Nura Suridən qalmaqallı sözlər: “Deyirlər ki, qadınsansa, müğənnisənsə, deməli...”

Bu gün 8 Mart – Beynəlxalq Qadınlar Günü qeyd olunur. Bu, dünyada qadın hüquqlarının və gender bərabərliyinin önəmini vurğulayan xüsusi bir gündür.

Azərbaycanda qadınların ictimai, siyasi və iqtisadi həyatda iştirakı son illərdə artmaqda olsa da, hələ də bəzi sahələrdə çətinliklər mövcuddur. Belə ki, qadınların rəhbər vəzifələrdə təmsil olunması, əmək bazarında bərabər imkanlara sahib olması, gender bərabərliyi və cəmiyyətdə qadınların daha yaxşı dəstəkləməsi kimi məsələlər gündəmdə qalır.

Bəs Azərbaycan cəmiyyətində qadının hüquqları və bərabərliyi ilə bağlı vəziyyət necədir? Hələ də cinsiyyətə görə bir maneə var mı? Sosial həyatda qadınların rolu və cəmiyyətdəki təsiri necə dəyişib?

Məşhur müğənni Nura Suri “Cümhuriyət”-ə açıqlamasında 8 Mart - Beynəlxalq Qadınlar Günü münasibətilə qadınların cəmiyyətdəki mövqeyi, hüquqları və üzləşdikləri çətinliklərlə bağlı fikirlərini bölüşüb. O, qadınların təkcə bu gün deyil, hər zaman dəyər görməli olduğunu vurğulayıb:

"Qadınlara ildə bir gün ayırmaq çox azdır. Məndən olsa, qadınlar üçün daha çox bayramlar olardı. Həmin günlərdə qadınlar işə getməsin, dövlət tərəfindən onlara xüsusi qayğı göstərilsin. Məsələn, maaşlarına əlavələr edilsin. Bayram sadəcə sözdə təbriklə məhdudlaşmamalıdır. Ətrafımızdakı insanlar ənənə xatirinə deyil, həmişə bizə dəyər verməlidirlər. Bu kimi günlərdə xanımlar üçün daha gözəl tədbirlər təşkil olunmalıdır".

“Xanımlar işləyir, öz ayaqları üstündə durur və seçimlərini sərbəst edirlər”

Müğənni qadınların cəmiyyətdəki mövqeyinin dünya miqyasında müzakirə olunduğunu bildirib:

"Qadınların cəmiyyətdəki mövqeyi təkcə Azərbaycanda deyil, ümumiyyətlə, bütün dünyada aktualdır. Məsələn, Türkiyədə seriallar və filmlər vasitəsilə bu mövzuya diqqət çəkilir. Qadınlara qarşı zorakılıq, məcburi evliliklər, hüquqların məhdudlaşdırılması kimi problemlərə qarşı müxtəlif kampaniyalar aparılır ki, onların cəmiyyətdə mövqeyi güclənsin, daha hörmətli olsunlar, ailələri tərəfindən məcburi evləndirilməsinlər. Çünki bir çox ailələrdə hələ də belə hallar yaşanır. Qız hansısa bir yaşa çatır, ailəsi onu mütləq ərə vermək arzusuna düşür.

“Bircə qız böyüsün onu tez evləndirim” deyirlər. Amma indi “Qızım peşə sahibi olsun, özü öz ayaqları üzərində dursun” kimi fikirlər cəmiyyətdə formalaşıb. Azərbaycanda da bu mövzuda inkişaf müşahidə olunur. Qadın sahibkarların sayı artır, xanımlar kiçik bizneslə məşğul olurlar, gözəllik salonları, atelyelər açılır. Bu, çox sevindirici haldır, çünki qadınlar işləyir, öz ayaqları üstündə durur və seçimlərini sərbəst edirlər.

Artıq bu şeylər düzəlməyə doğru gedir. Mən buna baxıb sevinirəm". Məsələn, Amerikada tanınmış qadınların – aktrisa, jurnalist və aparıcıların başına gələn hadisələrlə bağlı “Skandal” adlı film çəkilmişdi. Bu film “Oskar” mükafatına da namizəd idi. Amerikada da qadın sənətçilər oxşar problemlərlə üzləşiblər.

“Skandal” filmi də real hadisələr əsasında çəkilib. Bu, bütün dünyada baş verən prosesdir. Yadınızdadırsa, Holivudda bir sıra məşhur aktrisalar, cinsiyyət ayrımçılığı və seksual təcavüzə qarşı mübarizəni simvolizə edərək, "Harvey Weinstein"ə, aparıcılar isə "Fox News"-un rəhbəri Roger Ailesə qarşı hüquqi addımlar atdılar. Bu hadisələr, Hollivudun qaranlıq aspektlərini gün yüzünə çıxardığı üçün geniş müzakirələrə səbəb oldu.

Hətta bu mövzuda "Oskar"a namizəd olan 'Skandal' filmi çəkildi ki, bu sektorda baş verən bu çətinlikləri insanlara çatdırmaq məqsədini güdürdü. Qadınlar öz sahələrində uğur qazanmaq istəyirlərsə, tez-tez belə maneələrlə qarşılaşırlar. Bu da bizim qürurumuza toxunur. Yəni bu kimi problemlər vardı. Amma mən düşünürəm ki, hazırda bu problemlərin qarşısı qismən alınıb. Bu mövzu təkcə Azərbaycanda deyil, dünyanın hər yerində aktualdır".

“Bəzən ən çox söyülən də sən olursan”

Müğənni sənət sahəsində qadınların üzləşdiyi çətinliklərdən də danışıb. Onun sözlərinə görə, müğənnilər tez-tez haqsız tənqidlərə və təhqirlərə məruz qalırlar:

"Müğənni qadınlar bərədə deyə bilərəm ki, kənardan bəzilərinə baxıb qiymət verirlər. Amma deyil. Azərbaycanda müğənni olmaq asan deyil. Mahnı almaq, onu tanıtmaq, klip çəkdirmək böyük vaxt və maliyyə tələb edir. Xüsusən də sən anasansa, övladlarına və ailənə vaxt ayırmalısan. İmkanın çatmadısa, 4-5 ay mahnı çıxarmadınsa, gündəmdən düşürsən. Üstəlik, ən çox tənqid edilən sənət adamları da müğənnilərdir. Burada mənfi cəhət odur ki, bəzən ən çox söyülən də sən olursan. Əvvəllər müğənnilər ən hörmətli insanlar idi.

Hamı onları tədbirində, məclisində görmək üçün pullar xərcləyirdilər. Zeynəb Xanlarova kimi sənətkarları görmək üçün konsertlərə gedirdilər. Onu da vurğulamalıyam ki, Zeynəb Xanlarova yeganə sənətkardır ki, heç vaxt toy məclislərinə getməyib. Amma indi vəziyyət çox acınacaqlıdır. İndi bayağı musiqilərin, bayağı ifaçıların və ağzının danışığını biməyənlərin təbliğatı aparılır. Burada televiziyalar və jurnalistləri qınayıram. Çünki hətta onları tənqid edərək də gündəmə gətirmək lazım deyil”.

“Deyirlər ki, qadınsansa, səhnədəsənsə, müğənnisənsə, deməli, düzgün yolda deyilsən”

Müğənni narahatlığını da dilə gətirib:

”Yəni biz daha çox əziyyət çəkirik və bizə qarşı belə bir yanaşma var ki, səhnədəsənsə, müğənnisənsə, deməli, sən düzgün yolda deyilsən. Demək sənə hər söz deyilə bilər. Yəni bu kimi halları qəbullana bilmirəm. Uzun müddətdir efirlərə çıxmıram. Fikirlərimi ancaq sosial şəbəkələrdə yazıram. Efirə çıxmamaq isə öz musiqimin təbliğatının qarşısını almaqdır. Çıxmamağıma səbəb danışılan mövzulardır. Sosial şəbəkələrdə isə bizə qarşı trollar var, məqsədyönlü şəkildə tənqid edirlər. Tənqid normaldır, amma tənqidçi olmaq üçün intellekt lazımdır. Tənqid etdiyi insana və gördüyü işə baxmalıdır ki, mənim buna haqqım çatırmı? Hətta təhqirlər olunur.

Bu, mənim üçün xoş deyil. Mənim 3 oğlum var, hərbçi ailəsindənəm, anam hərbçidir. Qadın vətən uğrunda döyüşüb. Mən belə bir qadının övladıyam. Mənə söz deyiləndə ona necə təsir? O, vətən üçün döyüşüb, amma onun övladına kimlərsə tanımadan-bilmədən istənilən ifadəni işlədirlər. O, narahat olur deyə çalışıram ki, bu şeylərdən uzaq qalım. Uzaq qaldıqca da qazancım azalır”.

“Bəzi hallarda restoran rəhbərləri qadın sənətçilərə qeyri-etik təkliflər edirdi”

Müğənni əvvəllər qadın sənətçilərin işlədikləri yerlərdə çətinliklərlə rastlaşdıqlarını, lakin son illərdə sosial şəbəkələrin təsiri ilə bu problemlərin azaldığını bildirib:

”Cinsiyyətə görə maneə əvvəllər də vardı, indi də var. Bu sosial şəbəkələrin bizə köməyi çox oldu. Əvvəllər hansısa bir restorana şou proqrama gedirdik. Bizim toylarımız ilboyu olmur. Məsələn, Ramazan və Məhərrəmlik aylarında, fevralda toylar az olur. Demək olar ki, ilin 6 ayı işsiz qalırıq. Nəticədə sənətçilər restoranlardakı şou proqramlara üz tuturlar. Dəfələrlə özüm də belə münasibətlə rastlaşmışam. Təəssüf ki, bəzi hallarda restoran rəhbərləri qadın sənətçilərə qeyri-etik təkliflər edirdi. Bir qadın olaraq şəxsən bunu özümə təhqir hesab edirəm. Mən halal pulumu qazanmaq üçün çalışıram. Onsuz da şou proqramdan qəpik-quruş qazanırıq.

Əgər əziyyət çəkib restorana gəlib pul qazanmaq istəyiriksə və bunun müqabilində kimləsə münasibətimiz olacaqsa, bu, bir Azərbaycan xanımını, müğənnini çox pis vəziyyətə salır. Dəfələrlə belə yerlərdən işdən çıxmışam və işsiz qalmışam. Yəni əvvəllər belə hadisələr olurdu. Ancaq indi sosial şəbəkələrin və ictimai qınağın təsiri ilə belə halların sayı azalıb. Qadın müğənnilərə qarşı artıq mən belə təkliflər görmürəm və eşitmirəm. İnsanlar öz davranışlarına daha çox diqqət yetirirlər".

Nura Suri vurğulayıb ki, bu problemlər yalnız Azərbaycana xas deyil:

"Amerikada da qadın sənətçilər oxşar problemlərlə üzləşiblər. “Skandal” filmi də real hadisələr əsasında çəkilib. Bu, bütün dünyada baş verən prosesdir. Qadınlar öz sahələrində uğur qazanmaq istəyirlərsə, tez-tez belə maneələrlə qarşılaşırlar. Bu da bizim qürurumuza toxunur. Belə problemlər vardı. Amma mən düşünürəm ki, hazırda bu problemlərin qarşısı qismən alınıb”.

Əfsanə Rəcəb

"Cebheinfo.az"