Mərkəzi Bankın Maliyyə Sabitliyi Hesabatı

Azərbaycan Mərkəzi Bankında (AMB) 2026-cı ilin birinci yarısının yekunlarına dair Maliyyə Sabitliyi Hesabatının təqdimatına həsr olunan mətbuat konfransı keçirilib. Tədbirdə bank sektorunda kredit riskləri, daşınmaz əmlakın icbari sığortası, kartdan-karta pul köçürmələrinə tətbiq olunan limitlər və kreditlər üzrə işsizlik riskinin sığortalanması imkanları ilə bağlı məsələlərə aydınlıq gətirilib.

AMB-nin baş direktoru Şahin Mahmudzadə bildirib ki, Azərbaycanda vaxtı keçmiş kreditlərin həcmində müəyyən artım müşahidə olunsa da, mövcud vəziyyət sistem xarakterli risk kimi qiymətləndirilmir.

Onun sözlərinə görə, bank sektorunda qeyri-işlək kreditlərin ümumi kredit portfelində payı təxminən 3 faiz təşkil edir. Bu göstərici tarixi minimum səviyyəyə yaxın olmaqla yanaşı, beynəlxalq müqayisədə də aşağı hesab olunur.

Ş.Mahmudzadə qeyd edib ki, vaxtı keçmiş kreditlərin həcmindəki artım bütün bankları əhatə etmir və ayrı-ayrı maliyyə institutlarında qeydə alınır. Eyni zamanda, bankların mümkün kredit itkilərini qarşılamaq üçün formalaşdırdıqları ehtiyatların kifayət qədər yüksək olduğu vurğulanıb. Mərkəzi Bank kredit portfellərindəki riskləri və həmin risklərin qarşılanması üçün yaradılan ehtiyatların adekvatlığını izləməyi davam etdirir.

Mətbuat konfransında daşınmaz əmlakın icbari sığortası sahəsində nəzərdə tutulan dəyişikliklər də müzakirə olunub. AMB-nin baş direktoru Vüsal Qurbanov bildirib ki, bu sahə ilə bağlı hazırlanmış qanunvericilik layihəsi aidiyyəti dövlət qurumlarına təqdim edilib. Onun sözlərinə görə, layihənin əsas məqsədi sığorta məbləğlərinin daha adekvat müəyyənləşdirilməsi və sığorta təminatının təkmilləşdirilməsidir. Yeni tənzimləmələrin daşınmaz əmlakın dəyərinin daha düzgün qiymətləndirilməsinə, sığorta hadisəsi baş verdikdə isə təzminatın əmlakın real dəyərinə uyğun ödənilməsinə xidmət etməsi nəzərdə tutulur.

Kartdan-karta pul köçürmələri zamanı tətbiq edilən gündəlik əməliyyat limitləri ilə bağlı suala cavab verən Ş.Mahmudzadə bildirib ki, bu limitlər bankların özləri tərəfindən müəyyənləşdirilir. O qeyd edib ki, Mərkəzi Bankın əsas tələbi bankların şübhəli və riskli əməliyyatları aşkarlaması, terrorçuluğun maliyyələşdirilməsinin, qanunsuz qumar fəaliyyətinin və digər qanunsuz maliyyə əməliyyatlarının qarşısını almasıdır. Banklar müştərilərin gündəlik əməliyyatlarını və pul köçürmələrinin xarakterini nəzərə alaraq daxili limitlər tətbiq edirlər.

AMB rəsmisi vurğulayıb ki, bir müştərinin gün ərzində beş və ya daha çox pul köçürməsi qəbul etməsi avtomatik olaraq qanunsuz əməliyyat kimi qiymətləndirilmir. Müəyyən edilmiş limitləri aşan müştərilər banka müraciət edə bilərlər. Əlavə araşdırma nəticəsində əməliyyatların qanuni olduğu təsdiqlənərsə, bank köçürmələrin həyata keçirilməsinə imkan yarada bilər.

Ş.Mahmudzadənin sözlərinə görə, bu məhdudiyyətlərin məqsədi vətəndaşların pul köçürmələrini çətinləşdirmək deyil, maliyyə sistemində riskli və qanunsuz əməliyyatların qarşısını almaqdır.

Mətbuat konfransında kreditlər üzrə işsizlik riskinin sığortalanması mexanizmi ilə bağlı gözləntilər də diqqətə çatdırılıb.

Ş.Mahmudzadə bildirib ki, belə bir mexanizmin tətbiqi müəyyən kredit seqmentlərində faiz dərəcələrinin və kreditlərin ümumi dəyərinin azalmasına şərait yarada bilər.

O qeyd edib ki, nəzərdə tutulan mexanizm dövlətin işsizlikdən sığorta sistemi ilə əlaqəli olmayacaq və özəl sığorta şirkətləri vasitəsilə həyata keçiriləcək. Kredit üzrə işsizlik riskinin sığorta şirkətinə ötürülməsi bankların üzləşdiyi riskləri azalda, kapital tələblərinin yüngülləşdirilməsinə və kreditləşmə imkanlarının genişlənməsinə imkan yarada bilər.

XQ