Kirayə bazarında vergi dərəcəsi endirilir Qiymətlərə necə təsir edəcək?

Fiziki şəxslərə kirayə verilən yaşayış sahələri üzrə vergi dərəcəsi optimallaşdırılır. Belə ki, vergi dərəcəsi 14%-dən 10%-ə endirilir ki, bu da ümumi vergi yükünün təxminən 30% azalması deməkdir.

Maraqlıdır, bunun kirayə bazarına təsiri necə olacaq? Qiymətlər enəcəkmi?

Mövzu ilə bağlı Ölkə.az-a danışan Qiymətləndiricilər Cəmiyyətinin sədri Vüqar Oruc bildirib ki, bu, təqdirəlayiq hadisədir.

Onun sözlərinə görə, lakin bu göstərici daha da aşağı salınmalıdır:

"Çünki vətəndaşlar bu vergini böyük bir məbləğ kimi görməməlidirlər. Vergi strategiyası ümumiyyətlə belədir ki, ilkin olaraq aşağı hədlər müəyyən edilir, ölkə inkişaf etdikcə isə bu hədlər tədricən yüksəldilir. Göründüyü kimi, əvvəlki hədd çox yüksək idi, indi isə aşağı salınır. Düşünürəm ki, bu vergi faizinin bir qədər də endirilməsinə ehtiyac var ki, vətəndaşlar onu heç bir çətinlik çəkmədən ödəyə bilsinlər.

Hazırda passiv biznes daha aktualdır. Mənzillərin kirayəyə verilməsi vətəndaşlar üçün əlavə gəlir mənbəyidir və bir çox ailələr büdcələrini yalnız bunun hesabına formalaşdıra bilirlər. Ona görə də belə həssas istiqamətdə vergi müəyyənləşdirilərkən də həssas yanaşma olmalı, faizlər aşağı olmalıdır".

Qiymətlərin enib-enməməsinə gəldikdə, V.Oruc qeyd edib ki, kirayə biznesi ile məşğul olan vətəndaşların və sahibkarların təxminən 80 faizindən çoxu vergi ödəmir, vergidən yayınır:

"Əslində bu faiz dərəcəsinin azaldılması vergidən yayınmanın qarşısını almağa yönəlib. Ona görə də əgər vergidən yayınma davam edəcəksə, ciddi təsir olmayacaq. Əgər bu istiqamətdə fəaliyyət göstərən vətəndaşların vergiyə cəlb olunması üçün əlavə tədbirlər görüləcəksə, o zaman müəyyən mənada kirayə qiymətlərinin artımına səbəb ola bilər. Amma hesab etmirəm ki, bu artım vergi qədər, yəni tam 10% olacaq. Çünki kirayəçilərin ödəmə imkanları da nəzərə alınacaq.

Yəqin ki, ilk mərhələdə, əgər vergi ödənişi təmin olunarsa, 2026-cı ildən etibarən vergi baryeri səbəbindən qiymətlərdə 5-7% artım mümkündür. Lakin bu verginin verilməsi hansı mexanizmlə təmin ediləcək? Əgər monitorinqlər və cərimələr vasitəsilə olacaqsa, iqtisadi baxımdan fərqlənən 2026-cı il üçün bu, vətəndaşlara əlavə yük yaradacaq.

Düşünürəm ki, maarifləndirmə siyasətindən istifadə etmək lazımdır. Vətəndaşları vergi ödəməyin vacibliyinə inandırmaq lazımdır. Bunun da ilk addımı kimi qeyd etdiyim kimi, vergilərin minimallaşdırılması, daha aşağı faizlərin tətbiqi təmin edilməlidir ki, vətəndaşlar vergi ödəməkdə hər hansı problem yaşamadan bunu həyata keçirə bilsinlər".

Həmidə İbrahimova