“Məqsədimiz qətlləri dayandırmaqdır“ ABŞ vitse prezidenti

"Bu planın tənqidçiləri ya onu düzgün anlamır, ya da Ukraynada real vəziyyəti görməzdən gəlir..."

Donald Trampın irəli sürdüyü yeni "sülh planı" yalnız Ukrayna üçün deyil, bütün regionun gələcəyi üçün ciddi təlatümlər yaradır.

Moderator.az xəbər verir ki, bu barədə "The Guardian" nəşri yazıb.

Planın məqsədləri və Vensin açıqlamaları

ABŞ-ın vitse-prezidenti Cey Di Vens planın əsas prinsiplərini açıqlayıb. Onun sözlərinə görə, hər hansı bir razılaşma "qətlləri dayandırmalı",  həm Ukrayna, həm də Rusiya üçün qəbuledilən olmalı, döyüşlərin yenidən başlamasına imkan verməməlidir. Vens əlavə edib ki, planın tənqidçiləri ya onu düzgün anlamır, ya da Ukraynada real vəziyyəti görməzdən gəlir.

Vens xüsusilə vurğulayıb ki, Ukraynanın qələbəsi sadəcə ABŞ-ın maliyyə yardımı və ya əlavə silahlarla təmin olunması ilə mümkün deyil. "Müharibəni yalnız illüziyalar içində yaşayan diplomatlar və siyasətçilər həll edə bilməz, bunu reallığı dərk edən ağıllı insanlar edə bilər", - vitse-prezident bildirib.

Sənədin tərkibi və Trampın təzyiqi

Yeni plan ABŞ tərəfindən Rusiya nümayəndələrinin iştirakı ilə hazırlanıb və Ukraynanın Donbasın bir hissəsini Rusiya üçün icarəyə verməsi, ordunun ixtisarı və uzaqmənzilli raketlərdən imtina kimi şərtləri ehtiva edir. Tramp Ukrayna prezidenti Vladimir Zelenskiyə planı qəbul etməsi üçün təzyiq göstərib və son tarix olaraq 27 noyabrı müəyyən edib.

Zelenski isə açıqlayıb ki, Ukrayna çətin seçim qarşısındadır: ya qürurun itirilməsi, ya da əsas strateji tərəfdaşdan uzaqlaşma riski. O, ABŞ ilə konstruktiv əməkdaşlığa hazır olduğunu və alternativlər təqdim etməyə davam edəcəyini bildirib.

ABŞ hərbi nümayəndələrinin Moskvaya səfəri

"The Guardian" nəşri xəbər verir ki, Tramp planın müzakirəsi üçün ABŞ-ın yüksək rütbəli generallarını Moskvaya göndərəcək. Bu, prezidentin "aqressiv qrafiklə" Ukrayna müharibəsini tezliklə dayandırmaq və Kiyev üzərində təzyiq yaratmaq cəhdidir. Amerikanın yüksək rütbəli hərbi nümayəndələri Zelenski ilə də görüşərək plan üzrə razılaşma təmin etməyə çalışıblar.

Kreml isə sənədin ümumi çərçivəsini bəyənib, lakin NATO-nun şərqə genişlənməməsi və Ukraynanın konstitusiyasında neytral statusunun təsbit olunması kimi digər tələblər hələ yerinə yetirilməyib. Avropada və Ukraynada plan ciddi etirazlar doğurub. Brukinqs İnstitutundan Konstans Şteltsenmüller onu "şokedici" və "qəbuledilməz" adlandırıb.

Nəticə və geosiyasi risklər

Ekspertlər bildirir ki, planın həyata keçirilməsi halında Rusiya Avropada "əsas yırtıcı" rolunu oynaya bilər və diplomatiyada tam üstünlük qazanacaq. ABŞ və Rusiya tərəfindən hazırlanmış sənəd Avropa və Ukrayna iştirakçılığı olmadan tərtib edilib, bu isə Brüssel və Kiyevdə narahatlıqları artırır. Sonda vəziyyət belədir: ABŞ sülh prosesini idarə etmək istəyir, Ukrayna təzyiq altındadır, Rusiya əlverişli sənəd alıb, Avropa isə geosiyasi və təhlükəsizlik baxımından ən böyük risk daşıyan tərəfə çevrilib.