Nə təyyarədir, nə də sualtı qayıq: ABŞ ın bu gizli gəmisi on illərdir gizlədilib

DARPA Sea Shadow layihəsi sonradan müasir ABŞ hərbi gəmilərində istifadə edilən gizli texnologiyalar üçün gizli laboratoriyaya çevrilib.

1980-ci illərdə ABŞ gizli şəkildə əfsanəvi Lockheed F-117 Nighthawk qırıcısından ilhamlanan eksperimental gizli yerüstü gəmi inşa edib. 

Lent.az-ın xarici mediaya istinadla xəbərinə görə, IX-529 Sea Shadow (“Dəniz kölgəsi”) adlanan layihə Soyuq müharibə dövrünün ən sirli müdafiə təcrübələrindən birinə çevrilib və ABŞ Hərbi Dəniz Qüvvələrinin müasir gizli gəmilərinin təməlini qoyub.

Göydən dənizə gizlilik

F-117 Nighthawk və B-2 bombardmançı təyyarələri gizli texnologiyanı Amerika hərbi üstünlüyünün simvoluna çevirib. Mühəndislər eyni ideyaları dənizə köçürmək qərarına gəliblər. Təşəbbüs “Lockheed”in əfsanəvi Skunk Works bölməsindən yaranıb: əvvəlcə radardan yayınma konsepsiyası sualtı qayıqlar, daha sonra isə yerüstü gəmilər üçün planlaşdırılıb.

Layihə üçün müqavilə DARPA-ya verilib. "Dəniz kölgəsi" San-Fransisko körfəzindəki bir barjanın içərisində ciddi məxfilik şəraitində inşa edilib. Fərqli maili tərəfləri olan gəmi gizli təyyarəyə bənzəyir və xüsusilə Sovet dövrünə aid peyk radarlarının X diapazonunda radarın azaldılması üçün optimallaşdırılıb.

Problemlər və irəliləyiş

1981–ci ildə ilk dəniz sınaqları zamanı gəmi suda nəzərə çarpan bir iz buraxıb-səhv quraşdırılmış vintlər səbəbindən. Qüsurları düzəltdikdən sonra sınaqlar 1980-ci illərin ortalarına qədər davam edib və dəniz "gizli"nin əsas imkanlarını təsdiqləyib.

Yalnız 1993-cü ildə, Soyuq müharibə başa çatdıqdan sonra "Dəniz kölgəsi" ilk dəfə geniş ictimaiyyətə göstərilib. Gəmi heç vaxt kütləvi istehsala keçməsə də, dəniz qüvvələrinin xüsusi tədbirləri zamanı bir müddət nümayiş olunub.

“Dəniz kölgəsi”nin irsi

2006-cı ildə eksperimental gəmi istismardan çıxarılıb. Lakin layihə əbəs yerə getməyib: “Sea Shadow”un inkişafları müasir sualtı periskopların yaradılmasında və ən əsası, dünyanın ən müasir və görünən hərbi gəmilərindən bəziləri olan Zumwalt sinifli esmineslərin dizaynında istifadə edilib.

Zumwalt proqramının yüksək xərclər səbəbindən ləğv edilməsinə baxmayaraq, onun "futuristik" görünüşü 1980-ci illərin qəribə, lakin novator təcrübəsi ilə birbaşa əlaqəlidir. "Dəniz kölgəsi" tarixdə uğursuz prototiplərin belə hərbi texnologiyanın gələcəyini dəyişdirə biləcəyinin sübutu kimi qalır.