“Omikron”u kölgədə qoyan ştamm...

COVID yenidən güc toplayır?

Pandemiyanın artıq geridə qaldığına dair cəmiyyətdə formalaşan ümumi nikbin ovqata baxmayaraq, mütəxəssislər xəbərdarlıq edir ki, koronavirus hələ tamamilə yoxa çıxmayıb. Virusun yeni ştammlarının ortaya çıxması onun davamlı təkamül prosesinin bariz nümunəsi kimi diqqət mərkəzində qalmaqdadır. Bu isə həm səhiyyə sistemləri, həm də ictimai davranış baxımından ehtiyatlı yanaşmanın hələ də aktual olduğunu göstərir.

Mütəxəssislər qeyd edirlər ki, virusların təbiəti etibarilə mutasiyaya uğraması qaçılmazdır. Xüsusilə, geniş yayılmış patogenlərdə bu proses daha intensiv şəkildə baş verir. Buna görə də yeni ştammların meydana çıxması fövqəladə haldan çox, epidemioloji baxımdan gözlənilən bir inkişaf kimi qiymətləndirilməlidir. Lakin bu, eyni zamanda monitorinq və peyvənd strategiyalarının daim yenilənməsini zəruri edir.

Yeni ştamm - “Cırcırama”

Son günlər yeni COVID-19 variantı BA.3.2-nin dünyada yayılmaqda davam etdiyi və mövcud immuniteti daha asan aşa bildiyi ilə bağlı iddialar ciddi narahatlıq doğurmaqdadır.

Ağciyər xəstəlikləri üzrə tanınmış mütəxəssis, türkiyəli professor Şevket Özkaya bu yeni mutasiya ilə bağlı diqqətçəkən açıqlama verərək bildirib ki, qeyri-rəsmi olaraq “cırcırama” adlandırılan BA.3.2 variantı artıq ABŞ və Avropada yayılmağa başlayıb. Onun sözlərinə görə, bu variantın əsas fərqləndirici xüsusiyyəti çoxsaylı mutasiyalara malik olmasıdır ki, bu da virusun insan orqanizminin müdafiə mexanizmlərini daha asan keçməsinə şərait yaradır.

Uşaqlar üçün təhlükə...

Mütəxəssislər bu variantın xüsusiyyətlərini və yayılmasını araşdırmağa davam edirlər. Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatı (ÜST) qeyd edir ki, uşaqlar xüsusilə risk altında ola bilərlər. Baxmayaraq ki, BA.3.2-nin digər ştamplardan daha təhlükəli olduğuna dair hələlik heç bir dəlil yoxdur. Simptomlar tanış olaraq qalır: qızdırma, öskürək, boğaz ağrısı, burun tıxanıqlığı, əzələ ağrıları, halsızlıq, nəfəs darlığı və ishal.

BA.3.2-nin genetik xüsusiyyətləri əvvəlki ştamplardan, o cümlədən “Omikron”dan fərqlənir. Bu da onu daha yoluxucu hala gətirə bilər. Köhnə peyvəndlərin effektivliyi azala bilsə də, mütəxəssislər peyvəndlərin və gigiyenanın gözlənilməsini etibarlı qorunma üsulu olaraq qaldığını qeyd edirlər...

ABŞ Xəstəliklərə Nəzarət və Profilaktika Mərkəzi-nin açıqladığı məlumatlara görə, BA.3.2 variantı artıq ən azı 25 ştatda qeydə alınıb. Bu isə virusun yalnız lokal deyil, daha geniş coğrafiyada yayılmağa başladığını göstərir və mümkün yeni epidemioloji dalğanın ilkin mərhələsi kimi qiymətləndirilə bilər. Eyni zamanda, Avropanın bəzi ölkələrində də bu variantın aşkarlanmasına dair ilkin məlumatların yayılması qlobal səviyyədə yenidən koordinasiyalı tədbirlərin gündəmə gələ biləcəyini göstərir.

Hazırda BA.3.2 variantının klinik gedişata təsiri, ölüm göstəricilərinə mümkün təsiri və mövcud vaksinlərin bu varianta qarşı effektivliyi ilə bağlı yekun elmi nəticələr hələ tam şəkildə açıqlanmayıb.

“Omikron”a nisbətən daha sürətli yayılır

Mövzu barədə fikirlərini “Yeni Azərbaycan”la bölüşən infeksionist-həkim Vüqar Cavadzadənin sözlərinə görə, COVID-19 pandemiyasından sonra virusun müxtəlif mutasiyalara uğrayaraq yeni variantlar yaratması alimlərin diqqət mərkəzində qalır. O, qeyd edib ki, bu variantlardan biri kimi qeyd olunan BA.3.2 alt variantı da yoluxuculuq səviyyəsi, simptomların xarakteri və mövcud peyvəndlərin təsir gücü baxımından araşdırılmaqdadır: “BA.3.2 variantı haqqında ilkin məlumatlara görə, onun əvvəlki “Omikron” ştammlarına nisbətən daha sürətli yayılma qabiliyyətinə malik ola biləcəyi ehtimal edilir. Lakin bu xüsusiyyətin konkret populyasiyalar və coğrafi bölgələr üzrə necə dəyişdiyi hələ də genişmiqyaslı tədqiqatların nəticələrindən asılıdır. Alimlər bu sahədə ehtiyatlı yanaşma nümayiş etdirirlər”.

Bu şəxslər risk altındadır...

İnfeksionistin sözlərinə görə, müşahidələr göstərir ki, BA.3.2 ilə yoluxan şəxslərdə əksər hallarda yüngül və ya orta ağır simptomlar - boğaz ağrısı, qızdırma, yorğunluq, burun axıntısı, bəzən qoxuda və dad hissində zəifləmə kimi əlamətlər müşahidə oluna bilər. Lakin immun sistemi zəif olan insanlarda və yaşlılarda xəstəliyin daha ağır keçmə riski hələ də qalmaqdadır”.

Laqeydlik olduğu təqdirdə...

V.Cavadzadə qeyd edib ki, virusun hər yeni variantı kimi BA.3.2 də mövcud peyvəndlər effektivliyi tamamilə aradan qaldırmasa da, müəyyən dərəcədə təsirini azalda bilər. Buna görə də gücləndirici doza vaksinlərin tətbiqi infeksiyaya qarşı qorunmada mühüm rol oynamaqda davam edir: “Maska istifadəsi, sosial məsafənin qorunması və gigiyena qaydalarına riayət olunması kimi profilaktik tədbirlər yeni variantların yayılmasının qarşısını almaqda hələ də effektiv üsullar hesab olunur. Bu tədbirlərə laqeyd yanaşılması virusun daha geniş yayılmasına səbəb ola bilər.

Nəticə etibarilə, BA.3.2 variantı ilə bağlı məlumatlar hələ tam formalaşmamış olsa da, mövcud elmi yanaşmalar göstərir ki, diqqətli monitorinq, peyvəndlənmə və fərdi qoruyucu tədbirlər pandemiyanın idarə olunmasında əsas vasitələr olaraq qalır. Gələcəkdə virusun davranışı ilə bağlı daha dəqiq nəticələr yalnız davam edən araşdırmalar sayəsində əldə edilə bilər”.

Yeganə BAYRAMOVA