Macarıstan Aİ də Türk Dövlətləri Təşkilatının layiqli təmsilçisidir

Mühafizəkar Xristian klubunu xatırladan Avropada müstəqil siyasət yürüdən Macarıstan Azərbaycana çox yaxındır. Bu yaxınlıq özünü ölklərimizin ərazisi, əhalisinin sayı, tarixi kökləri baxımından daha çox göstərir.

Macarıstan tarixi köklərinə ehtiramın nəticəsi olaraq da Türk Dövlətləri Təşkilatında təmsilçilik siyasətini nümayiş etdirir.

Qarşılıqlı münasibətlərimizə toxunan prezident İlham Əliyevin də qeyd etdiyi kimi, ölkələrimizin əhalisinin sayının təxminən eyni olması, ölkə ərazisinin sahəsi də demək olar bir-birinə çox yaxındır. Macarıstan və Azərbaycan açıq dənizlərə çıxışı olmayan ölkələrdir. Düzdür, biz Xəzər dənizinin sahilində yerləşirik, ancaq açıq dənizlərə bizim də çıxışımız yoxdur.

Macarıstan müharibə aparan ölkə ilə həmsərhəddir. Biz də eyni vəziyyətdəyik. Siz müharibə aparan bir ölkə ilə, biz isə digəri ilə həmsərhədik. Yəni, bu oxşarlıqlar təbii olaraq qarşılıqlı anlaşma üçün də gözəl zəmin yaradır.

Ölkəmizin Macarıstanla dostluq münasibətləri etibarlı sosial mənəvi və iqtisadi münasibətlərimizin də əsasını təşkil edir. Hazırda Macarıstan şirkətləri ölkəmizin iki əsas neft-qaz layihəsində -“Azəri-Çıraq -Günəşli” və “Şahdəniz” yataqlarında pay sahibidir. Gələn ilin əvvəlində bağlanması nəzərdə tutulan kontraktla ölkəmizin qurudakı neft-qaz yataqlarında Macarıstan şirkəti də fəaliyyətə başlayacaq.

Məlumdur ki, keçən ildən Macarıstana təbii qaz ixrac edirik, hətta onların tələbatı səviyyəsində qaz təminatı aparırıq. Yeri gəmişkən, ölkəmiz bu gün 12 ölkəyə təbii qaz ixrac edir.

Bu günlərdə Türk Dövlətləri Təşkilatının Macaarıstanda keçirilən zirvə toplantısındakı çıxışında bu məsələyə toxunan dövlətimizin başçısı bildirib ki,”neft ixrac etdiyimiz ölkələrin 10-u Avropa ölkəsi, onlardan da 8-i Avropa İttifaqının üzvüdür. Avropa Komissiyası Azərbaycanı Pan-Avropa qaz təchizatçısı ölkə və etibarlı tərəfdaş kimi tanıyır. Əgər biz qaz ixracının coğrafiyasına baxsaq, görərik ki, burada nəinki Avropa məkanında, dünya miqyasında boru xətti ilə nəql edilən qazın coğrafi əhatəsinə görə Azərbaycan dünyada qabaqcıl yerlərdədir. Bizim gələcəkdə qaz ehtiyatlarımızın işlənilməsi nəzərdə tutulur. Biz, eyni zamanda, Macarıstanla “yaşıl enerji” üzrə fəal işləyirik. Azərbaycanın çox böyükmiqyaslı yaşıl enerji gündəliyi vardır. Biz növbəti beş il ərzində 6 min meqavat gücündə yaşıl enerji istehsal edəcəyik. 500 meqavat son iki il ərzində yaradıldı, 6 min meqavat beş il ərzində təmin ediləcək. Yəni bu, reallaşacaq layihələrdir. Təkcə bu layihələr bizə təqribən 3-4 milyard kubmetr qaza qənaət etmək üçün imkan yaradacaq ki, bunun da əsas istiqaməti təbii ki, Türkiyə və Avropa ölkələri olacaqdır”.

Macarıstanın da Azərbaycan kimi müstəqil siyasət aparan nadir ölkələrdən biri olduğuna toxunan İlham Əliyev deyib ki, Macarıstanı bütün əldə edilmiş uğurlar münasibətilə təbrik edib:

“Biz bilirik ki, Macarıstan müstəqil siyasət aparan nadir ölkələrdən biridir. Xüsusilə Avropa İttifaqı çərçivəsində müstəqil siyasət aparmaq kifayət qədər çətindir. Çünki bir çox qaydalar, oturuşmuş prinsiplər var və Avropa İttifaqının vahid xarici siyasəti təbii olaraq prinsiplərdən biridir. Buna baxmayaraq, dostum Viktor Orban həmişə Macarıstanın dövlət və milli maraqlarını hər şeydən üstün tutub. Biz bunu alqışlayırıq. Hər zaman Macarıstanın maraqlarını qoruyub və Macarıstan üçün nə xeyir gətirirsə, o təşəbbüslərə qoşulub, nə xeyir gətirmirsə, o təşəbbüslərdən həmişə uzaq olub. Yenə də deyirəm, Avropa İttifaqının içində ola-ola bu siyasəti aparmaq, deyə bilərəm ki, doğrudan da böyük qəhrəmanlıq, siyasi iradə və düşünülmüş siyasət tələb edir. Bütün bunlar da Macarıstanda var...”

Beləliklə, Macarıstanın türkdilli xalqlarla strateji əməkdaşlığı onun Avropada sosial-iqtisadi və siyasi gücə çevrilməsinə təkan verməklə, onun beynəlxalq mövqeyini də xeyli gücləndirin. Bu, özlüyündə həm də Türk Dövlətləri Təşkilatının Avrasiya ulduzu olaraq gələcək nüfuzuna da güclü işarədir.

Heç təsadüfi deyil ki,Macarıstanın ev sahibliyi etdiyi bu görüş beynəlxalq siyasi arenanın gündəminə çevrilib.

Həsən Bayramov,

Qərbi Azərbaycan İcmasının Ağsaqqallar Şurasının üzvü, İcmanın Binəqədi rayon Nümayəndəsi, Bakı Qızlar Universitetinin “Pedaqogika” kafedrasının müdiri, Pedaqoji elmlər doktoru,professor, Pedaqoji və Sosial Elmlər Akademiyasının akademiki

Bakıvaxtı.az