Icma.az
close
up
RU
Kreditlərlə bağlı yeni qaydalar: bankdan pul götürmək asanlaşır?

Kreditlərlə bağlı yeni qaydalar: bankdan pul götürmək asanlaşır?

Icma.az bildirir, Bakupost portalına istinadən.


Xəbər verdiyimiz kimi, Mərkəzi Bank davranış modelləri əsasında kreditləşməyə dair qaydaları təsdiq edib. Bununi əsasında bankların sahibkarlara və fiziki şəxslərə kredit verməsi nəzərdə tutulur. Bu model kreditləşmə ilə bağlı müəyyən məhdudiyyətlər tətbiq edir. Belə ki, banklar kredit portfelinin 10 faizindən artıq olmamaq şərti ilə kredit təklif edə biləcək. Eyni zamanda, davranış modeli əsasında verilmiş və 90 gündən çox gecikdirilmiş kreditlərin həcmi həmin kredit portfelinin 10 faizinə çatdıqda kreditlərin verilməsi dayandırılacaq.

Qeyd edək ki, davranış modeli - borcalana dair məlumatlar əsasında onun proqnozlaşdırılmış gəlirinin müəyyənləşdirilməsi üçün tətbiq olunan metoddur. Davranış modelinin hazırlanması prosesinə maraqlar münaqişəsinə yol vermədən bankın digər struktur bölmələrinin əməkdaşları və (və ya) kənar ekspertlər cəlb edilə bilər. Modelin validasiyası - ehtimal olunan nəticələri faktiki nəticələrlə müqayisə etməklə tətbiq olunan modelin adekvatlığının müəyyən edilməsi üçün həyata keçirilən qiymətləndirmə prosesidir.

Azərbaycan Texniki Universitetinin İnnovativ İqtisadi Araşdırmalar Mərkəzinin rəhbəri, professor Elşad Məmmədov Bakupost.az -a bildirib ki, iqtisadiyyatın prioritet istiqamətləri üçün məqsədli, yumşaldılmış, əlçatan kredit resursları təklif olunmalıdır. Bunun üçün məqsədli emisiya həyata keirilməlidir. Eyni zamanda banklar iqtisadiyyatdakı rentabellik göstəricilərinə və iqtisadiyyat üçün prioritet olan istiqamətlərə əsaslanaraq kredit siyasətini həyata keçirməlidir:


" Bütün bunlar iqtisadiyyatda real sektora investisiyaların artımına xidmət etməlidir”.

Ekspert hesab edir ki, kreditlər təyinatı üzrə istifadə olunursa, sahibkarların sonrakı dövrlərdə də kredit resurslarına çıxışı təmin olunmalıdırlar:

"Bununla paralel ayrılan vəsaitlərin iqtisadiyyat üçün nə dərəcədə prioritet olması nəzərə alınmalı, ona uyğun da faiz dərəcələri dəyişdirilməlidir. Çünki kənd təsərrüfatı ilə maliyyə sektorunu və yaxud, istehlak kreditilə istehsala, investisiyalara yönəlik kreditləri eyni faizlərlə maliyyələşdirmək heç bir məntiqə sığmır. Bunun iqtisadi inkişafa müsbət təsirləri olmayacaq”.

İqtisadçı ekspert Natiq Cəfərli vurğulayıb ki, davranış modelləri əsasında kreditləşməyə dair qaydalarla bağlı Mərkəzi Bank uzun müddətdir, müzakirələr aparırdı:


"Burada əsas məqsəd ondan ibarətdir ki, kreditlərin verilməsi tarixcəsi və müştərilər arasında fərqlər yaransın. Çünki vaxtlı-vaxtında kreditini ödəyən, kredit öhdəliklərini yerinə yetirən müştəri ilə bəzi gecikmələrlə kreditini ödəyən və ya ödəməkdə çətinlik çəkən, ödəməyənlər arasında bir fərq olmalıdır. Bu, beynəlxaq praktikada da mövcuddur. Yəni istənilən vətəndaşın və ya şirkətin kredit tarixcəsi mövcud olur. O kredit tarixcəsi nə qədər təmizdirsə, yaxşıdırsa, növbəti kredit götürən zaman üstünlüklər qazanılır. Banklar da özünü sığortalamış olur. Problemli şəxslərə verilən kredirlərin sayı azalır deyə problemli kreditlərin həcmində də azalma olur. İşin mənfi tərəfi isə ondan ibarətdir ki, vətəndaş və ya şirkət öz öhdəliklərini yerinə yetirməklə bağlı problemlər yaşayıb, sonradan problemlərini həll edib, amma yenə də "qara sıyahı"ya adı düşüb. Bu nüans vətəndaş və şirkətlər üçün problem yarada bilər”.

Maliyyə-bank eksperti Əkrəm Həsənov deyir ki, davranış modelinin qəbulundan sonra banklar tərəfindən kredit verərkən artıq əvvəlki kimi bütün müştərilərə eyni münasibət göstərilməyəcək: “Nəticədə bəzi müştərilərə münasibətdə kredit şərtləri asanlaşa bilər.


Ancaq hələlik həmin davranış modelinin özü yoxdur. Ona görə də onun hansı formada olacağını indidən demək çətindir. Çünki hələlik heç bir bank onu təsdiqləməyib".

İqtisadçı millət vəkili Vüqar Bayramovun dediyinə görə, sözügedən modelin tətbiqinə başlanılması iki vacib məsələni aktuallaşdırır:

"Azərbaycan bankları bu modelin tətbiqinə hazırdırlarmı? Bu modelin tətbiqi borclanma risklərini artıra bilərmi və eləcə də kreditləşmədə məhdudiyyətlərə səbəb olarmı? Davranış kredit modeli uzun müddətdir ki, inkişaf etmiş ölkələrdə tətbiq olunur. Rəsmi gəlirlər, ödəniş tarixi kimi statik məlumatlara əsaslanan ənənəvi kredit riski profilindən fərqli olaraq, bu model xərcləmə vərdişləri, əməliyyat tezliyi və rəqəmsal iz kimi dinamik dəyişənləri nəzərə alır. Bu zaman bank əməliyyatları, onlayn alışlar, sosial media fəaliyyəti və hətta mobil cihazdan istifadə də daxil olmaqla müxtəlif mənbələrdən böyük həcmdə məlumatların toplanması və emalı tələb olunur. Yəni, vətəndaşın sosial mediada fəaliyyəti və ya aktivliyi də kredit verilən zaman nəzərə alına bilir. Digər tərəfdən, bu model dinamikdir, yeni məlumatlar əldə olunduqca kredit profillərini davamlı olaraq izləyir, yeniləyir və bununla da borcalanın maliyyə vəziyyətindəki dəyişikliklərə uyğunlaşır. Bu isə əsaslandırılmış model validasiyası tələb edir. Bu zaman ən ciddi çağrışlardan biri fərdlərin öz maliyyə davranışlarını manipulyasiya etmə cəhdləridir. Bunun qarşısının alınması üçün isə modelin güclü alqoritmlərdən istifadəsinə ehtiyac var. Bu baxımdan, bankların davranış modelinin tətbiqinə hazır olmasına və güclü qiymətləndirmə və izləmə elektron formularından istifadəsinə ehtiyac var. Bu isə o deməkdir ki, modelin uğurlu tətbiqi bankların davranışlarından da asılı olacaq".

Mərkəzi Bankdan bildirilib ki, müasir dövrdə banklarda proseslərin avtomatlaşdırılması, müştəri yönümlü olması, süni intellekt həllərin tətbiqi nəticəsində proqnozlaşdırılan məlumatların dəqiqliyinin daha da artımı ənənəvi bank xidmətlərinin alternativ kanallarla daha aşağı xərc və yüksək sürətlə təklif edilməsi imkanlarını artırır. Davranış modelləri üzrə qəbul edilmiş yeni prudensial tənzimlənmə çərçivəsi də bu imkanlardan istifadə edərək fərdi sahibkarlara və fiziki şəxslərə banklar tərəfindən onların proqnozlaşdırılan gəlirləri əsasında kredit verilişini təmin edəcək. Qəbul edilmiş dəyişikliklərdə davranış modelinin hazırlanması prosesinə, bankda bu sahədə potensialın artırılmasına, modelin validasiyasına və hesabatlığına dair tələblər, habelə davranış modeli əsasında verilmiş kreditlər üzrə risklərin azaldılması məqsədilə limitlər, daha sərt təsnifləşdirmə tələbləri və artırılmış kapital tələbləri müəyyən edilib: "Bütövlükdə, kreditləşmə prosesində davranış modellərindən istifadə müştərilərin bank kreditlərinə əlçatanlığının artırılmasına xidmət edəcək. Bu isə, öz nəvbəsində kiçik və orta sahibkarlığın maliyyə və məşğulluq imkanlarının genişlənməsinə, eləcə də resursların daha məhsuldar bölgüsünə köməklik edəcək. Həmçinin modellər vasitəsilə daha dəqiq və yeni məlumatlardan istifadə imkanı bankların biznes proseslərinin optimallaşdırılmasına, əməliyyat xərclərinə qənaətə, kredit anderraytinqi və skorinq proseslərinin sürətləndirilməsinə, dəqiqliyinin artırılmasına, bununla da kredit risklərinin azaldılmasına töhfə verəcək".


Sevinc,

BakuPost


Hadisənin gedişatını izləmək üçün Icma.az-da ən son yeniliklərə baxın.
seeBaxış sayı:47
embedMənbə:https://www.bakupost.az
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Finlandiya prezidenti Ukrayna ilə bağlı maraqlı şərt irəli sürdü: ABŞ Rusiya ilə yan yana ola bilməz

05 Mart 2025 11:03see130

“Abşeron” və “Milli Aviasiya Akademiyası” turu qələbə ilə bitirib

05 Mart 2025 01:34see126

Ekoloqlar yanğın yerinə GETDİLƏR

05 Mart 2025 11:03see125

İlon Mask amerikalıların şəxsi məlumatlarını araşdırmaqda ittiham olunur

05 Mart 2025 11:03see124

Çin hərbi büdcəsini kəskin artıracaq

05 Mart 2025 20:40see123

Dağıstanda silahlı toqquşma: 4 terrorçu öldürüldü YENİLƏNİB

05 Mart 2025 08:40see122

Gəncədə avtomobillər toqquşdu: Yaralı var Fotolar

05 Mart 2025 21:04see121

Ərdoğan və İlham Əliyev iftar süfrəsində

05 Mart 2025 21:24see119

Qaraciyər üçün ən faydalı qidalar Kələm, balıq, avokado

05 Mart 2025 07:20see117

Alimlər ən qədim quşlardan birini aşkar etdilər

04 Mart 2025 15:58see115

Avtomobil almaq istəyənlərə ŞAD XƏBƏR 10 12 martdan…

05 Mart 2025 04:30see114

Dövlət qurumlarına məxsus nəqliyyat vasitələri satışa çıxarılır

05 Mart 2025 09:09see114

Ermənilərin ABŞ dən deportasiyası: “Tramp belə addımlarla öz nüfuzunu…”

04 Mart 2025 22:26see113

Starbucks Rusiya bazarına qayıdır

05 Mart 2025 07:41see113

ABŞ da güclü külək: 500 mindən ev işıqsız qalıb

05 Mart 2025 21:08see112

ABŞ qanunsuz miqrasiyaya şərait yaradan xarici rəsmilərə qarşı sanksiyalar tətbiq edəcək

06 Mart 2025 00:46see112

Lənkəranda yanğın zamanı ata və oğlu xəsarət alıb

06 Mart 2025 03:28see112

Deku rəğbət bəsləyir, Flik isə tam əmin deyil

05 Mart 2025 22:57see112

Bakının məşhur restoranlarında iftar süfrəsinin qiymətləri SİYAHI

05 Mart 2025 09:02see110

Rusiyalı deputat Rusiyaya qarşı sanksiyaları ləğv etməməyi xahiş edir...

06 Mart 2025 00:06see109
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri