Icma.az
close
up
RU
Ölkə başcısının diqqətində olan ağ qızıla kimlər biganəlik edir?

Ölkə başcısının diqqətində olan ağ qızıla kimlər biganəlik edir?

Icma.az, Moderator.az portalından verilən məlumatlara əsaslanaraq xəbər verir.

Ölkə üzrə pambıq yığımı artıq bir ay əvvəl başa çatıb. Fermerlər oktyabr–noyabr aylarında pambıqlarını pambıq qəbulu müəssisələrinə təhvil veriblər. Kağız üzərində proses bitib, statistika tamamlanıb, hesabatlar yazılıb. Amma reallıqda minlərlə fermer hələ də aylarla öz zəhmətinin pulunu ala bilmir.

“Pambıq Assosiasiyaları Birliyi” kimi təqdim olunan qurum isə fermer üçün faktiki olaraq görünməz, səssiz və məsuliyyətsiz vəziyyətdədir. Nə rəsmi izahat verilir, nə də konkret ödəniş tarixi açıqlanır. Fermer məhsulu təhvil verib, həm dövlət, həm də öz üzərinə düşən öhdəliyi yerinə yetirib, amma qarşı tərəf öz məsuliyyətini icra etmir.

Gəlin, bu qurumun səlahiyyətlərinə, iş prinsipinə və öhdəliklərinə qısaca nəzər salaq.

“Pambıq Assosiasiyaları Birliyi” adı ilə fəaliyyət göstərən təşkilatın mahiyyəti dünyada və Azərbaycanda oxşar prinsiplərə əsaslanır. Bu cür assosiasiyalar adətən pambıq istehsalçıları, emalçıları və ixracatçıları arasında əlaqələndirici rol oynamaq üçün yaradılır. Onların əsas məqsədi pambıqçılıq sahəsində koordinasiya aparmaq, maraqları qorumaq, bazar nizamını formalaşdırmaq və dövlət–özəl sektor arasında körpü funksiyasını yerinə yetirməkdir. Yəni bu qurum sadəcə formal birlik deyil, real sektorda mövcud problemləri vaxtında görməli və onların həllinə təşəbbüs göstərməlidir.

Pambıq assosiasiyasının birinci və əsas öhdəliyi fermerlərin maraqlarını qorumaqdır. Fermer məhsulu istehsal edir və təhvil verirsə, onun haqqının vaxtında ödənilməsi bu sistemin ən əsas prinsipidir. Assosiasiya pambıq qəbulu müəssisələri ilə fermerlər arasında münasibətləri tənzimləməli, ödənişlərin gecikməsinə yol verilməməsi üçün real nəzarət mexanizmləri qurmalıdır. Əgər ödənişlər gecikirsə, assosiasiya bunu “bizlik deyil” deyərək kənara çəkilə bilməz. Əksinə, bu, birbaşa onun məsuliyyət sahəsidir.

Digər mühüm öhdəlik bazar nizamının qorunmasıdır. Pambığın alış qiymətləri, keyfiyyət standartları və qəbul qaydaları şəffaf və hamı üçün bərabər olmalıdır. Fermer bir rayonda bir qiymətə, digər rayonda isə başqa qiymətə məcbur edilməməlidir. Assosiasiya bu cür haqsızlıqların qarşısını almalı, pambıq qəbulu müəssisələrinin özbaşınalığına son qoymalıdır. Əks halda, bu qurumun mövcudluğu ciddi şəkildə sual altına düşür.

Bundan əlavə, pambıq assosiasiyası dövlət qurumları qarşısında fermerlərin səsi olmalıdır. Yanacaq bahalaşırsa, gübrə qiymətləri artırsa, texniki xidmətlərin dəyəri yüksəlirsə, assosiasiya bu problemləri rəsmi şəkildə gündəmə gətirməli, Kənd Təsərrüfatı Nazirliyi qarşısında məsələ qaldırmalıdır. Fermer tək-tək mübarizə aparmamalıdır. Assosiasiya məhz bu kollektiv müdafiə mexanizmi üçün yaradılıb. Maarifləndirmə və informasiya təminatı da onun əsas funksiyalarındandır.

Buradan çıxan nəticə çox sadədir: assosiasiya üzərinə düşən funksiyaların demək olar ki, heç birini yerinə yetirmir.

Qayıdaq mövzunun digər tərəfinə. Fermer üçün pambıqdan əldə olunan vəsait sadəcə qazanc deyil, növbəti mövsümün əsas maliyyə dayağıdır. Qış əkininə başlamaq üçün fermer noyabr–dekabr aylarında torpağı şumlamalı, toxum almalı, gübrə verməli, texnikanı işə salmalıdır. Amma pulu olmayan fermer nə etsin? Bank kreditləri yüksək faizlidir, borc yükü onsuz da ağırdır. Yanvar ayına qalan əkin isə artıq gecikmiş əkin sayılır, məhsuldarlıq aşağı düşür, risk artır, torpaq potensialını itirir.

Digər tərəfdən, xərclər sürətlə artır. Dizel yanacağının qiyməti bahalaşıb, texniki işlərin qiyməti 10–15 faiz yüksəlib, gübrənin qiyməti isə fermer üçün demək olar ki, əlçatmaz səviyyəyə çatıb. Aqrar bazarda hər şey bahalaşır, amma fermerin pulu ya gecikir, ya da ümumiyyətlə ödənilmir.

Belə olan halda sual çox sadədir: fermerin qazancı nə oldu? Dövlətin “prioritet sahə” elan etdiyi pambıqçılıq niyə fermer üçün zərərli sahəyə çevrilir?

Bu mənzərənin mərkəzində isə Kənd Təsərrüfatı Nazirliyi dayanır. Nazirlik çıxışlarında rəqəmlərdən, inkişafdan, artımdan danışır, amma tarladakı vəziyyət tam əksini göstərir. Hörmətli kənd təsərrüfatı naziri Məcnun Məmmədov, kabinetlərdə statistik cədvəllərlə məşğul olmaqla iş bitmir.

Boş vaxtlarınızda domino oynamaqdansa, kəndlərə gedin, pambıq tarlalarına baxın, fermerlərin gözünə baxın və soruşun: niyə aylarla pulunuzu ala bilmirsiniz? Niyə pambıq qəbulu müəssisələri özbaşına davranır? Niyə fermerin haqqı tapdalanır? Dövlət məmuru kreslo üçün yox, məsuliyyət üçün təyin olunur.

Bu məsələnin ən ağrılı tərəfi odur ki, bütün bunlar Prezident İlham Əliyevin dəfələrlə verdiyi açıq xəbərdarlıqlara baxmayaraq baş verir. Prezidentin ölkə mediasına verdiyi son müsahibədə məmurlara ünvanladığı mesaj son dərəcə aydın və sərt olub. Dövlət başçısı açıq şəkildə bildirib:


“Ancaq etibar etdiyim kadrlar və bütün dövlət məmurları öz fəaliyyətini bu prinsiplər əsasında qurmalıdırlar. Yenə də qayıdıram ictimai nəzarətə, çünki mənim qərarlarımın bir çoxu məhz ictimai nəzarət nəticəsində verilibdir. (…) Vəzifəyə təyin etmək böyük etimaddır. Ancaq bu etimad əgər məmur tərəfindən doğrulmasa, onda sərəncam da özünü çox gözlətməyəcək”.

Bu sözlər birbaşa bugünkü pambıq problemi ilə səsləşir. Çünki yerlərdən gələn siqnallar var, fermerlər danışır, şikayət edir, mediaya müraciət edir. Deməli, problem mövcuddur və bu problem ya görməzdən gəlinir, ya da bilərəkdən susdurulur. Bu isə artıq açıq məmur məsuliyyətsizliyidir. Prezidentin etimadı ilə təyin olunan məmur fermerin haqqını qorumaq əvəzinə prosesə göz yumursa, bu etimad doğruldulmur.

Kənd təsərrüfatı sahəsi üzrə ekspert Aqşin Camalov da vəziyyəti son dərəcə təhlükəli qiymətləndirir.

Onun sözlərinə görə, pambıq pulunun gecikməsi aqrar sistemdə “domino effekti” yaradır:

“Fermer pambıqdan qazandığı pulla qış əkinini maliyyələşdirir. Bu vəsait vaxtında ödənməyəndə əkin gecikir, məhsuldarlıq azalır, xərclər artır, fermer borca düşür. Nəticədə növbəti il pambıq əkinindən imtina edənlərin sayı artır. Bu, təkcə bir fermerin problemi deyil, bütövlükdə aqrar siyasətin uğursuzluğudur”.

Ekspert bildirir ki, bu gün kənd təsərrüfatında real vəziyyət budur:

“fermer sıxılır, xərclər artır, gəlir azalır, dövlət qurumları isə susur. Əgər bu problemlər dərhal həll edilməsə, pambıqçılıq kağız üzərində “uğurlu sahə” kimi qalacaq, reallıqda isə kəndlər boşalacaq, torpaqlar əkilməyəcək, istehsal azalacaq. Prezidentin ictimai nəzarət çağırışı da məhz bu cür halların qarşısını almaq üçündür.

Fermer susa bilər, amma bu susqunluq uzun çəkmir. Torpaq gec əkiləndə cavabını verir, məhsul azalanda cavabını verir. O cavab isə nə məmurun hesabatında, nə də rəsmi açıqlamada gizlənir. Dövlət qurumları bunu anlamalıdır: fermerin pulu gecikirsə, bu sadəcə maliyyə məsələsi deyil, bu dövlət etimadının sarsılmasıdır”, – deyə ekspert əlavə edib.

(nocomment)

Sonrakı hadisələr barədə daha çox məlumat almaq üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:189
embedMənbə:https://moderator.az
archiveBu xəbər 13 Yanvar 2026 11:34 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Azərbaycanla tərəfdaşlıq yeni inkişaf perspektivləri açır

21 Noyabr 2026 20:18see357

Parisdə bugünkü etirazlara 21 mindən çox şəxs qatılıb

21 Noyabr 2026 21:24see236

Azərbaycanda regional tədris mərkəzinin yaradılması Dünya Bankı ilə müzakirə edilib

21 Noyabr 2026 15:42see232

Dünya iqtisadiyyatı təhlükə qarşısındadır KİV

22 Noyabr 2026 07:02see231

BOKT nin rəhbərliyinə təyinat olub

21 Noyabr 2026 14:31see224

Ekspert: Dövlət idarəçiliyinin rəqəmsallaşdırılması Azərbaycan iqtisadiyyatının rəqabət qabiliyyətini artırır

21 Noyabr 2026 17:24see223

Fermer ucuz satır, alıcı baha alır: Qiymət fərqi harada yaranır?

21 Noyabr 2026 14:38see221

La Liqa: Derbidə “sülh”

22 Noyabr 2026 00:06see218

Mehriban Əliyeva və qızlarından Vyetnam mədəniyyətinə zərif ehtiram Foto

21 Noyabr 2026 15:21see217

Qızıl gələn il ucuzlaşacaq

21 Noyabr 2026 16:40see213

Sumqayıtda gənc oğlan qətlə yetirilib

22 Noyabr 2026 04:55see207

Allah uzaq tutsun, amma müharibə bizim işimizdir Hakan Fidan

22 Noyabr 2026 02:18see206

Türkiyə Super Liqası: “Qalatasaray” evdə sevindi

22 Noyabr 2026 00:13see205

2026 cı ilin sonunda almaq üçün ən sərfəli iPhone modelləri

21 Noyabr 2026 21:07see200

SEPAH ABŞ nin hərbi bazalarını hədəf aldı

22 Noyabr 2026 00:43see200

Ötən gün götürülən narkotik vasitələrin həcmi açıqlandı

21 Noyabr 2026 16:00see200

Milton qasırğası ABŞ də yaşayan azərbaycanlıların evlərini də vurdu

22 Noyabr 2026 07:05see199

İran Bəhreyndə sənaye müəssisəsinə zərbə endirdi

22 Noyabr 2026 00:23see199

Samvel Karapetyan: “Paşinyan müalicə olunmalıdır”

21 Noyabr 2026 17:14see199

İbrahim Kalın HƏMAS nümayəndə heyəti ilə Qəzzada atəşkəsi müzakirə etdi

22 Noyabr 2026 00:03see199
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri