Kommunistlərin kəşfiyyat arxivi AÇILIR

Macarıstan Parlamenti kommunist dövrü kəşfiyyat xidmətlərinin arxiv sənədlərinin məxfiliyinin açılmasını və dərc olunmasını nəzərdə tutan qanunu təsdiqləyib.

“Cebheinfo.az” bu barədə "Democrata"-ya istinadən yazır. 

Bu sənədlər Macarıstanın kommunist hakimiyyəti altında və Sovet İttifaqının təsir dairəsində olduğu 1990-cı ildən əvvəlki dövlət təhlükəsizlik orqanlarının fəaliyyətinə aiddir.

Qanuna əsasən, sənədlər məxfiliyin təmini üçün nəzərdən keçiriləcək, bundan sonra qanunla məhdudlaşdırılmayan materiallar rəqəmsal formada dərc olunacaq. Bu məqsədlə Macarıstan Dövlət Təhlükəsizlik Xidmətlərinin Dövlət Tarix Arxivi sənədləri onlayn axtarmağa və əldə etməyə imkan verən bir sistem yaratmalıdır.

Materialların dərci mərhələli şəkildə həyata keçiriləcək. İlk sənədlərin oktyabr ayında, 1956-cı il Macarıstan İnqilabının 70 illiyi ərəfəsində ictimaiyyətə açıqlanması planlaşdırılır. Qanunda arxivlərin dərcinin bu tarixdən sonra da davam edəcəyi nəzərdə tutulur.

Macarıstanın Baş naziri Peter Magyar parlamentin qərarını “otuz ildən çoxdur ki, yerinə yetirilməmiş qalan bir vədin yerinə yetirilməsi” adlandırıb. O, qanun qəbul edildikdən sonra  sənədlərin 36 il gec açıqlandığını bildirib və keçmiş Baş nazir Viktor Orbanın Fidesz Partiyasını təşəbbüsü dəstəkləməməkdə günahlandırıb.

Qəbul edilmiş qaydalar, həmçinin vətəndaşların dövlət təhlükəsizlik orqanları tərəfindən təqib və ya nəzarətlə bağlı sənədlər haqqında məlumata çıxışını genişləndirir. 

Xüsusilə, qanunla müəyyən edilmiş hallarda, şəxslər kəşfiyyat xidmətləri ilə əməkdaşlıq edən və ya rəsmi olaraq onlar üçün işləyən və onların işində iştirak edən şəxslər haqqında məlumat əldə edə biləcəklər.

Macarıstan hakimiyyəti iddia edir ki, kommunist kəşfiyyat xidmətlərinin arxivlərinə tam giriş hələ təmin edilməyib. Qanunun rəsmi əsaslandırılmasına görə, sənədlərin əhəmiyyətli bir hissəsi məxfi saxlanılıb və sistemli və hərtərəfli araşdırma aparılmayıb.Xatırladaq ki, Macarıstan 1989-1990-cı illərdə çoxpartiyalı demokratiyaya keçib. 

Xəzər
“Cebheinfo.az”

Problemlərinizi bizə yazın, şahidi olduğunuz hadisələri çəkib göndərin