Icma.az
close
up
RU
Məhkumların orqanlarını bağışlaması niyə QADAĞANDIR?

Məhkumların orqanlarını bağışlaması niyə QADAĞANDIR?

Bizim media portalından verilən məlumata əsasən, Icma.az bildirir.

Bu ilin ilk 6 ayı ərzində 174 transplantasiya əməliyyatı icra edilib. Orqan Donorluğu və Transplantasiyası üzrə Koordinasiya Mərkəzinin məlumatına görə, əməliyyatlardan 47-si böyrək 30-u qaraciyər 16-sı sümük iliyi 81-i isə buynuz qişa transplantasiyasıdır.  Xidmətlərdən 21-i uşaqlara, 153-ü böyüklərə aiddir.
Azərbaycanda orqan satışı qadağandır, yəni orqanın qazanc məqsədi ilə verilməsi cinayət hesab olunur. Lakin könüllü olaraq canlı donor olmaq mümkündür. Əgər şəxs 18 yaşına çatıbsa, tam sağlamdırsa və öz razılığı ilə prosesi istəyirsə, müəyyən orqanlarını donor şəklində verə bilər.
Donor ruhi xəstədirsə, yaşı 18-dən azdırsa, fiziki məhdudiyyətlidirsə, məhkum və ya hərbi əsirdisə, resepiyent ilə arasında tabelik münasibətləri varsa, maddi və ya qeyri-maddi qazanc əldə edilirsə, bu şəxslər donor ola bilməz.
Maraqlıdır ki, məhkumların öz iradəsi ilə buna qərar verməsi niyə qadağan olunur?
Mövzu ilə bağlı Bizim.Media-ya danışan hüquqşünas Aytac Qurbanova deyib ki, konkret şərtlər ödənməklə canlı donorluğu qanun tanıyır:
“Azərbaycan qanunvericiliyinə görə, heç bir şəxs nə donor, nə də vasitəçi qismində orqan satışında iştirak edə bilməz. Bu, açıq şəkildə qadağan olunmuş və istisnaya yol verilməyən tələbdir. Bununla yanaşı, canlı donorluq hüququ qanunda tanınır, lakin yalnız ciddi və ağır şərtlərlə. Əgər şəxs 18 yaşına çatıb, sağlamdır və tam sərbəst razılığı ilə müəyyən orqanını (ən çox böyrəyini) donor olaraq vermək istəyirsə, bu mümkündür. Burada əsas ödənişsiz, könüllü və tibbi risklərin tam qiymətləndirilməsi şərtilə icazə verilməsidir. Donor və resepiyent arasında maddi və ya mənəvi asılılıq olmamalıdır.
Onun sözlərinə görə, məhkumların donor ola bilməməsi onlarla bağlı hüquqi məhdudiyyətlərdən irəli gəlir:
“Qanunvericiliyə əsasən, barəsində həbs qətimkan tədbiri seçilmiş və ya cəzaçəkmə müəssisəsində cəza çəkən şəxslər donor ola bilməzlər. Bu yanaşmanın kökündə əsas narahatlıq dayanır: belə şəxs real mənada tam sərbəst qərar verə bilərmi? Həbs şəraiti insanı azad iradə ilə seçimdən məhrum edə, daxili və xarici təzyiqlərə məruz qoya bilər. Hüquq bu sahədə ən kiçik şübhəyə belə yol vermir, çünki söhbət insanın Allah tərəfindən verilmiş orqanından imtina qərarından gedir. Belə ağır qərar yalnız psixoloji və fiziki cəhətdən tam azad, rahat və müdaxiləsiz mühitdə verilə bilər”.
Hüquqşünasın qeyd edib ki, dünya təcrübəsində də bu məsələyə ehtiyatla yanaşlılır:
“Avropa İnsan Hüquqları Konvensiyası və BMT-nin İnsan Hüquqları üzrə əsas prinsipləri zorla və ya məhdud iradə şəraitində alınan razılığın etibarsız olduğunu açıq şəkildə təsbit edir. Bir sıra ölkələrdə (məsələn, ABŞ, Almaniya, Fransa) məhbusların donor olması təzyiq riskinə görə tam qadağan edilib. Digər ölkələrdə isə müəyyən hallarda icazə verilir, amma yalnız müstəqil tibbi komissiyanın və insan hüquqları institutlarının ciddi nəzarəti altında.
Bu o deməkdir ki, Azərbaycan qanunvericiliyi beynəlxalq standartlardan geri qalmır, əksinə, daha sərt qoruyucu mexanizm tətbiq edir. Məqsəd insan orqanı ilə bağlı hər hansı məcburiyyətin, sövdələşmənin və ya riskli presedentlərin qarşısını almaqdır. Orqan donorluğu insan həyatını xilas edən fövqəladə əhəmiyyətli addımdır. Amma məhbusun donor olması məsələsində hüququn sərt mövqeyi əsaslıdır: azad olmayan şəxs azad qərar verə bilməz. Bu, həm hüquqi, həm də etik baxımdan düzgün yanaşmadır. Dünya təcrübəsi də göstərir ki, bu sahədə ən kiçik boşluq böyük sui-istifadələrə gətirib çıxara bilər”.
Günay Şahmar, Bizim.Media

Sonrakı hadisələr barədə daha çox məlumat almaq üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:153
embedMənbə:https://bizim.media
archiveBu xəbər 21 Sentyabr 2025 19:03 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Azərbaycanla tərəfdaşlıq yeni inkişaf perspektivləri açır

21 Noyabr 2026 20:18see370

Parisdə bugünkü etirazlara 21 mindən çox şəxs qatılıb

21 Noyabr 2026 21:24see241

Azərbaycanda regional tədris mərkəzinin yaradılması Dünya Bankı ilə müzakirə edilib

21 Noyabr 2026 15:42see238

Dünya iqtisadiyyatı təhlükə qarşısındadır KİV

22 Noyabr 2026 07:02see236

BOKT nin rəhbərliyinə təyinat olub

21 Noyabr 2026 14:31see230

Ekspert: Dövlət idarəçiliyinin rəqəmsallaşdırılması Azərbaycan iqtisadiyyatının rəqabət qabiliyyətini artırır

21 Noyabr 2026 17:24see230

Fermer ucuz satır, alıcı baha alır: Qiymət fərqi harada yaranır?

21 Noyabr 2026 14:38see226

La Liqa: Derbidə “sülh”

22 Noyabr 2026 00:06see224

Qızıl gələn il ucuzlaşacaq

21 Noyabr 2026 16:40see224

Mehriban Əliyeva və qızlarından Vyetnam mədəniyyətinə zərif ehtiram Foto

21 Noyabr 2026 15:21see223

Samvel Karapetyan: “Paşinyan müalicə olunmalıdır”

21 Noyabr 2026 17:14see220

Sumqayıtda gənc oğlan qətlə yetirilib

22 Noyabr 2026 04:55see215

Türkiyə Super Liqası: “Qalatasaray” evdə sevindi

22 Noyabr 2026 00:13see210

Allah uzaq tutsun, amma müharibə bizim işimizdir Hakan Fidan

22 Noyabr 2026 02:18see210

2026 cı ilin sonunda almaq üçün ən sərfəli iPhone modelləri

21 Noyabr 2026 21:07see208

SEPAH ABŞ nin hərbi bazalarını hədəf aldı

22 Noyabr 2026 00:43see208

Ötən gün götürülən narkotik vasitələrin həcmi açıqlandı

21 Noyabr 2026 16:00see208

İbrahim Kalın HƏMAS nümayəndə heyəti ilə Qəzzada atəşkəsi müzakirə etdi

22 Noyabr 2026 00:03see208

İran Bəhreyndə sənaye müəssisəsinə zərbə endirdi

22 Noyabr 2026 00:23see205

Milton qasırğası ABŞ də yaşayan azərbaycanlıların evlərini də vurdu

22 Noyabr 2026 07:05see202
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri