimal ki, Atlantik molineziyası dişisi ilə Sailfin molineziyası erkəyinin cütləşməsindən yaranıb. Normal halda fərqli növlərin cütləşməsi nəticəsində övladlar sonsuz olur, amma bu nümunə istisnadır.

Amazon molineziyası dişiləri özünü klonlama prosesini – gynogenez – başlatmaq üçün digər növ molineziyası erkəkləri ilə cütləşməlidirlər. Maraqlıdır ki, övladlar bu erkəklərin DNT-sini heç vaxt daşımır.

Balıqların zərərli mutasiyaları yığmamasının sirri

Münhen Ludwig Maximilian Universitetinin hesablama biologu Edvard Ritzmeyer izah edir ki, amazon molineziyaları yaranandan təxminən 10 000 il sonra genetik mutasiyaların yığılması nəticəsində yox olmalı idilər, amma bu növ hələ də mövcuddur.

Ritzmeyer bildirib ki, uzun illər alimlər başa düşə bilmirdilər ki, cinsiyyətsiz növlər, xüsusilə mürəkkəb onurğalılar, zərərli mutasiyaları necə yığmırlar. Onun komandası aşkar edib ki, bu balıqlar öz genetik "təmizləməsini” on minlərlə il edir.

Bioloq əlavə edib ki, bu proses gen konversiyası adlanır və o, xromosom DNT hissəsinin digər homoloq xromosomdakı uyğun ardıcıllıqla əvəz olunmasından ibarətdir.

Alimlər həmçinin ehtimal edir ki, amazon molineziyasında gen konversiyası cinsiyyətlə çoxalan növlərdə valideyn genlərinin qarışdığı "krosingover" rekombinasiyasının yerinə keçir. Bu, əvvəllər yalnız cinsiyyətlə çoxalan növlərdə müşahidə olunub və bu, ilk dəfə elmi sübut olunmuş nümunədir.

Aydın