Icma.az
close
up
RU
Meşə örtüyünün məhv olması sürüşmə riskini artırır EKOLOQ DANIŞDI

Meşə örtüyünün məhv olması sürüşmə riskini artırır EKOLOQ DANIŞDI

Icma.az, Sia Az portalından verilən məlumatlara əsaslanaraq xəbər verir.

"Torpaq sürüşmələri mahiyyət etibarilə qravitasiyanın təsiri ilə maili ərazidə torpağın və ya qaya kütlələrinin aşağıya doğru hərəkətidir. Əsas səbəblərə güclü yağıntılar, qar əriməsi, zəlzələlər, vulkanik fəaliyyətlər, yamacın dayanıqlığını pozan tikinti işləri, yol tikintisi, meşə yanğınları və bitki örtüyünün məhv olması daxildir".

Bu sözləri SİA-ya açıqlamasında Səma və Ekososial-İqtisadi İnkişafa Yardım İctimai Birliyinin sədri İradə Həsənova deyib.

Onun sözlərinə görə, dağlıq və maili relyefə malik ərazilərdə daha çox müşahidə olunan bu hadisə yaşayış məntəqələri, yollar, kommunikasiya xətləri və kənd təsərrüfatı sahələri üçün ciddi risk yaradır: "İqlim dəyişikliklərinin təsiri ilə son illərdə torpaq sürüşməsi hallarının tezliyi və intensivliyi bir çox regionlarda artmışdır.

Torpaq sürüşməsi həm təbii, həm də antropogen (insan fəaliyyəti ilə bağlı) səbəblər nəticəsində baş verir. Təbii səbəblərə güclü və uzunmüddətli yağışlar daxildir ki, bu zaman torpaq su ilə doymuş olur və dayanıqlığını itirir. Qar əriməsi torpağın strukturunu zəiflədir, zəlzələlər isə yamacların sabitliyini pozur. Geoloji quruluşun xüsusiyyətləri, xüsusilə gil tərkibli və boş süxurların mövcudluğu sürüşməyə meyilliliyi artırır. Yeraltı suların səviyyəsinin qalxması da torpağın sürüşgənliyini gücləndirir.

Antropogen səbəblər isə əsasən yamaclarda aparılan tikinti işləri, meşələrin qırılması və bitki örtüyünün məhv edilməsi, yol çəkilişi zamanı torpağın düzgün bərkidilməməsi, suvarma sistemlərinin düzgün qurulmaması və torpaq qatının texniki qaydalara uyğun olmayan şəkildə qazılması ilə bağlıdır. Bu amillər torpağın təbii dayanıqlığını zəiflədir və sürüşmə riskini artırır.

Torpaq sürüşməsi yaşayış məntəqələrində ciddi sosial və iqtisadi problemlər yaradır. Sürüşmə zamanı evlərin dağılması və ya torpaq altında qalması insan həyatı üçün birbaşa təhlükə yaradır. Avtomobil yolları və körpülər sıradan çıxa bilər, qaz və su xətləri zədələnə bilər, elektrik və rabitə şəbəkələri isə dağıla bilər. Kənd təsərrüfatı torpaqlarının yararsız hala düşməsi, evlərin bərpası üçün yüksək maliyyə tələb olunması ciddi iqtisadi zərərlərə səbəb olur. Eyni zamanda bu proses ekoloji tarazlığın pozulmasına da gətirib çıxarır, belə ki, bitki örtüyünün məhv olması eroziyanı gücləndirir və biomüxtəlifliyə mənfi təsir göstərir.

Torpaq sürüşməsinin qarşısının alınması üçün kompleks yanaşma tələb olunur. Riskli ərazilərdə geoloji müşahidələr aparılmalı, torpaq hərəkətləri izlənməli və erkən xəbərdarlıq sistemləri qurulmalıdır. Yamacların möhkəmləndirilməsi üçün istinad divarlarının tikilməsi, drenaj sistemlərinin qurulması və yamacların terraslaşdırılması mühüm əhəmiyyət daşıyır. Bundan əlavə, yaşıllaşdırma tədbirləri həyata keçirilməlidir, çünki ağac və kol bitkilərinin əkilməsi torpağın bərkidilməsinə kömək edir və sürüşmə riskini azaldır. Tikinti qaydalarına ciddi riayət olunmalı, riskli zonalarda tikinti işləri məhdudlaşdırılmalı və mühəndis-geoloji ekspertiza aparılmalıdır.

Torpaq sürüşməsi risklərinin qiymətləndirilməsi bir neçə mərhələ üzrə həyata keçirilir. Ərazinin geoloji quruluşunun öyrənilməsi, yamacların meyillik dərəcəsinin təhlili, yeraltı və yerüstü suların təsirinin araşdırılması, əvvəlki sürüşmə hadisələrinin statistikası və iqlim, yağıntı göstəricilərinin analizi bu prosesə daxildir. Bu məlumatlar əsasında risk xəritələri hazırlanır və təhlükəli zonalar müəyyən edilir. Bu xəritələr şəhərsalma planlaşdırılmasında və təhlükəsizlik strategiyalarının hazırlanmasında mühüm rol oynayır.

Torpaq sürüşməsi ciddi təhlükə olmaqla yanaşı, düzgün planlaşdırma, mühəndis tədbirləri və ekoloji yanaşma vasitəsilə risklərin əhəmiyyətli dərəcədə azaldılması mümkündür. Erkən monitorinq sistemlərinin qurulması, yamacların qorunması və tikinti qaydalarına riayət olunması yaşayış məntəqələrinin təhlükəsizliyinin təmin edilməsində əsas şərtlərdən biridir. Bu sahədə dövlət qurumları ilə yanaşı, yerli icmaların da fəal iştirakı xüsusi əhəmiyyət daşıyır".

Ən son xəbərləri və yenilikləri almaq üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:176
embedMənbə:https://sia.az
archiveBu xəbər 14 Aprel 2026 16:34 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

“iPhone”un 20 illiyinə özəl model üçün iki fərqli dizayn sınaqdan keçirilir

20 Noyabr 2026 22:20see319

"Sabah" "Sumqayıt"ı darmadağın etdi

20 Noyabr 2026 21:17see319

“Eyni tempdə davam edirik” Rui Jorje

20 Noyabr 2026 21:10see316

İraola: “Belə bir şey baş verməməlidir”

20 Noyabr 2026 21:35see312

Tramp: Putin Ukraynadakı müharibəni diplomatik yolla bitirmək istədiyini açıq şəkildə bildirib

20 Noyabr 2026 22:14see294

Bütün dövrlərin ən böyük kino ulduzu seçildi

20 Noyabr 2026 22:37see293

Dövlətçilik məfkurəsinə sədaqətin təcəssümü ŞƏRH

20 Noyabr 2026 21:27see278

YAP Nizami rayon təşkilatının növbəti yeni ərazi partiya təşkilatı təsis edilib

20 Noyabr 2026 20:43see275

"Barselona" ilə oyunda inanılmaz hekayələrdən birini yazmağa çalışacağıq"

20 Noyabr 2026 22:21see269

Quba klubu ətrafında qalmaqal: FİF rəhbəri Ayaz Abdullayevin iddialarını təkzib etdi

20 Noyabr 2026 22:29see269

Azərbaycanla tərəfdaşlıq yeni inkişaf perspektivləri açır

21 Noyabr 2026 20:18see267

Liderlər razılığa gəldi: Süni intellektin hərbi əməliyyatlara müdaxiləsi məhdudlaşdırılır

20 Noyabr 2026 21:29see265

“Unudulmaz bir hekayə yazmağa çalışacağıq” Dambrauskas

20 Noyabr 2026 21:24see259

“Xəstələr bilmir hara getsin, hara qaçsın” Onkoloji müalicə ilə bağlı ÇAĞIRIŞ

20 Noyabr 2026 17:30see256

Mən Ukraynada Prezident olsaydım... Tramp Putinlə söhbətində danışdı

20 Noyabr 2026 22:29see254

Ağdamda yaradıcı master klas təşkil olundu FOTO

20 Noyabr 2026 21:05see243

Cennifer Lopesdən ETİRAF: “Altı ay dayanmadan ağladım”

20 Noyabr 2026 19:20see240

Qan qrupu immunitetə nə dərəcədə təsir edir?

20 Noyabr 2026 13:53see235

Qazax şəhərində beşinci İdman Festivalının açılış mərasimi keçirilib FOTO

20 Noyabr 2026 21:35see219

3 Tesla MRT SAF Hospitalda Nə zaman həyat əhəmiyyətlidir? (VİDEO)

20 Noyabr 2026 15:57see211
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri