Müraciət edərkən mütləq bu addımları atın… KONKRET

Azərbaycanda həm əhalinin, həm də sahibkarların kredit alma imkanları son dövrlər xeyli daralıb. Maraqlıdır, əhalinin və sahibkarların kreditlərə çıxış imkanlarının yaxşılaşdırılması üçün hansı sistemli addımlar atılmalıdır?

Mövzu ilə bağlı KONKRET.az-a açıqlama verən iqtisadçı ekspert Əkrəm Həsənov bildirib ki, hazırkı şəraitdə kreditləşməni yaxşılaşdırmaq üçün real mexanizmlər demək olar ki, yoxdur.

Ekspertin sözlərinə görə, əsas problem həm vətəndaşların, həm də biznes subyektlərinin ödəniş qabiliyyətinin zəifləməsidir:

“İndiki məqamda yaxşılaşdırma üçün xüsusi addım görmürəm. Əvvəlki dövrlərdə müəyyən təkliflər etmək olardı. İndi isə həm əhalinin, həm də sahibkarların ödəniş qabiliyyətində ciddi problemlər var. Sabaha əminlik hissi yoxdur.”

Həsənov qeyd edib ki, banklar kredit verməkdə ehtiyatlı davranır, çünki geri qaytarılma riskləri yüksəkdir:

“Onsuz da banklar kimə kredit verəcəklərini müəyyən etməkdə çətinlik çəkirlər. Hər adama və ya sahibkara kredit verə bilmirlər. Sosial-iqtisadi vəziyyət gündən günə pisləşir.”

Ekspert kreditləşmənin qarşısını alan digər əsas amilin kölgə iqtisadiyyatının yüksək payı olduğunu vurğulayıb. Onun sözlərinə görə, bir çox vətəndaş və sahibkarın əsas gəlirləri qeyri-rəsmi olduğundan, banklar onları kreditləşdirməkdə çətinlik çəkir:

“Bank başa düşür ki, qeyri-rəsmi gəlir var, amma Mərkəzi Bankın qaydaları buna imkan vermir. Kredit yalnız rəsmi gəlirə əsasən verilir. Bəzən çox lazım olanda qaydalar pozulur, lakin bu, kütləvi xarakter daşımır.”

Ekspert qeyd edib ki, BOKT-lar (bank olmayan kredit təşkilatları) daha yumşaq tələblərlə işləsələr də, onların da faizləri yüksəkdir:

“Onlara Mərkəzi Bankın tələbləri qismən yumşaqdır, amma ucuz vəsait mənbələri yoxdur. Əmanət qəbul etmirlər, Mərkəzi Bank kredit vermir. Lombardlarda isə faizlər daha yüksəkdir.”

Həsənovun fikrincə, banklara tətbiq edilən sərt tələblərin başlıca səbəbi əmanətlərin təhlükəsizliyinin qorunmasıdır:

“Banklara dair tələblərin sərt olmasının səbəbi əmanətçilərin pullarıdır. Banklar həmin vəsaitləri təhlükəsiz şəkildə idarə etməlidirlər.”

Ekspert hesab edir ki, mövcud iqtisadi vəziyyət dəyişmədən, kredit resurslarına çıxışın genişlənməsi real görünmür.

Aynurə İsmayıl
KONKRET.az