Memarlıqdan kinoya... Məşhur rejissor oğlunun debüt filmini niyə bəyənməmişdi?

Bu gün tanınmış yapon kinorejissor Qoro Miyazakinin doğum günüdür.

Kulis.az bu münasibətlə xarici mediaya istinadən rejissorun həyatı və fəaliyyəti ilə bağlı materialı təqdim edir.

Yapon animasiyasının kult məkanı sayılan "Studio Ghibli" adətən sehr, fantaziya və humanist dəyərlərlə assosiasiya olunur.

Bu dünyanın ən çox müzakirə edilən fiqurlarından biri isə paradoksal şəkildə həmin sehrin yaradıcısı olan, məşhur rejissor Hayao Miyazakinin oğlu olan Qoro Miyazakidir.

Yapon mənbələrində o, nə “atasının davamçısı”, nə də “onu inkar edən üsyankar” kimi təqdim olunur. Daha çox öz kimliyini gec və çətin tapan sənətçi obrazı ön plana çıxır.

Qoro Miyazaki animasiyaya klassik yol ilə gəlməyib. Yapon mətbuatında tez-tez vurğulanan bir fakt var: o, gəncliyində ümumiyyətlə animasiya ilə məşğul olmaq istəmirdi.

Meşə planlaşdırılması və landşaft memarlığı üzrə təhsil almış Qoro üçün əsas maraq sahəsi məkan, mühit və insanın təbiətlə münasibəti idi.

Məhz bu baxış bucağı sonradan onun filmlərində hiss olunan sakit, bəzən soyuq, lakin realist atmosferin bünövrəsinə çevrildi.

Onun rejissor kimi debütü - "Tales from Earthsea" Yaponiyada böyük rezonans doğurdu. Film kassada diqqət çəksə də, tənqidçilər tərəfindən ikili qarşılandı.

Vizual zənginlik və ciddi mövzu seçimi qəbul olunsa da, narrativin parçalı olması, emosional dərinliyin yetərsizliyi tez-tez səsləndirilən iradlar idi.

Ən ağrılı məqam isə Hayao Miyazakinin bu filmə açıq şəkildə soyuq münasibət göstərməsi oldu.

Yapon mədəni diskursunda bu hadisə sadəcə ailədaxili konflikt kimi deyil, ənənə və məsuliyyətin toqquşması kimi şərh edildi.

Bu çətin başlanğıcdan sonra Qoro Miyazaki uzun müddət kölgədə qaldı. Lakin 2011-ci ildə təqdim olunan "From Up on Poppy Hill" onun yaradıcılığında dönüş nöqtəsi sayılır.

Film müharibədən sonrakı Yaponiyanın sosial yaddaşına, itirilmiş nəsillərin susqun ağrısına fokuslanırdı.

Yapon tənqidçilər qeyd edirdilər ki, bu dəfə Qoro səs-küylü fantaziyadan yox, sakit insan hekayəsindən çıxış edir.

Nəticədə film həm tamaşaçılar, həm də mətbuat tərəfindən daha müsbət qarşılandı və Qoro Miyazaki ilk dəfə “öz səsini tapmış rejissor” kimi dəyərləndirildi.

2020-ci ildə isə o, yenidən riskli addım atdı. "Earwig and the Witch" "Studio Ghibli" tarixində tam 3D CGI texnologiyası ilə çəkilən ilk film idi.

Yaponiyada bu film ətrafında mübahisələr yarandı. Klassik "Ghibli" estetikası ilə böyümüş tamaşaçılar filmi soyuq hesab etsə də, gənc auditoriya onu cəsarətli və təzə yanaşma kimi qəbul etdi.

Yapon tənqidçilərə görə bu iş, Qoro Miyazakinin artıq atasının mirasını qorumaqdan çox, onu yenidən yozmaq istədiyini göstərirdi.

Yapon mənbələrində Qoro Miyazakinin rejissor üslubu bir neçə əsas xüsusiyyətlə xarakterizə olunur: o, qəhrəmandan çox məkanı danışdırır; emosiyanı açıq dramatizmdən deyil, sükutdan çıxarır; nostalgiya yerinə sosial reallığa üstünlük verir.

Bu cəhətlər onu atasından kəskin şəkildə fərqləndirir və bəlkə də ən çox müzakirə edilən məqam da elə budur.

Bu gün Yaponiyada Qoro Miyazaki daha çox belə xatırlanır: mirasın ağırlığını daşımaq məcburiyyətində qalan, lakin həmin mirası kor-koranə təkrarlamayan sənətçi.

Onun hekayəsi uğur nağılı deyil, axtarış, səhv, tənqid və yenidən cəhd hekayəsidir.

Bəlkə də məhz buna görə Qoro Miyazaki yapon mədəni məkanında klassik qəhrəmandan çox, dövrün suallarını öz üzərində daşıyan simvola çevrilib.