Niyə bəzi şeyləri unudur, bəzilərini isə ömür boyu xatırlayırıq?

Bizimyol.info xəbər verir ki, bioloqlar bildirirlər ki, yaddaş beyin plastikliklərinə əsaslanan dinamik bir sistemdir.

Yaddaşın bir neçə növü var: sensor, qısa müddətli və uzun müddətli yaddaş. Beyinə daxil olan məlumatın yalnız kiçik bir hissəsi seçimdən keçərək uzun müddətli yaddaşa çevrilir – bu da yalnız diqqət cəlb etdikdə, emosional reaksiya doğurduqda və ya dəfələrlə təkrarlananda baş verir. Bu prosesi beynin hipokamp və amigdala (bademvari cisim) kimi strukturları idarə edir.

Məlumatın yadda qalması beyində fiziki dəyişikliklərlə müşayiət olunur – yeni sinapsların yaranması, dendritlərin böyüməsi və zülalların sintezi ilə. Məhz buna görə insan keçmişdə yaşadığı emosional anları uzun illər unutmur – bu anlar beyində daha möhkəm iz buraxır.

Alimlərin vurğuladığı kimi, unutqanlıq bir çatışmazlıq deyil, əksinə faydalı funksiyadır. Beyin bu yolla "informasiya səs-küyündən" qurtularaq həqiqətən vacib olan məlumatlara fokuslana bilir. Uzun müddət istifadə olunmayan neyronlararası əlaqələr zəifləyir və bu məlumatlar qeyri-aktiv olur.

Yaddaşı yaxşılaşdırmaq mümkündür: keyfiyyətli yuxu, fiziki aktivlik, diqqətin cəmlənməsi, assosiasiyalar və mnemotexnikalar yaddaşın effektivliyini artırır. Alimlərin əsas nəticəsi belədir: yaddaş bir arxiv deyil, duyğusal, mənalı və mütəmadi istifadə olunan təəssüratları seçərək saxlayan aktiv bir filtrdir. Bu isə beynin sürətli və səmərəli işləməsinə kömək edir.

Qadir, Bizimyol.info