Icma.az
close
up
RU
MİT məxfilikdən çıxardı: 1940 cı ildə hazırlanmış “İngilis Kəmal” hesabatı

MİT məxfilikdən çıxardı: 1940 cı ildə hazırlanmış “İngilis Kəmal” hesabatı

Sherg.az portalından alınan məlumata görə, Icma.az xəbər verir.

Milli Kəşfiyyat Təşkilatı (MİT), haqqında romanlar yazılmış və filmlər çəkilmiş Əhməd Əsəd Tomruk  - tanınmış adı ilə “İngilis Kamal” haqqında yeni bir sənəd yayımlayıb.

Sherg.az xəbər verir ki, MİT-in rəsmi internet saytında “Xüsusi Kolleksiya” bölməsinin “Sənədlər” hissəsində yeni bir kəşfiyyat hesabatı ictimaiyyətə təqdim olunub.

Bu sənəd, Milli Mübarizə illərində fəaliyyət göstərmiş, haqqında romanlar yazılmış, filmlər çəkilmiş Əhməd Əsəd Tomruk (digər adı ilə “İngilis Kamal”) barədə mənfi fikirlər əks etdirən, 26 dekabr 1940-cı il tarixli kəşfiyyat hesabatıdır.

Milli Əminlik Xidməti Riyasətinin (MAH) hazırladığı və Baş Qərargaha göndərilən həmin hesabatda bu ifadələr yer alır:

“İngilis Kamal” uzun müddətdir xidmət tərəfindən diqqətlə izlənilən bir şəxsdir.

‘İngilis Kamal’, ‘Boksçu Kamal’, ‘Kamal Əsəd’, ‘Eynəkli Kamal’ kimi müxtəlif adlarla tanınan bu şəxs vaxtaşırı ortaya çıxaraq yüksək vəzifəli şəxslərə öz xidmətlərini təklif edir və bəzi dəyərsiz məlumatlar verir.

Onun verdiyi məlumatlar əsasən xarici səfərləri zamanı eşitdiklərindən və adi şayiələrdən ibarətdir. Bu isə hər bir vətəndaşın vəzifə borcu çərçivəsində görülə biləcək işlər səviyyəsindədir.

Bir vaxtlar bu şəxsiyyətdən xidmət baxımından istifadə etmək düşünülmüş, müəyyən işlərdə sınaqdan keçirilsə də, səmimi və dürüst xarakter daşımadığı qənaətinə gəlindiyi üçün əlaqə kəsilmişdir.”

Hesabatda həmçinin Tomruqun fotosu da yer alır.

“Barəsində son vaxtlar toplanan məlumata görə, hazırda bolqarlarla sıx əlaqə saxlayır və bir ingilis qadını ilə birlikdə yaşayır.

Həmin qadın - Dorti Brayt ilə birgə son zamanlar İstanbulda fəaliyyət göstərən İngiltərə Kəşfiyyat Xidmətinə müraciət edərək xidmət təklif etmişlər. Lakin onların başqa kəşfiyyat orqanları tərəfindən təhrik edildiyi şübhəsi yarandığından İngilislər bu təklifə maraq göstərməyib. Bundan sonra onların Alman kəşfiyyatı ilə əlaqə qurmağa çalışdıqları bildirilir.

Spirtli içkiyə və qumara meyilli olduğu öyrənilən bu şəxsdən fayda gözləmək mümkün deyil. Onun verdiyi və ya verəcəyi məlumatlara etibar etmək də düzgün olmaz. Hazırda Bolqarıstanda olduğu müəyyən edilən Kamalın vəziyyəti izlənməkdədir.”


MİT saytında daha bir yeni sənəd - 1942-ci ilə aid İzmir Mərkəz Rəisliyinin hesabatı da yerləşdirilib.

Bu sənəd, Alman dövlət xadimi və diplomatı Frans fon Papenin Türkiyədə səfir olduğu dövrdə -1942-ci ildə, ona məktub göndərən İzmirin Qarşıyaka bölgəsinin Şəmiklər kənd muxtarı Şakirə yazdığı cavab məktubunu və məsələ ilə bağlı İzmir Mərkəz Rəisliyinin yazışmasını əhatə edir.

Fon Papenin 9 mart 1942-ci il tarixli məktubunda belə yazılıb:

“Türk xalqının müxtəlif təbəqələrindən aldığım təbrik məktubları arasında sizinkinin mənim üçün xüsusi məmnunluq doğurduğunu bildirirəm. Məni xatırladığınız və xoş arzular bildirdiyiniz üçün ürəkdən təşəkkür edirəm. Millətlərimiz arasında böyük dostluğun möhkəmlənməsi üçün gələcəkdə də çalışmaqdan məmnuniyyət duyacağam. Hörmət və ən səmimi arzularımla.”

İzmir Mərkəz Rəisliyinin 21 aprel 1942-ci il tarixli məktubunda isə qeyd olunub:


“Alman səfiri Fon Papenin, Şəmiklər kənd muxtarı Şakirə yazdığı təşəkkür məktubunun fotosu əlavə olunur. Kəndin bağlı olduğu nahiyə və qəza zərfdə göstərilmədiyindən poçt idarəsi ünvan sahibini müəyyənləşdirə bilməmiş, məktub araşdırıldıqdan sonra yenidən Fon Papenə qaytarılmaq üçün mərkəzə göndərilmişdir.

Şəmiklər kəndinin Qarşıyaka nahiyəsinə bağlı olduğu müəyyən edildikdən sonra, Şakirin almanlarla əlaqəsini öyrənmək məqsədilə bir poçt işçisi vasitəsilə məktub şəxsən ona çatdırılmış və bu zaman onunla məsələ ətrafında söhbət aparılmışdır.

Şakir, Fon Papeni şəxsən tanımadığını, lakin almanlara simpatiya bəslədiyi üçün qəzetdə oxuduğu bomba hadisəsindən sonra, sağ qaldığına sevinərək ona məktub göndərdiyini bildirmişdir.”

MİT-in açıqladığı yeni sənədlər, 1940-1942-ci illərdəki kəşfiyyat fəaliyyətləri, o dövrdəki Türkiyə-Avropa əlaqələrinin arxa planı və ictimai münasibətlərin təhlili baxımından mühüm tarixi mənbə kimi dəyərləndirilir.

Hadisənin gedişatını izləmək üçün Icma.az saytında ən son yeniliklərə baxın.
seeBaxış sayı:160
embedMənbə:https://sherg.az
archiveBu xəbər 02 Noyabr 2025 16:10 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Dünyada ilk: "Qızılalma" Türkiyə ordusunda... Foto

19 Noyabr 2026 19:51see360

Alyona Əliyeva Bakı Xoreoqrafiya Akademiyasından paylaşım edib

19 Noyabr 2026 21:02see342

İstehlakçıları hansı hallarda aldadırlar? 41 protokol tərtib edilib

19 Noyabr 2026 17:17see312

Almaniya klubu “Qalatasaray”ın futbolçusuna elçi düşdü

20 Noyabr 2026 01:32see310

Xərçəngə səbəb olan qidalar Siyahı yeniləndi

19 Noyabr 2026 18:59see301

Bu gün Xudayar Yusifzadənin doğum günüdür

20 Noyabr 2026 06:19see292

Azərbaycan Milli İncəsənət Muzeyinin direktoru Şirin Məlikova Türkiyədə beynəlxalq konqresdə çıxış edib (Foto)

19 Noyabr 2026 18:45see281

Bakıda 8 yaşlı uşağın ödündən kista çıxarıldı

19 Noyabr 2026 19:14see276

Yaddaşı gücləndirən burun damcıları siçanlar üzərində sınaqdan KEÇİRİLDİ

20 Noyabr 2026 00:00see266

Ağ Ev Trampın sammit zamanı yatması barədə məlumatları təkzib edib

19 Noyabr 2026 21:00see254

Elxan Səmədov: Xankəndi azarkeşlərinin komandalarını öz şəhərlərində dəstəkləməsi xüsusi əhəmiyyət daşıyır

20 Noyabr 2026 00:06see245

“Eyni tempdə davam edirik” Rui Jorje

20 Noyabr 2026 21:10see238

Azərişıq ASC elektroenergetika sektorunda əldə olunan nailiyyətləri beynəlxalq enerji forumunda təqdim edib

19 Noyabr 2026 17:30see233

DİN və Baş Prokurorluq 2 noyabr mitinqinin təşkilatçılarına xəbərdarlıq edib

20 Noyabr 2026 06:10see231

“iPhone”un 20 illiyinə özəl model üçün iki fərqli dizayn sınaqdan keçirilir

20 Noyabr 2026 22:20see230

Anthropic in səhmləri Nasdaq da ticarətin ilk günündə 17 % artıb

20 Noyabr 2026 07:19see229

İraola: “Belə bir şey baş verməməlidir”

20 Noyabr 2026 21:35see227

"Sabah" "Sumqayıt"ı darmadağın etdi

20 Noyabr 2026 21:17see223

Bütün dövrlərin ən böyük kino ulduzu seçildi

20 Noyabr 2026 22:37see213

Tramp: Putin Ukraynadakı müharibəni diplomatik yolla bitirmək istədiyini açıq şəkildə bildirib

20 Noyabr 2026 22:14see212
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri