“Limitsiz enerji yaxınlaşır...” Alimlər belə deyir....

...Termonüvə birləşməsini tədqiq edən alimlər onilliklər ərzində fizikləri narahat edən termonüvə reaktorları problemini həll ediblər. Bu, təmiz və qeyri-məhdud enerji əldə etməyə yaxınlaşmağa imkan verir.

SİA-nın məlumatına görə, tədqiqat Physical Review Letters jurnalında dərc edilib, Interesting Engineering yazır.

Hazırda bütün dünya alimləri təmiz və faktiki olaraq qeyri-məhdud olan termonüvə enerjisini əldə etmək üçün çox çalışırlar.

Bu, Günəşin nüvəsində baş verən atomları birləşdirən eyni proses olan nüvə sintezi vasitəsilə edilə bilər. Bu sintez nəticəsində böyük miqdarda enerji ayrılır. İstilik elektrik stansiyalarından və hətta atom elektrik stansiyalarından fərqli olaraq, termonüvə sintezi istixana qazları və ya radioaktiv tullantılar olmadan enerji yaradır.

...Termonüvə enerjisinin əldə edilməsi yolunda uzun müddətdir davam edən bir problem var. Alimlər füzyon reaktorlarının içərisində yüksək enerjili hissəcikləri etibarlı şəkildə saxlaya bilmirlər.

Davamlı termonüvə sintezi yaratmaq üçün isti plazmanı saxlamaq üçün lazım olan bu alfa hissəcikləri reaktorun maqnit sahəsindəki “dəliklərdən” qaçır və beləliklə, birləşmə dayanır.

İndi fiziklər bu problemi həll etmək üçün bir yol təklif edirlər. Alimlər termonüvə birləşməsini yaratmaq üçün stellarator və tokamak tipli reaktorlardan istifadə edirlər.

Onlar güclü maqnit sahəsindən istifadə edərək plazmanı ehtiva edirlər. Ulduzçularda yüksək enerjili hissəcikləri tutmaq üçün güclü maqnit sahəsi yaradan mürəkkəb maqnit sarğıları var. Lakin bu maqnit sahələrində çox vaxt alfa hissəciklərinin qaçdığı görünməz “deşiklər” olur.

Nyuton qanunlarına əsaslanan ənənəvi üsullardan istifadə etməklə bu maqnit qüsurlarını aşkar etmək və düzəltmək çoxlu hesablama gücü və vaxt tələb edir.

Bu da füzyon reaktorlarının layihələndirilməsi prosesini çətinləşdirir. İndi fiziklər maqnit sahəsindəki "dəlikləri" dəqiq müəyyən etmək və aradan qaldırmaq üçün simmetriya nəzəriyyəsindən istifadə edən problemin həlli üçün yeni üsul yaratmışlar.

Tədqiqatın müəllifləri deyirlər ki, füzyon reaktorları ilə bağlı bu problem 70 ilə yaxındır ki, davam edir, lakin indi stellaratorların dizaynını sürətləndirə və onların səmərəliliyini artıra biləcək bir həll var.

Yeni üsul ulduzçular üçün hazırlansa da, tokamaklara da tətbiq oluna bilərdi. Ən son reaktorlarda elektronlar qaçır və içərisində olmadıqda tokamak divarını yarmaq olar.

Alimlər deyirlər ki, yeni texnologiya maqnit sahələrində zəif cəhətləri müəyyən etməyə kömək edə bilər, potensial olaraq reaktorun təhlükəsizliyini və uzunömürlülüyünü artırır. Tədqiqatın müəllifləri deyirlər ki, onların metodundan istifadə bəşəriyyəti böyük həcmdə sonsuz enerji ilə təmin edə biləcək kommersiya sintez elektrik stansiyalarının yaradılmasını yaxınlaşdırmağa kömək edəcək.

Termonüvə birləşməsini tədqiq edən alimlər onilliklər ərzində fizikləri narahat edən termonüvə reaktorları problemini həll ediblər. Bu, daha da yaxınlaşmağa imkan verir...

Əli Babayev