Mətbəxdə istifadə edilən 3 yağ xərçəngə səbəb olurmuş

Mətbəxdə geniş istifadə olunan günəbaxan, qarğıdalı və soya yağlarının tərkibindəki linoleik turşunun, müəyyən şərtlər daxilində xərçəng hüceyrələrinin böyüməsini stimullaşdıra bildiyi yeni laboratoriya araşdırmaları ilə məlum olub.

Milli.Az xəbər verir ki, molekulyar səviyyədə aparılan yeni heyvan təcrübələri göstərib ki, qida vasitəsilə qəbul edilən linoleik turşu (bir növ Omeqa-6 yağ turşusu) şişlərdə yüksək miqdarda olan FABP5 adlı zülala bağlanır. Tədqiqatçılar bu bağlanmanın hüceyrələrdəki xüsusi siqnal yolunu aktivləşdirərək hüceyrə çoxalmasını sürətləndirdiyini bildirirlər. Xüsusilə müalicəsi çətin olan döş xərçəngi modellərində bu mexanizmin şişin böyüməsini sürətləndirdiyi müşahidə edilib. İnsanlar üzərində aparılan bəzi klinik müşahidələr də bu tapıntıları dəstəkləyir.

Laboratoriya tapıntıları diqqətçəkən olsa da, elm adamları tələsik nəticələr çıxarmamağın vacibliyini vurğulayırlar.

Dozaj və real həyat fərqi: Heyvan təcrübələrindəki yağ dozaları və qidalanma tərkibi insanların gündəlik istehlak vərdişlərindən xeyli fərqlidir.

Epidemioloji məlumatlar dəstəkləmir: Genişmiqyaslı əhali araşdırmalarının bir çoxu linoleik turşu qəbulu ilə döş xərçəngi riski arasında ardıcıl və birbaşa əlaqə tapmayıb. Hətta bəzi analizlər bu yağ turşusunun neytral və ya qoruyucu təsirə malik ola biləcəyini göstərir.

Əsl problem: Omeqa-3 və Omeqa-6 disbalansı
Günəbaxan və ya qarğıdalı yağı kimi yağlar bədən üçün zəruri olan Omeqa-6 ilə zəngindir. Lakin müasir həyatda tez-tez istehlak edilən həddindən artıq işlənmiş qidalar bədənə alınan Omeqa-6 miqdarını həddindən artıq səviyyələrə qaldırır. Mütəxəssislər vurğulayırlar ki, əsl təhlükə yağın özü deyil, iltihabın qarşısını alan Omeqa-3 (balıq, qoz və s.) ilə Omeqa-6 arasındakı balansın pozulmasıdır. Bu disbalans bədəni xroniki iltihaba və dolayısıyla xərçəngə meyilli edə bilir.

Xərçəng riskinin yalnız qidalanma ilə deyil; piylənmə, hərəkətsiz həyat, alkoqol istehlakı, yuxusuzluq və ekoloji faktorların birləşməsi ilə ortaya çıxdığını bildirən ekspertlər bu addımları tövsiyə edir:

Yağları şaxələndirin: Mətbəxdə əsas yağ olaraq zeytun yağını tərcih edin. Digər yağlardan əlavə olaraq istifadə edin.

İstiliyə diqqət edin: Yağın oksidləşməsinin və kanserogen maddələr istehsal etməsinin qarşısını almaq üçün yeməkləri orta odda bişirin.

Balansı qurun: Qidalanmanıza daha çox balıq və çiy çərəz əlavə edərək Omeqa-3 qəbulunu artırın.

Qızartmanı məhdudlaşdırın: Həftəlik bol yağda qızartma (kartof, toyuq və s.) tezliyini minimuma endirin.

Etiketləri oxuyun: Hazır paketlənmiş qidaların tərkibini yoxlayaraq gizli linoleik turşu mənbələrini müəyyən edin.
Lalə Qüdrətova
Milli.Az