“Mənə etiraf etdin ki, gecələr...” “Çervona Ruta” necə yarandı?

Kulis.az “Miksteyp” rubrikasından “Çervona Ruta” mahnısı haqqında materialı təqdim edir.

Sovet və post-sovet estrada musiqisinin görkəmli simalarından biri, unikal tembri və səhnə xarizması ilə milyonların sevimlisinə çevrilmiş Sofiya Rotarunun sənət yolunu bütövlüklə dəyişən və onu ümumxalq məhəbbətinə qovuşduran "Çervona Ruta" kompozisiyası şərqi Avropa musiqi tarixinin ən poetik və romantik yaranma hekayələrindən birinə sahibdir.
Ukrayna xalq əfsanəsindən qidalanan bu bəstə, təkcə Rotarunun vizit kartına çevrilmədi, həm də ukraynadilli estrada musiqisinin qızıl fondunu təşkil etdi.
Mahnının yaranma hekayəsinin arxasında cəmi 20 yaşında olan dahi bəstəkar və şair Volodimir İvasyuk dayanır.
İvasyuk Lvov Tibb İnstitutunda təhsil alarkən tələbəlik illərində Qərbi Ukraynanın folklorunu və nağıllarını dərindən araşdırırdı.
O, Karpat dağlarında yaşayan xalqın qədim bir əfsanəsindən təsirlənmişdi.
Əfsanəyə görə, meşələrdə bitən sarı rəngli "Ruta" gülü İvan Kupala gecəsində (yaz-yay dönəmində) cəmi bir neçə dəqiqəliyə al-qırmızı rəngə bürünür.
Bu qırmızı gülü tapan və onu sevən şəxsə bağışlayan qız, qarşı tərəfin qəlbində əbədi sevgi alovlandırır.
İvasyuk bu unikal əfsanəni müasir poeziya və melodiya ilə birləşdirmək üçün üç ildən çox çalışdı.
Mahnı ilk dəfə 1970-ci ildə müəllifin özü tərəfindən ifa edilsə də, onun əsl ümumxalq populyarlığı və musiqi şah əsərinə çevrilməsi 1971-ci ildə baş verdi.
Həmin il çəkilən "Çervona Ruta" musiqili filmində gənc Sofiya Rotaru bu mahnını ifa etdi.
Rotarunun məxməri, geniş diapazonlu və dərin emosional vokalı, İvasyukun melodiyası ilə mükəmməl vəhdət təşkil etdi.
Mahnı "İlin mahnısı “ yarışmasında qalib gələrək bütün SSRİ məkanında böyük əks-səda doğurdu və Sofiya Rotarunu bir gecədə imperiyanın ən əsas ulduzuna çevirdi.
"Çervona Ruta" musiqi quruluşu baxımından ukrayna xalq musiqisinin melodiyasını 1970-ci illərin klassik poetik-estrada ritmləri ilə birləşdirir.
Mahnı yumşaq instrumentasiya və Sofiya Rotarunun sakit, sirli vokalı ilə açılır.
Bu giriş dinləyicini sehrli Karpat meşələrinə və gecənin sirli ab-havasına aparır.
Bəndlərdən nəqarətə doğru çalğı alətlərinin və zərbələrin ritmi artır, bu da gözlənilən sevgi möcüzəsinin həyəcanını təcəssüm etdirir.
Nəqarət hissəsində gur orkestr və arxaplan xoru daxil olur. Rotarunun yüksək, təmiz vokalı sevginin gücünü tam çılpaqlığı ilə nümayiş etdirir.
Sözlərin təhlilinə gəldikdə, mətn romantik bir etiraf və sevginin təbiət qüvvələrinə bənzədilməsindən bəhs edir.
İlk misralar sevgilisinin gözəlliyinə valeh olan aşiqin daxili aləmini açır.
“Mənə etiraf etdin ki, gecələr... Qırmızı rutanı axtarırsan və mənə aşiq olmusan...”

Mahnının mərkəzində duran və bütün dünyada məşhur olan nəqarət hissəsi isə sehrli çiçəyə ehtiyac olmadığını, sevginin artıq mövcudluğunu vurğulayır.
“Qırmızı rutanı axşamlar axtarma, mənim üçün yeganəsən, yalnız sən, inan. Çünki sənin gözəlliyin təmiz sudur, mavi dağlardan axan coşğun sudur...”
Şair bildirir ki, süni sehrli vasitələrə (qırmızı rutaya) gərək yoxdur, çünki qızın daxili gözəlliyi və saflığı onsuz da ən böyük möcüzədir.
"Çervona Ruta" sadəcə bir dönəmin məşhur estrada mahnısı deyil.
O, xalq folklorunun müasir sənətlə qovuşduğu, milli ruhun və saf sevgilərin tərənnüm olunduğu zamansız bir musiqi abidəsidir.
Sofiya Rotaru öz füsunkar ifası ilə bu bəstəni nəsillərin yaddaşına həkk etmiş və onu Şərqi Avropa estrada sənətinin zirvəsinə qaldırmışdır.