Mühafizəkarlıq dinlərin qarşısında maneə olur Müzakirə

Bütün dinlər başlanğıcda islahatçı olur, ona görə də gəldiyi xalqlar və cəmiyyətləri inkişaf etdirir, irəli aparır. Ancaq daha sonra mühafizəkar olur və dəyişiklik, o cümlədən yeniliklər qarşısında maneəyə çevrilirlər. Yalnız istisna hallarda bəzi təriqətlər islahatçı mahiyyətini qoruyaraq inkişafa davam edə bilir. Ona görə də, hətta dəyərlər belə inkişaf etməli və mütərəqqiləşməyə davam etməlidir, dayanan kimi, geriləmə başlayır.

Ölkə.Az xəbər verir ki, bu sözləri Yaxın Şərq üzrə araşdırmaçı jurnalist Kənan Rövşənoğlu bildirib.

Onun sözlərinə görə, söhbət əxlaqi dəyərlərdən getmir, ancaq zamanla dini institutlar mövcud vəziyyətin dəyişməsindən qorxduqları üçün onun qoruyucusu, mühafizəçisinə çevrilir: "Beləcə istəmədən də olsa dəyişiklik qarşısında maneəyə çevrilirlər. Bu, bir mənada qanunauyğunluğa çevrilib".

Araşdırmaçı "Əslində, Şərq və İslam aləmi mötədil və mühafizəkar həqiqi islamdan ayrılandan etibarən başına gəlməyən bəla qlamadı. Həzrət Əlinin xəlifələyini bir çoxları da məhz onun islami dəyərlərlə bağlı mühifəzəkar mövqe sərgilməsinə görə qəbulluna bilmirdilər" arqumentinə belə reaksiya verib:

"Xəlifəliyin Həzrət Əlidən alınması mühafizəkarlıqla əlaqəli deyildi. Əksinə, gənc idi və ənənəvi ərəb adətlərinə ziddi olaraq gənc ikən xəlifə seçilmişdi, sadəcə onun rəqibləri bunun adətlərə zidd olduğunu deyərək qarşı çıxırdı.

Məsələ hadisələrə və proseslərə yanaşmadır: "Fiqh (şəriət elmi) elastikdir. Kalvinizm* örnəyi var, ikincisi, bir çox nümunələr var".

*Jan Kalvinin XVI əsrin əvvəllərində ortaya atdığı ideyalara əsasən yaratdığı xristianlıq cərəyanı. Bu dini inanc sistemi, ilk dəfə Cenevrədə, daha sonra isə Niderland, Şotlandiya, Almaniya və Fransada qurulan yeni kilsələrdə qəbul edilib. Bu məzhəb Fransada Nant fərmanı ilə qəbul edilib.

Kalvinizm ənənəvi dini baxışları deyil, ilk xristian baxışlarını əsas götürür. Protestantlığın kalvinizm məzhəbi dürüstlük və çalışqanlığa üstünlük verir. Bu, o dövrdə, məsələn Niderlandda yüksələn iqtisadiyyatı dəstəkləyən bir inanc şəkli idi. Kalvinə görə çalışqan, dürüst olan, dünya nemətlərindən uzaq dayanaraq ibadət edənlər rahiblər qədər tanrıya yaxındırlar və seçilmişlər qrupu sayıla bilərlər. Bərbəzəkli həyat sürmək, parlaq paltarlardan və ləl-cəvahiratdan istifadə etmək, rəqs etmək, sərxoş olmaq və tənbəllik bu dini inancda günah sayılır. Kalvinizm inancına görə insanlar qurtuluş üçün seçilmiş və seçilməmiş olaraq doğulurdular. İnanca görə, bu vəziyyəti dəyişmək mümkün deyildi. İnsanlar lənətlənmiş və ya sən onu müqəddəsləşdirmiş olurdular və müqəddəsləşdirilmiş və ya lənətlənmiş olduqlarını iş həyatındakı uğurlarına görə anlayırdılar. Yəni insanın İlahi və ruhi vəziyyəti müsbət və davamlı inkişaf halındadırsa o adam müqəddəsləşdirilmiş idi. Əksinə, ruhi həyatı mənfi gedirsə o insan lənətlənmiş sayılırdı. Kalvin, Xristianların yalnız kasıb ola biləcəyinə inanmazdı. Xüsusilə bəzi insanlar yoxsulluğun bir Xristianlıq simvolu olduğunu düşünüb bəhanə edərək işləməkdən çəkinirdilər. Bu səbəblə Kalvin, tənbəl və işləmək istəməyən adamların lənətlənmiş olduqlarını deyirdi. Çünki tənbəllik bir günahdır.