Makronun beşinci kabusu: Fransada hökumət istefa verdi, indi nə olacaq?

Fransada etimad səsi ala bilməyən Bayru hökuməti istefa verib. Prezident Emmanuel Makron isə ikinci müddətində artıq beşinci dəfə yeni baş nazir axtarışına çıxıb.

Sherg.az xəbər verir ki, Makronun məqsədi  - qənaət büdcəsini təsdiqlətmək və Marin Le Penin ifrat sağ qüvvələrini daha da gücləndirə biləcək növbədənkənar seçkilərin qarşısını almaqdır.

Keçmiş baş nazir Fransua Bayru ötən ay Fransanın sürətlə artan borc problemini həll etmək üçün xərclərin azaldılması tədbirlərini qəbul etdirmək məqsədilə gözlənilmədən növbədənkənar seçki çağırışı etmişdi. Ancaq təşəbbüsü uğursuz oldu.

Makronun qarşısında hansı seçimlər var?

Siyasi böhranın ən sürətli həlli  - Makronun yeni baş nazir təyin etməsi və hökuməti formalaşdırmasıdır. Onun böyük ehtimalla bunu edəcəyi gözlənilir. Prezident Administrasiyası yaxın günlərdə yeni baş nazirin adının açıqlanacağını bildirib. Lakin belə gərgin şəraitdə ölkəni idarə edə biləcək fiqur tapmağın çətin olduğu müzakirə olunur.

Makronun qarşısındakı çətinlik yalnız yeni baş nazirin kimliyi deyil, həm də parlamentdə əksəriyyətə sahib olmadan izləyəcəyi siyasi strategiyadır. Səlahiyyət müddəti 2027-də başa çatacaq Makronun siyasi karyerası davamlı hökumət böhranları ilə ciddi zərbə alıb. Onun konsensus yerinə fərmanlarla idarə edən bir lider təsiri yaratdığı vurğulanır.

Ön plana çıxan adlar

İndiyədək Makron əsas islahatlarını qorumaq üçün, məsələn, pensiya yaşının artırılması kimi qərarlarda mərkəz-sağ siyasətçilərə üstünlük verib. Müdafiə naziri Sebastyan Lekornu, Jülyen Denormandi və Katrin Votren əsas namizədlər sırasında göstərilir. Onlar Makronun yaxın tərəfdarlarıdır, amma həddindən artıq “sadiqlikləri” müxalifətlə danışıqlarda əngəl ola bilər.

Digər tərəfdən, Makronun sol yönümlü siyasətçilərə də üz tuta biləcəyi bildirilir. Sosialistlərlə yaxşı münasibətləri olan və büdcə ilə bağlı razılığa gəlməyin vacibliyini deyən iqtisadiyyat naziri Erik Lombard adı önə çıxır. Sosialist lider Olivye For isə, yalnız yeni sərvət vergisi tətbiqi və pensiya yaşının artırılmasının ləğvi şərti ilə hökuməti formalaşdırmağa hazır olduğunu bəyan edib.

Mühafizəkar qanaddan Ksavyer Bertran da mümkün namizəd sayılır, amma bu halda Le Penin sərt reaksiyası ehtimal edilir.

Yenidən seçki olacaqmı?

Bəzi partiyalar Bayrunun yerinə sadəcə yeni birini təyin etməyin kifayət etməyəcəyini düşünür. Onlar Makrondan ən qısa zamanda parlament seçkiləri keçirməsini və işlək əksəriyyətin yaranmasını tələb edirlər.

Makron hələlik erkən seçki ehtimalını rədd edib. Çünki mərkəzçi koalisiya səs itkisinə uğrayacağından qorxur. Əvəzində ifrat sağçı “Milli Birlik Partiyası” və radikal solçu “Fransa Müqavimət Partiyası” erkən seçkiyi böyük həvəslə gözləyir.

Sorğular nə deyir?

IFOP-un apardığı son araşdırmaya görə, Milli Birlik Partiyası və müttəfiqləri erkən seçkilərin ilk turunda təxminən 32 - 33 faiz, sol partiyalar 25- 26 faiz, mərkəzçi koalisiya 15 faiz, əsas mühafizəkar partiya isə 13 faiz səs toplaya bilər.

Lakin Fransada iki turlu seçki sistemi olduğundan parlament yerlərinin necə bölüşdürüləcəyini əvvəlcədən dəqiq demək çətindir. Yeni seçkilərin bu siyasi çıxmazı həll edib-etməyəcəyi də hələlik qeyri-müəyyəndir.

İndiki vəziyyətə necə gəlinib?

Bayru vergi artımı və xərclərin azaldılmasını nəzərdə tutan 44 milyard avroluq maliyyə planı üçün parlamentdən etimad səsi istəmişdi.

Amma o, eyni zamanda büdcə kəsirini 2025-də ÜDM-in 5,4 faizindən 2026-da 4,6 faizə endirməyi hədəfləyən alternativ təklif irəli sürən Sosialistlərlə razılığa gəlməmişdi.

Nəticədə, 364 deputat “əleyhinə”, cəmi 194 deputat isə “lehinə” səs verdi və Bayru hökuməti istefa vermək məcburiyyətində qaldı.