Icma.az
close
up
RU
Niyə kişilər qadınlardan uzundur? Səbəb genlərdə gizlidir

Niyə kişilər qadınlardan uzundur? Səbəb genlərdə gizlidir

Icma.az, Lent az saytına istinadən bildirir.

Təxminən bir milyon insanın genetik məlumatlarının təhlili alimlərə cinslər arasında boy fərqinə təsir edən amillərdən birini müəyyən etməyə kömək edib. Məlum olub ki, buna səbəb xüsusi bir gendir.

Kişi və qadınlar arasında orta boy fərqi təxminən 13 santimetr təşkil edir. Lakin bu fərqin bioloji səbəbləri yaxın vaxta qədər tam aydın deyildi. Yeni araşdırma bu məsələyə daha çox aydınlıq gətirir.

Lent.az bununla bağlı məlumatları təqdim edir:

Nəzər mərkəzində – SHOX

Tədqiqatçılar SHOX adlı genə diqqət yetiriblər. Bu gen insan boyu ilə əlaqəsi ilə tanınır. SHOX geni həm qadınlarda olan iki X xromosomunda, həm də kişilərdə olan X və Y xromosomlarında yerləşir. Bu o deməkdir ki, gen hər iki cinsdə mövcuddur. Lakin alimlərin araşdırmasına görə, onun boy artımına təsiri cinslər arasında fərqli ola bilər.

ABŞ və Böyük Britaniyadan olan tədqiqatçılar üç müxtəlif biobankdan təxminən bir milyon insanın məlumatlarını analiz ediblər. Onlar arasında 1200-dən çox nadir xromosom anomaliyasına malik insan aşkarlanıb - məsələn, əlavə və ya çatışmayan X və ya Y xromosomları. Bu cür insanların boyu müqayisə edilərkən, əlavə Y xromosomunun boyu əlavə X xromosomundan daha çox artırdığı müəyyən edilib.

Niyə kişilərdə təsir daha güclüdür?

Məsələ burasındadır ki, SHOX geni cinsi xromosomların kənar hissəsində yerləşir. Qadınlarda iki X xromosomundan biri genetik olaraq daha az aktivdir, bu səbəbdən həmin X-in uclarındakı genlər (o cümlədən SHOX) yalnız qismən fəaliyyət göstərir.

Kişilərdə isə vəziyyət fərqlidir: həm X, həm də Y xromosomundakı SHOX genləri tam aktivdir. Bu da onların boy artımına daha güclü təsir etməsinə səbəb olur.

SHOX geni nədir?

SHOX (Short Stature Homeobox) geni zülal sintezini idarə edən və digər genlərin aktivliyini tənzimləyən təlimatları verir. Xüsusilə də skeletin inkişafı, əllərin və ayaqların sümük böyüməsi və yetişməsi üçün çox vacibdir.

Bu tapıntı insan bədəninin formalaşmasında genetik fərqliliklərin necə mühüm rol oynadığını bir daha sübut edir.

Hadisənin gedişatını izləmək üçün Icma.az saytında ən son yeniliklərə baxın.
seeBaxış sayı:224
embedMənbə:https://lent.az
archiveBu xəbər 23 May 2025 14:46 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Söküntü başlamazdan əvvəl vətəndaşlar əmlaklarını qiymətləndirməlidir? Açıqlama

18 Noyabr 2026 14:55see327

MRT, KT, PET CT: Xərçəngi dəqiq hansı müayinə aşkarlayır?

18 Noyabr 2026 18:31see309

Xankəndidə Zəfər Gününə həsr olunmuş mini futbol turnirinə yekun vurulub

19 Noyabr 2026 01:55see298

Kosmosdakı musiqimiz: Çahargah Ahəngi “Voyager”ə necə yazılıb? │ VİDEO

19 Noyabr 2026 00:18see285

Məşq zamanı huşunu itirən “Bavariya”nın baş məşqçisi geri qayıdır

19 Noyabr 2026 02:01see279

SOCAR: İşçilərin səriştəliliklərinin qiymətləndirilməsi istehsal prosesinin tərkib hissəsidir

19 Noyabr 2026 02:14see275

Cəmi 1 saata 3 növ xərçəngi aşkar edən metod

18 Noyabr 2026 19:49see265

Hansı qan analizi Alsheymeri 10 il öncədən xəbər verir?

18 Noyabr 2026 16:56see247

Azərbaycanda qızıl 15 faizə qədər ucuzlaşa bilər

18 Noyabr 2026 21:21see245

Tarixi körpüdən strateji tərəfdaşlığa: Azərbaycan və Vyetnamı iqtisadi uğura aparan ortaq yollar

18 Noyabr 2026 21:07see239

Könül Xasıyevanı pub da görəndə dəhşətə gəldim” Məşhur bloqer VİDEO

18 Noyabr 2026 17:22see238

Bakının 27 istiqamətində tıxac VAR Foto

18 Noyabr 2026 19:16see237

Altı vəkil Kollegiyadan xaric olunub, 27 si cərimələnib

18 Noyabr 2026 20:00see236

Bu qədər “xiyar” bir arada Yeni dünya rekordu+Fotolar

19 Noyabr 2026 00:23see231

Slovakiyalı basketbolçu: “Məncə, Bakıda bizim azarkeşlərimiz daha çox idi”

19 Noyabr 2026 01:24see225

Alyona Əliyeva Bakı Xoreoqrafiya Akademiyasından paylaşım edib

19 Noyabr 2026 21:02see224

Dünyada ilk: "Qızılalma" Türkiyə ordusunda... Foto

19 Noyabr 2026 19:51see217

C vitaminini necə qəbul etmək lazımdır? Həkimdən məsləhət

19 Noyabr 2026 09:27see193

Almaniya klubu “Qalatasaray”ın futbolçusuna elçi düşdü

20 Noyabr 2026 01:32see186

Hövsanda dəniz qəhvəyi rəngə boyandı Xəzəri kim çirkləndirir? Foto/video

19 Noyabr 2026 14:04see180
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri