Icma.az
close
up
RU
MİT məxfilikdən çıxardı: 1940 cı ildə hazırlanmış “İngilis Kəmal” hesabatı

MİT məxfilikdən çıxardı: 1940 cı ildə hazırlanmış “İngilis Kəmal” hesabatı

Sherg.az portalından alınan məlumata görə, Icma.az xəbər verir.

Milli Kəşfiyyat Təşkilatı (MİT), haqqında romanlar yazılmış və filmlər çəkilmiş Əhməd Əsəd Tomruk  - tanınmış adı ilə “İngilis Kamal” haqqında yeni bir sənəd yayımlayıb.

Sherg.az xəbər verir ki, MİT-in rəsmi internet saytında “Xüsusi Kolleksiya” bölməsinin “Sənədlər” hissəsində yeni bir kəşfiyyat hesabatı ictimaiyyətə təqdim olunub.

Bu sənəd, Milli Mübarizə illərində fəaliyyət göstərmiş, haqqında romanlar yazılmış, filmlər çəkilmiş Əhməd Əsəd Tomruk (digər adı ilə “İngilis Kamal”) barədə mənfi fikirlər əks etdirən, 26 dekabr 1940-cı il tarixli kəşfiyyat hesabatıdır.

Milli Əminlik Xidməti Riyasətinin (MAH) hazırladığı və Baş Qərargaha göndərilən həmin hesabatda bu ifadələr yer alır:

“İngilis Kamal” uzun müddətdir xidmət tərəfindən diqqətlə izlənilən bir şəxsdir.

‘İngilis Kamal’, ‘Boksçu Kamal’, ‘Kamal Əsəd’, ‘Eynəkli Kamal’ kimi müxtəlif adlarla tanınan bu şəxs vaxtaşırı ortaya çıxaraq yüksək vəzifəli şəxslərə öz xidmətlərini təklif edir və bəzi dəyərsiz məlumatlar verir.

Onun verdiyi məlumatlar əsasən xarici səfərləri zamanı eşitdiklərindən və adi şayiələrdən ibarətdir. Bu isə hər bir vətəndaşın vəzifə borcu çərçivəsində görülə biləcək işlər səviyyəsindədir.

Bir vaxtlar bu şəxsiyyətdən xidmət baxımından istifadə etmək düşünülmüş, müəyyən işlərdə sınaqdan keçirilsə də, səmimi və dürüst xarakter daşımadığı qənaətinə gəlindiyi üçün əlaqə kəsilmişdir.”

Hesabatda həmçinin Tomruqun fotosu da yer alır.

“Barəsində son vaxtlar toplanan məlumata görə, hazırda bolqarlarla sıx əlaqə saxlayır və bir ingilis qadını ilə birlikdə yaşayır.

Həmin qadın - Dorti Brayt ilə birgə son zamanlar İstanbulda fəaliyyət göstərən İngiltərə Kəşfiyyat Xidmətinə müraciət edərək xidmət təklif etmişlər. Lakin onların başqa kəşfiyyat orqanları tərəfindən təhrik edildiyi şübhəsi yarandığından İngilislər bu təklifə maraq göstərməyib. Bundan sonra onların Alman kəşfiyyatı ilə əlaqə qurmağa çalışdıqları bildirilir.

Spirtli içkiyə və qumara meyilli olduğu öyrənilən bu şəxsdən fayda gözləmək mümkün deyil. Onun verdiyi və ya verəcəyi məlumatlara etibar etmək də düzgün olmaz. Hazırda Bolqarıstanda olduğu müəyyən edilən Kamalın vəziyyəti izlənməkdədir.”


MİT saytında daha bir yeni sənəd - 1942-ci ilə aid İzmir Mərkəz Rəisliyinin hesabatı da yerləşdirilib.

Bu sənəd, Alman dövlət xadimi və diplomatı Frans fon Papenin Türkiyədə səfir olduğu dövrdə -1942-ci ildə, ona məktub göndərən İzmirin Qarşıyaka bölgəsinin Şəmiklər kənd muxtarı Şakirə yazdığı cavab məktubunu və məsələ ilə bağlı İzmir Mərkəz Rəisliyinin yazışmasını əhatə edir.

Fon Papenin 9 mart 1942-ci il tarixli məktubunda belə yazılıb:

“Türk xalqının müxtəlif təbəqələrindən aldığım təbrik məktubları arasında sizinkinin mənim üçün xüsusi məmnunluq doğurduğunu bildirirəm. Məni xatırladığınız və xoş arzular bildirdiyiniz üçün ürəkdən təşəkkür edirəm. Millətlərimiz arasında böyük dostluğun möhkəmlənməsi üçün gələcəkdə də çalışmaqdan məmnuniyyət duyacağam. Hörmət və ən səmimi arzularımla.”

İzmir Mərkəz Rəisliyinin 21 aprel 1942-ci il tarixli məktubunda isə qeyd olunub:


“Alman səfiri Fon Papenin, Şəmiklər kənd muxtarı Şakirə yazdığı təşəkkür məktubunun fotosu əlavə olunur. Kəndin bağlı olduğu nahiyə və qəza zərfdə göstərilmədiyindən poçt idarəsi ünvan sahibini müəyyənləşdirə bilməmiş, məktub araşdırıldıqdan sonra yenidən Fon Papenə qaytarılmaq üçün mərkəzə göndərilmişdir.

Şəmiklər kəndinin Qarşıyaka nahiyəsinə bağlı olduğu müəyyən edildikdən sonra, Şakirin almanlarla əlaqəsini öyrənmək məqsədilə bir poçt işçisi vasitəsilə məktub şəxsən ona çatdırılmış və bu zaman onunla məsələ ətrafında söhbət aparılmışdır.

Şakir, Fon Papeni şəxsən tanımadığını, lakin almanlara simpatiya bəslədiyi üçün qəzetdə oxuduğu bomba hadisəsindən sonra, sağ qaldığına sevinərək ona məktub göndərdiyini bildirmişdir.”

MİT-in açıqladığı yeni sənədlər, 1940-1942-ci illərdəki kəşfiyyat fəaliyyətləri, o dövrdəki Türkiyə-Avropa əlaqələrinin arxa planı və ictimai münasibətlərin təhlili baxımından mühüm tarixi mənbə kimi dəyərləndirilir.

Hadisənin gedişatını izləmək üçün Icma.az saytında ən son yeniliklərə baxın.
seeBaxış sayı:149
embedMənbə:https://sherg.az
archiveBu xəbər 02 Noyabr 2025 16:10 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Xəzər dənizinin Azərbaycan sahillərinin dövlət idarəçiliyi

17 Noyabr 2026 23:52see368

® Vüqar Eyvazov “AmCham Azərbaycan”ın yeni yaradılmış Səhiyyə Komitəsinin sədri təyin edilib

18 Noyabr 2026 01:28see345

2027 ci ildən Bakıya köç daha da artacaq?

17 Noyabr 2026 23:20see333

Dünya onların görüşünə köklənib: Müharibələrə son qoyulacaq?

18 Noyabr 2026 13:51see291

Diş əti qanaması hansı daxili xəstəliklərin əlamətidir?

17 Noyabr 2026 23:18see277

İki zəhərli ilanı təyyarəyə keçirmək istədi

17 Noyabr 2026 23:17see255

Bu hərəkətlər davam edərsə.. SEPAH generalı Bəhreyn hökümətini HƏDƏLƏDİ

18 Noyabr 2026 02:03see247

Səhiyyədə gizli qalan vergi problemi gündəmə gəldi

18 Noyabr 2026 12:19see243

Braziliya millisindən darmadağın: Vinisius het trik etdi

18 Noyabr 2026 00:46see243

Söküntü başlamazdan əvvəl vətəndaşlar əmlaklarını qiymətləndirməlidir? Açıqlama

18 Noyabr 2026 14:55see239

Bossların bossu” vəfat etdi Pablo Eskobarla əməkdaşlıq edib

18 Noyabr 2026 01:52see230

Polad Həşimovun anası xəstəxanadan evə buraxılıb TƏBİB

18 Noyabr 2026 01:24see228

Nənə tarladan 20 min qiyməti olan qızıl tapıb

18 Noyabr 2026 02:56see222

Xankəndidə Zəfər Gününə həsr olunmuş mini futbol turnirinə yekun vurulub

19 Noyabr 2026 01:55see214

“Səhiyyə sahəsində vergi və sosial ödənişlərə yenidən baxılmalıdır”

18 Noyabr 2026 12:29see214

MRT, KT, PET CT: Xərçəngi dəqiq hansı müayinə aşkarlayır?

18 Noyabr 2026 18:31see213

Kosmosdakı musiqimiz: Çahargah Ahəngi “Voyager”ə necə yazılıb? │ VİDEO

19 Noyabr 2026 00:18see195

Məşq zamanı huşunu itirən “Bavariya”nın baş məşqçisi geri qayıdır

19 Noyabr 2026 02:01see194

SOCAR: İşçilərin səriştəliliklərinin qiymətləndirilməsi istehsal prosesinin tərkib hissəsidir

19 Noyabr 2026 02:14see192

Vətən müharibəsinin xronikası: 16 oktyabrda Xocavəndin bir sıra kəndləri işğaldan azad edilib

18 Noyabr 2026 04:19see189
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri