Kombaynlar Yardımlı zəmilərinə də çıxıb

Məşhur Yardımlı şəlaləsini keçəndən sonra maşın sola dönür, sonra üzüyuxarı dağlara doğru istiqamət alır. Yolun aşağısında dərin dərə boyunca Viləş çayının həzin zümzüməsi eşidilir. Magistral yoldan 7-8 kilometr aralıda səfalı dağların döşünə sığınmış Separadi, daha sonra Yolocaq kəndinə daxil oluruq. Buralar Yardımlının güney ərazisi sayılır. Günəş səxavətini əsirgəmədiyindən burada taxıl, meyvə tez yetişir. Elə taxıl biçini də rayonda ilkin olaraq Yolocaq inzibati ərazi ­dairəsinə daxil olan Teşkan, Separadi, Yolocaq və Horonu kəndlərində başlanıb.

Yolocaq kəndinin ağsaqqal, nüfuzlu ziyalısı, ömrünün 44 ilini müəllim peşəsinə həsr etmiş Təmişət Əbilovla taxıl əkdiyi “Yolaçola” adlandırılan sahədə görüşürük. Kombayn sarı sünbülləri biçdikcə ətrafa kəhrəba buğdanın ətri yayılır. Ömrünün 70-ci pilləsinə təzə çatmış Təmişət müəllim deyir: 

– Ata-babadan əkinçiliklə məşğul olmuşuq. Torpaqlarımız bərəkətlidir. Yolocağın sarı buğdası dillər əzbəri olub. İkinci Dünya müharibəsinin insanları aclıqla sınağa çəkdiyi çətin dövrdə Masallı rayonuna və qonşu kəndlərimizə taxılla kömək etmişik. 1957-ci ildə bu torpağın nemətləri keçmiş SSRİ Kənd Təsərrüfatı Nailiyyətləri Sərgisində nümayiş olunub. 

Sevindirici haldır ki, kəndimizdə əkinçilik ənənələri yaşayır. Ailə təsərrüfatımız 2,5 hektarda “Əzəmət” sortlu buğda, 0,9 hektarda vələmir yetişdirib. Lerikin Ağçay kəndinə yaxın torpaqlarımız daha məhsuldardır, həmin ərazidə 0,7 hektardan 3 tona yaxın məhsul götürmüşük. Bu il taxıl ilidir, təxminən, 5 tona yaxın buğdamız olacaq. Ailəmizin illik ruzisi artıqlaması ilə çıxır. Buğdanın 500 kiloqramını toxum, 2 tonunu ailəmizin ehtiyacı üçün, qalan hissəsini qohuma, dosta, ehtiyacı olana verir, toyuq-cücənin dəni üçün saxlayırıq. Kəndimizdə qədimdən qalma daş dəyirmanı, qonşu Lerik rayonunun Şingədulan və Cəlilabadın Ləkin kəndində müasir tipli dəyirmanlar var. Yay aylarında buğdanı həmin dəyirmanlarda üyüdüb qışa hazırlıq görürük. 

Kombaynçı Vüqar bunkerin dolduğunu, yük maşınına yaxınlaşmağı işarə edir və məhsul maşına boşaldılır. Biz isə kəndin bacarıqlı, işgüzar fermerlərindən olan Əlövsət Şirməmmədova yaxınlaşırıq. Taxılı dəmyə şəraitində yetişdiririk, – deyə o, söhbətə başlayır. Yazda yağıntıların düşməsi biçini gecikdirsə də, taxılın inkişafına, məhsuldarlığına müsbət təsiri oldu. 

Keçən illə müqayisədə məhsul boldur. Təzəcə biçdiyim 1 hektardan 4 ton buğda götürdüm. Bizim ­camaatın ruzisi torpaqdan çıxır. Hərdən deyirik ki, taxıl olmasa batdıq, qəndi, çayı da arpanın, buğdanın hesabına alırıq. Kiloqramını bazarda 35-40 qəpiyə satıb ehtiyaclarımızı ödəyirik. Kəndimizdə şum traktoru, kombayn olsa, əkin sahələrini genişləndirə, məhsul istehsalını artıra bilərik.

Yardımlı Rayon İcra Hakimiyyəti başçısının Yolocaq inzibati ərazi dairəsi üzrə nümayəndəsi Xaqani Əsgərov, Yardımlı Dövlət Aqrar İnkişaf Mərkəzinin direktoru Şahlar Əliyev və “Aqroservic” ASC-nin Masallı-Yardımlı rayonları üzrə bölmə rəhbəri Hikmət Xəlilov da biçinin başlanması ilə əlaqədar Yolocaq əkinçilərinin yanındadırlar. 

İcra nümayəndəsi Xaqani Əsgərov deyir ki, hazırda kənddə 75 ailə təsərrüfatı var. Əhalinin sayı 800 nəfərə yaxındır. Kənddə taxıl əkməyən ailə tapmaq çətindir. Ərazidə keçən illə müqayisədə taxıl əkinləri 220 hektardan 300 hektara çatdırılıb. Təkcə Yolocaq kəndində 140 hektarda buğda yetişdirilib. Biçin sürətlə gedir, itkiyə yol verilmir. Elə fermerlər var ki, hektardan 3-3,5 ton məhsul götürüb. Yaxın günlərdə biçin başa çatacaq.

“Aqroservic” ASC-nin Masallı-Yardımlı rayonları üzrə bölmə rəhbəri Hikmət Xəlilov isə bildirir ki, aran ərazidə məhsul tez yetişdiyindən taxıl biçini Masallı rayonunda başa çatıb. Bütün qüvvələr Yardımlıda taxılın optimal müddətdə və itkisiz yığılmasına səfərbər olunub. Hazırda rayonda 22 kombayn biçinə cəlb edilib, bunlardan 5-i çətin dağlıq şəraitdə işləyən “NEW ­HOLLAND” markalı yeni nəsil kombaynlardır. Texnikanın 8-i aqroservisə, qalanları sahibkarlara məxsusdur. 

Qeyd edim ki, taxıl biçini qısa vaxt tələb edir və məhsul zamanında yığılmadıqda itkilərin olması labüddür. Yardımlı Dövlət Aqrar İnkişaf Mərkəzi ilə birgə taxılın yetişmə dövrü nəzərə alınaraq rayonun aran, dagətəyi və dağlıq ərazilərində kombaynların mərhələli şəkildə dislokasiyası təşkil edilib. Mövcud texnikanın dislokasiya planına uyğun işləməsinə, biçinin keyfiyyətlə aparılmasına və biçilən ərazilərin hesablanmasına operativ nəzarət olunur.

Yardımlı Dövlət Aqrar İnkişaf Mərkəzinin direktoru Şahlar Əliyev təcrübəli təsərrüfatçıdır, uzun illərdir ki, rayonda aqrar sahəyə rəhbərlik etdiyindən fermer təsərrüfatlarının vəziyyətini, ehtiyaclarını, çətinliklərini yaxşı bilir. O, taxılçılığın ölkəmizin ərzaq təhlükəsizliyində mühüm rol oynadığını vurğulayaraq rayonda taxılçılığın perspektivləri barədə söhbət açdı: 

– Mayın 25-də Prezident İlham Əliyevin sədrliyi ilə kənd təsərrüfatı məsələlərinə həsr edilmiş müşavirədə dövlətimizin başçısı qarşıya konkret vəzifələr qoydu. Möhtərəm Prezidentimiz nitqində qeyd etdi ki, biz cəmi 55 faiz səviyyəsində özümüzü buğda ilə təmin edirik, idxalı azaltmalıyıq. 

Yardımlı əkinçilik sahəsində zəngin ənənələri olan rayondur. Son illər taxılçılığın intensiv inkişafı istiqamətində mühüm addımlar atılıb. Rayonun 53-55 kəndi taxılçılıqla məşğul olur. Keçən il 2 min 585 hektarda taxıl əkilib. Bunun 2 min 194 hektarı buğda, 391 hektarı arpa təşkil edib. Sahələrdən 6 min 491 ton taxıl, o cümlədən 5 min 709 ton buğda və 782 ton arpa yığılıb. Orta məhsuldarlıq 2,51 ton olub. 

Cari ilin məhsulu üçün əkin sahələri 985 hektar artırılaraq 3 min 570 hektara çatdırılıb. Bunun da 3 min 77 hektarında buğda, 493 hektarında arpa və 658 hektarında vələmir əkilib. İndiyə kimi 1700 hektar taxıl, o cümlədən 1500 hektar buğda, 200 hektar arpa sahəsi biçilib. Buğda sahələrində hələlik məhsuldarlıq 2,5-2,7 ton, arpa sahələrində isə 2 tondur. Yaxşı aqrotexniki qulluq göstərildiyindən Arus, Sırıq, Ji və Zevin kəndlərində məhsuldarlıq 3,5-4,5 tondur. 

Biçində problemimiz yoxdur, – deyə Şahlar Əliyev söhbətini davam etdirir. Yeni müasir kombaynlar çətin relyefə malik ərazilərdə normal işləyir, taxılı itkisiz yığırlar. Açığını deyim ki, əvvəllər köhnə ­kombaynlar həmin ərazilərə çıxa bilmədiyi üçün sahələr əkilmir, torpaqlar istifadəsiz qalırdı. Son dövrdə rayonun ən çətin dağlıq və dağətəyi ərazilərində əkin aparılır, ərzaq bolluğunun yaradılması istiqamətində ardıcıl tədbirlər görülür. 

Yeri gəlmişkən, taxılçıları narahat edən çətinliklərdən də söz açmaq istəyirik. Bəzi gübrələrin baha olması üzündən əkinçilər həmin gübrələri ala bilmir və aqrotexniki tədbirlər icrasız qalır. Şum və biçin işlərinin hazırkı qiymətləri taxılçıları qane etmir. Məhsul istehsalçıları üçün qiymətlərin əlçatanlığı təmin edilməlidir. Rayonlaşdırılmış reproduktiv toxumlara, şum traktorlarına, müasir nəsil kombaynlara tələbat daha böyükdür. 

Taxılçılıq əhalini çörək və çörək məmulatları ilə təmin etməklə yanaşı, heyvandarlığın qüvvəli və qaba yemə olan tələbatının ödənilməsində də mühüm rol oynayır. Yardımlı fermerləri dövlətin dəstəyindən yararlanaraq taxılçılığın inkişafına, məhsuldarlığın yüksəldilməsi hesabına istehsalın artırılmasına, ölkəmizin ərzaq təhlükəsizliyinə layiqli töhfələr verməyə çalışırlar. 

Əlisəfa HƏSƏNOV,
XQ-nin bölgə müxbiri