MDB ölkələrinin mədəniyyətə marağı Azərbaycan qonşularındən geridə qalır

MDB-yə üzv ölkələrdə pandemiyadan sonra yenidən muzey və teatrlara marağın artması müşahidə olunur. 2021-ci ildən etibarən bərpa olunan ictimai-mədəni həyat, bir çox ölkələrdə ziyarətçi statistikasına da əhəmiyyətli şəkildə təsir edib.

Modern.az-ın Dövlət Statistika Komitəsindən əldə etdiyi məlumata görə, Azərbaycanda 2020-ci ildə muzeylərə gələnlərin sayı cəmi 0,7 milyon nəfər idisə, bu rəqəm 2023-cü ildə 2,5 milyon nəfərə yüksəlib. Eyni dövrdə peşəkar teatrlara gələnlərin sayı isə 0,1 milyondan 0,4 milyona qədər artıb. Ölkəmizdə muzeylərin və teatrların ümumi sayı isə dəyişməyib.

Ən diqqətçəkən göstəricilər Rusiyada qeydə alınıb. Ölkədə muzey ziyarətçilərinin sayı 2020-ci ildə 59,1 milyon nəfər olduğu halda, bu göstərici 2023-cü ildə 132 milyona çatıb. Teatrlara maraq da eyni tempdə artaraq 4 il ərzində 14 milyon nəfərdən 42 milyona yüksəlib. Rusiya həm muzeylərin (3119), həm də teatrların (706) sayına görə MDB-də lider mövqedədir.

Qonşu Qazaxıstan da ciddi artım yaşayan ölkələrdən biridir. Qazaxıstanda 2020-ci ildə muzeylərə 2,4 milyon nəfər gəlmişdisə, bu rəqəm 2023-cü ildə 6,3 milyona yüksəlib. Teatrlara maraq isə daha dinamik artaraq 0,9 milyondan 3 milyona çatıb. Belarus və Ermənistan kimi ölkələrdə də oxşar artım müşahidə olunur.
2020-ci ildə Ermənistanda muzeylərə və teatrlara gələnlərin sayı aşağı səviyyədə – müvafiq olaraq 0,7 milyon və 0,2 milyon idi. 2023-cü ildə muzey ziyarətçiləri kəskin şəkildə artaraq 3,4 milyon nəfərə çatıb. Bu isə 4 ildə muzey ziyarətçilərinin 5 dəfə artması deməkdir.

Teatrlara gələnlərin sayı isə 2020–2023 aralığında 0,2 milyondan 0,6 milyona yüksəlib. Ermənistanda pandemiyadan sonra teatra maraq 3 dəfəlik artımla müşahid edilib.

Bəzi ölkələrdə isə bu artım nisbətən zəif olub. Moldova, Qırğızıstan və Tacikistan kimi ölkələrdə həm muzey, həm də teatr ziyarətçilərinin sayı aşağı templə dəyişib, bu da infrastruktur və mədəni təşviqat sahəsindəki imkanların məhdudluğu ilə izah oluna bilər.

Maraqlıdır ki, bəzi ölkələrdə ziyarətçilərin sayı artdığı halda, mədəniyyət obyektlərinin sayı ya sabit qalıb, ya da azalıb. Məsələn, Belarusda muzeylərin sayı 2020-ci ildən 2023-cü ilə qədər 160-dan 156-ya enib, lakin ziyarətçi sayı 3,2 milyondan 7,6 milyona yüksəlib.

2023-cü ilin məlumatlarına görə ən çox muzeyə gedən MDB ölkəsi Rusiya olub. Belə ki, il ərzində bu ölkədə muzeylərə 132 milyon nəfər gedib. Ən az muzeyə gedən ölkə isə Qırğızıstandır. Bu ölkədə muzey ziyarətçiləri cəmi 1 milyon nəfər olub.

Rusiya ilə müqayisədə əhalisinin sayına görə nisbətən kiçik olan Belarus da 7,6 milyon muzey ziyarətçisi ilə yüksək pillədə yer alır. İl ərzində muzey ziyarətçiləri arasında Ermənistan Azərbaycandan daha üstün yerdə qərarlaşıb. Ölkəmizdə muzeylərə gedənlərin ümumi sayı 2, 5 milyon təşkil edirdisə, eyni statistika Ermənistanda 3,4 milyondur. 

2023-cü ildə MDB ölkələri arasında peşəkar teatr ziyarətçiləri baxımından da Rusiya və Qazaxıtsan liderliyini qoruyub. Ən az ziyarətçi isə Qırğızıstanda müşahidə olunur. Statistik göstəricilərə əsasən ölkələr arasında teatr ziyarətçilərinin sayı aşağıdakı kimidir:

Rusiya – 42 milyon 
Qazaxıstan – 3 milyon
Belarus – 1,7 milyon
Azərbaycan – 0,4 milyon
Ermənistan – 0,6 milyon
Moldova və Tacikistan – 0,1–0,4 milyon aralığında
Qırğızıstan – 0,3 milyon