“Paşinyan Putinin təzyiqinə tab gətirə biləcəkmi?“ “Deutsche Welle“

"Kreml iqtisadi rıçaqlarla təzyiqi artırır, Ermənistan isə Avropa kursunu qorumağa çalışır..."

Moskva görüşündə Vladimir Putin və Nikol Paşinyan arasında dialoq artıq strateji müttəfiqlikdən daha çox sərt və praqmatik mövqelərin toqquşmasına çevrildiyini göstərib.

Moderator.az xəbər verir ki, bu barədə "dw.com" nəşri yazıb.

Kremlin mesajı və iqtisadi təzyiq siqnalları

Qarşıdan gələn parlament seçkiləri və ilk Avropa İttifaqı-Ermənistan sammiti ərəfəsində Kreml açıq şəkildə İrəvanın Avropa istiqamətinin mümkün "bədəlini" xatırladıb. Bu yeni şəraitdə Rusiyanın əsas təsir aləti kimi iqtisadi rıçaqlar ön plana çıxır. 

Putin xüsusilə qaz qiymətləri və Rusiya bazarının Ermənistan kənd təsərrüfatı üçün əhəmiyyətini vurğulayıb. Ermənistanın enerji baxımından Rusiyadan asılılığı demək olar ki, tamdır, İran qazı isə cəmi 15-17 faiz tələbatı ödəyir. Üstəlik, ABŞ və İsrailin İrana qarşı hərbi əməliyyatları Ermənistanın cənub ticarət marşrutunu zəiflədərək Rusiyanın rolunu daha da artırıb.

Yeni təsir mexanizmləri və siyasi təzyiq

Ekspertlər bildirir ki, son illərdə Rusiya-Ermənistan münasibətlərində ciddi dəyişikliklər baş verib. Qarabağın itirilməsindən sonra İrəvan təhlükəsizlik sahəsində Rusiyadan qismən uzaqlaşaraq Hindistan və Fransa kimi tərəfdaşlara yönəlib. Bu səbəbdən Moskva artıq daha çox qaz təchizatı və ticarət rıçaqlarından istifadə edir.

Eyni zamanda, Rusiyanın kənd təsərrüfatı nəzarət orqanı erməni məhsullarına nəzarəti sərtləşdirməyə hazırlaşır. Rəsmi səbəb texniki pozuntular olsa da, İrəvanda bu addımlar siyasi təzyiq kimi qiymətləndirilir. İqtisadçı Haykaz Fanyanın sözlərinə görə, bu, "Rusiyanın öz kozırlarını açıq göstərməsi"dir. Bununla yanaşı, Ermənistan da müəyyən üstünlüklərə malikdir - o, sanksiyalar fonunda Rusiya üçün vacib re-eksport kanallarından biridir.

Seçkilər, geosiyasi seçim və qeyri-müəyyən gələcək

Moskvanın təsiri yalnız iqtisadi sahə ilə məhdudlaşmır. Putin qarşıdakı seçkilərdə Rusiyaya yaxın qüvvələrin iştirakını arzuladığını bildirməklə İrəvanda daxili siyasətə müdaxilə kimi qəbul edilən mesaj verib. Paşinyan isə cavab olaraq Ermənistan qanunvericiliyinin yalnız yerli vətəndaşlığı olan namizədlərə icazə verdiyini xatırladıb. 

Cəmiyyətdə isə Avropa istiqamətinə ümumi dəstək yüksək olsa da, tərəddüdlər qalır. Sorğular göstərir ki, əhalinin bir hissəsi Qərbə inteqrasiyanı dəstəkləyir, lakin Rusiya ilə münasibətlərin qorunmasını da vacib sayır.

Ekspertlərin fikrincə, Paşinyan hazırda balans siyasəti aparır - həm Avropa, həm də Avrasiya istiqamətini paralel saxlamağa çalışır. Lakin proses kritik həddə çatdıqda Ermənistanın hansı yolu seçəcəyi artıq yalnız siyasi elitanın deyil, bütövlükdə cəmiyyətin qərarından asılı olacaq.