Ordudan imtina edən beş böyük ölkə...

...Əksər ölkələr silahlı qüvvələrinə çox pul xərcləyir, lakin təxminən 20 ölkə fərqli bir yol seçərək daimi ordularından imtina edib.

SİA-nın əldə etdiyi məlumata görə, “The National Interest” yazır ki, onların arasında təhlükəsizlikləri üçün beynəlxalq müqavilələrə, polisə və digər ölkələrlə tərəfdaşlığa güvənən beş nisbətən böyük dövlət var.

Ordularından imtina etmək “qonşularına və geosiyasi mühitə dərin etimad səsverməsidir”. Üstəlik, beş ölkənin hər biri öz təhlükəsizlik modelini hazırlayıb.

5. İslandiya

İslandiyanın əhalisi təxminən 390.000 nəfərdir. 1869-cu ildən bəri daimi ordusu olmayıb. Ölkə coğrafi mövqeyinə və beynəlxalq ittifaqlarına güvənir. İslandiya NATO-nun təsisçi üzvüdür və ABŞ ilə müdafiə müqaviləsi var. Onun yeri Şimali Atlantikaya və Qrenlandiya, İslandiya və Birləşmiş Krallıq arasındakı marşruta nəzarət etmək üçün xüsusilə vacibdir.

4. Solomon adaları

Adalarda təxminən 750.000 nəfər yaşayır. Ölkənin öz silahlı qüvvələri yoxdur və tarixən Birləşmiş Krallıq, Avstraliya və ABŞ-a güvənib. Son illərdə ölkə özünü Vaşinqton və Pekin arasında rəqabətin mərkəzində tapıb.

Çinlə bağlanan müqavilə Çin hərbi gəmilərinin yerli limanlara daxil olmasına imkan verir və bu da ABŞ və Avstraliyada narahatlıq doğurur.

3. Mavriki

Təxminən 1,3 milyon əhalisi olan Mavriki 1968-ci ildə müstəqillik qazandıqdan sonra ordu yaratmaq fikrindən imtina etdi. Bunun əvəzinə, sənaye, turizm və maliyyə sektorunun inkişafına investisiya qoymaq qərarına gəldi. Ölkənin təhlükəsizliyi müdafiə və kəşfiyyat əməkdaşlığı da daxil olmaqla, Hindistanla sıx əməkdaşlıq yolu ilə təmin edilir.

2. Panama

Panamanın təxminən 4,5 milyon əhalisi var və dünyanın ən vacib nəqliyyat mərkəzlərindən biri olan Panama Kanalına nəzarət edir. 1989-cu ildə hərbi diktator Manuel Norieqanın Amerika qoşunları tərəfindən devrilməsindən sonra ölkə ordusunu ləğv etdi. 1994-cü ildə konstitusiya dəyişikliyi daimi silahlı qüvvələrin yaradılmasını qadağan etdi.

ABŞ ilə müqavilə də daxil olmaqla beynəlxalq zəmanət sistemi kanalın təhlükəsizliyinə əsasən cavabdehdir.

1. Kosta Rika

Bu siyahıda ordusu olmayan ən böyük ölkə təxminən 5,2 milyon əhalisi olan Kosta Rikadır. 1948-ci il vətəndaş müharibəsindən sonra Prezident Xose Fiqeres Ferrer silahlı qüvvələri ləğv etdi. Azad edilmiş vəsait səhiyyə, təhsil və ətraf mühitin qorunmasına yönəldildi.

Daxili təhlükəsizlik polis tərəfindən, xarici təhlükəsizlik isə beynəlxalq müqavilələrlə təmin edilir.

Müəlliflər iddia edirlər ki, “Kosta Rika ordudan imtina etməyin bir dövlətin prioritetlərini necə dəyişdirə biləcəyinin ən bariz nümunəsinə çevrilib”.

Əli Babayev