Icma.az
close
up
RU
Müharibə qlobal mülki aviasiyaya ciddi zərbə vurub! Zərər milyardlarla dolları keçə bilər...

Müharibə qlobal mülki aviasiyaya ciddi zərbə vurub! Zərər milyardlarla dolları keçə bilər...

Icma.az, Ses qazeti portalına istinadən məlumat yayır.

İsrail və ABŞ-ın İrana qarşı müharibəsinin başlaması ilə bir çox ölkə hava məkanını bağladı. Bu, aviaşirkətlərin marşrutlarını dəyişdirməsinə, bu da yanacaq xərclərinin artmasına səbəb oldu. Bundan əlavə, tıxaclı hava yolları səbəbindən gecikmələr və ləğvlər şirkətlər üçün əlavə maliyyə yükü yaratdı. Müharibənin mülki aviasiyaya milyardlarla dollara başa gəldiyi təxmin edilir. Bundan əlavə, Qatar Airways, Emirates və Etihad kimi Körfəz aviasiya nəhəngləri hava məkanı məhdudiyyətləri səbəbindən təyyarələrini yerə endiriblər.

İran-ABŞ/İsrail müharibəsinin ilk həftəsi başa çatmaq üzrədir. İsrail və ABŞ-ın İrandakı hədəfləri vurması ilə başlayan müharibə, İranın İsrailə və Yaxın Şərqdəki ABŞ bazalarına, o cümlədən Qətər, Birləşmiş Ərəb Əmirlikləri, Küveyt və Bəhreyndə raket hücumları ilə cavab verməsi ilə daha da şiddətləndi.

Dünyanın hava məkanı ümumiyyətlə beynəlxalq sərhədləri izləyən və Uçuş Məlumat Bölgələri (UBB) adlanan ərazilərə bölünür. Hava məkanına nəzarət edən dövlətlər də həmin bölgənin trafikinə və təhlükəsizliyinə görə məsuliyyət daşıyırlar. Hava məkanında fövqəladə vəziyyət yarandıqda, dövlətlər uçuş zonalarını məhdudlaşdıran və ya tamamilə bağlayan NOTAM-lar (Təyyarəçilər üçün Bildirişlər) verirlər.

Müharibənin başlaması ilə Yaxın Şərq səması demək olar ki, raketlər və dronlarla doldu. Bu, bölgəni nəqliyyat baxımından aviaşirkətlər üçün təhlükəli etdi. Hava məkanı bağlı olan İran, xüsusən də Uzaq Şərq və Cənubi Asiyaya uçuşlar üçün tez-tez istifadə olunan marşrutdur. İran, İraq, Suriya, İordaniya, İsrail, Qətər, Küveyt və Birləşmiş Ərəb Əmirlikləri də hava məkanlarını da bağladı. Hava məkanlarının bağlanması ilə Yaxın Şərqdə 2 milyon kvadrat kilometrdən çox hava məkanı uçuşa qadağan zonalara çevrildi.

Əlbəttə ki, hava məkanının açıq olması regionun aviaşirkətlər üçün təhlükəsiz olduğu anlamına gəlmir. Marşrutlar aviaşirkətlərin üstünlükləri və ya sığorta şirkətlərinin təzyiqi səbəbindən dəyişə bilər. Bəs aviaşirkətlər nə etdi? İran hava məkanı bağlandıqdan sonra Asiyanın müxtəlif bölgələrinə gedən təyyarələr Ukrayna hava məkanını keçərək Qara dəniz və ya Qafqazdan keçən dar bir dəhliz üzərindən uçaraq İranın şimalından keçməyə başladılar. Lakin bu, bir çox aviaşirkətin təhlükəsizlik problemlərinin davam etdiyi Əfqanıstan üzərindən uçmağa başlaması demək idi. Bəzi uçuşlar hətta Ərəbistan yarımadasının cənubuna, açıq qalan Omanın hava məkanına yönləndirildi.

Münaqişələrin aviasiya sektoruna təsiri milyardlarla dolları keçə bilər. Bu marşrut dəyişiklikləri aviaşirkətlər üçün əlavə xərclər yaradır. Daha uzun marşrutlar təyyarələrin daha çox yanacaq sərf etməsinə səbəb olur. Təbii ki, bu dar marşrutlarda uçuşların cəmləşməsi tez-tez gecikmələrə və ləğvlərə səbəb olub. Bu da öz növbəsində aviaşirkətlər üçün əhəmiyyətli xərclər yaradır. Digər tərəfdən, Qatar Airways, Emirates və Etihad kimi Körfəzdəki aviasiya nəhəngləri müharibə səbəbindən fəaliyyətlərini qismən və ya tamamilə dayandırıblar. Hazırda bu şirkətlər təxliyə və bəzi yük uçuşları istisna olmaqla, bütün planlaşdırılan uçuşları dayandırıblar.

Dünyanın ən böyük aviaşirkətlərindən bəziləri olan bu şirkətlərin uçuşlarının dayandırılması onların üzərinə ciddi bir yük qoyur. Yerə qoyulmuş təyyarələrin texniki xidmət xərcləri və park haqları hər gün eksponensial olaraq artır. Təyyarələr işləyə bilmədiyi üçün gəlirlər də azalır. Bundan əlavə, Hörmüz boğazı böhranı səbəbindən yanacaq qiymətlərinin artması və fond bazarlarındakı itkilər vəziyyəti daha da ağırlaşdırır.

Misirin Ahram Online xəbər saytının 1 mart bazar günü dərc etdiyi hesabata görə, qlobal kommersiya aviasiya sektoru mövcud münaqişə səbəbindən 1 milyard ABŞ dollarından çox itki ilə üzləşə bilər.

Qatar Airways Yaxın Şərqdə uçuşların nə vaxt bərpa olunacağı ilə bağlı verdiyi açıqlamada, "məhdud sayda" təxliyə və yardım uçuşlarının həyata keçiriləcəyini bildirib. Qatar Airways X platformasında paylaşımda bildirib:

"Qatar Airways uçuş əməliyyatları Qətər hava məkanının bağlanması səbəbindən müvəqqəti olaraq dayandırılıb. Qətər hava məkanının müvafiq orqanlar tərəfindən təhlükəsiz şəkildə yenidən açıldığı elan edildikdən sonra fəaliyyətimizi bərpa edəcəyik".

Aviaşirkət 5 mart tarixindən etibarən qapalı qalan sərnişinlərə kömək etmək üçün məhdud sayda yardım uçuşu həyata keçirəcək. Bunlara Maskatdan London, Berlin, Kopenhagen, Madrid, Roma və Amsterdama, eləcə də Ər-Riyaddan Frankfurta uçuşlar daxildir.

Müharibənin başlanğıcından bəri uçuşları dayandıran Birləşmiş Ərəb Əmirliklərində yerləşən əsas hava limanlarından 5 mart tarixindən etibarən məhdud sayda uçuş əməliyyatları bərpa edilib.

Dubay, Əbu-Dabi, Şarja və Ras Əl-Xayma hava limanları hazırda əsasən təxliyə və yük uçuşları həyata keçirir, təsdiqlənmiş rezervasiyaları olan sərnişinlər üçün məhdud sayda uçuş həyata keçirilir.

Emirates 7 mart saat 23:59-dək Dubaya və Dubaydan bütün planlaşdırılmış uçuşları dayandırıb. Aviaşirkət bildirib ki, əvvəllər təsdiqlənmiş rezervasiyaları olan sərnişinlərə üstünlük verərək məhdud sayda uçuş həyata keçirəcək.

Əbu-Dabinin milli aviaşirkəti olan Etihad Airways, Əbu-Dabiyə və Əbu-Dabidən bütün planlaşdırılan uçuşların 6 mart Cümə günü, BƏƏ vaxtı ilə səhər saat 6-ya qədər dayandırıldığını açıqladı. Bununla belə, aviaşirkət təhlükəsizlik icazələri şərtilə 4-5 mart tarixləri arasında köçürmə, yük və geri dönüş uçuşları həyata keçirəcək.

Hazırda həmin ölkələrdə qalmış əcnəbi vətəndaşların ölkələrin göndərilməsi üçün dolayı marşrutlar təşkil olunur, yaxud bir çoxu quru yolları ilə başqa ölkələrdən keçməklə göndərilir. Azərbaycan da müharibə ilə bağlı bölgə ölkələrində qalmış vətəndaşlarının ölkəmizə qaytarılması üçün tədbirlər görür.

Elçin Bayramlı

Ən son xəbərləri və yenilikləri almaq üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:126
embedMənbə:https://sesqazeti.az
archiveBu xəbər 05 Mart 2026 18:27 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Dünya onların görüşünə köklənib: Müharibələrə son qoyulacaq?

18 Noyabr 2026 13:51see367

Səhiyyədə gizli qalan vergi problemi gündəmə gəldi

18 Noyabr 2026 12:19see325

Söküntü başlamazdan əvvəl vətəndaşlar əmlaklarını qiymətləndirməlidir? Açıqlama

18 Noyabr 2026 14:55see287

MRT, KT, PET CT: Xərçəngi dəqiq hansı müayinə aşkarlayır?

18 Noyabr 2026 18:31see263

“Səhiyyə sahəsində vergi və sosial ödənişlərə yenidən baxılmalıdır”

18 Noyabr 2026 12:29see260

Xankəndidə Zəfər Gününə həsr olunmuş mini futbol turnirinə yekun vurulub

19 Noyabr 2026 01:55see251

Kosmosdakı musiqimiz: Çahargah Ahəngi “Voyager”ə necə yazılıb? │ VİDEO

19 Noyabr 2026 00:18see240

SOCAR: İşçilərin səriştəliliklərinin qiymətləndirilməsi istehsal prosesinin tərkib hissəsidir

19 Noyabr 2026 02:14see234

Məşq zamanı huşunu itirən “Bavariya”nın baş məşqçisi geri qayıdır

19 Noyabr 2026 02:01see232

Cəmi 1 saata 3 növ xərçəngi aşkar edən metod

18 Noyabr 2026 19:49see219

Hansı qan analizi Alsheymeri 10 il öncədən xəbər verir?

18 Noyabr 2026 16:56see215

Azərbaycanda qızıl 15 faizə qədər ucuzlaşa bilər

18 Noyabr 2026 21:21see213

Bakının 27 istiqamətində tıxac VAR Foto

18 Noyabr 2026 19:16see211

Altı vəkil Kollegiyadan xaric olunub, 27 si cərimələnib

18 Noyabr 2026 20:00see208

Tarixi körpüdən strateji tərəfdaşlığa: Azərbaycan və Vyetnamı iqtisadi uğura aparan ortaq yollar

18 Noyabr 2026 21:07see207

Bu qədər “xiyar” bir arada Yeni dünya rekordu+Fotolar

19 Noyabr 2026 00:23see202

Könül Xasıyevanı pub da görəndə dəhşətə gəldim” Məşhur bloqer VİDEO

18 Noyabr 2026 17:22see202

Alyona Əliyeva Bakı Xoreoqrafiya Akademiyasından paylaşım edib

19 Noyabr 2026 21:02see195

Slovakiyalı basketbolçu: “Məncə, Bakıda bizim azarkeşlərimiz daha çox idi”

19 Noyabr 2026 01:24see195

“PAŞA Sığorta”nın yeni mobil tətbiqi istifadəyə verilib

18 Noyabr 2026 12:12see176
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri