Pəhriz haqqında məşhur bir mif təkzib edildi...

...Səhər yeməyini buraxmaq çox vaxt "beyin dumanı", qıcıqlanma və məhsuldarlığın azalması ilə əlaqələndirilir. Lakin, son illərdə fasiləli ac qalmağın populyarlığı kəskin şəkildə artıb və milyonlarla insan çəki idarə etmək və metabolik yaxşılaşdırma üçün bundan istifadə edir.

Bu, sual doğurur: idrak fəaliyyətinə xələl gətirmədən metabolik fayda əldə etmək mümkündürmü?

Beynəlxalq tədqiqatçılar qrupu ac qalmağın beyin fəaliyyətinə necə təsir etdiyini müəyyən etmək üçün bu günə qədər ən böyük meta-analiz aparıb.

SİA-nın məlumatına görə, bu barədə The Conversation yazıb.

Tədqiqatçılar 71 müstəqil tədqiqat və 3484 iştirakçı da daxil olmaqla 63 elmi nəşri təhlil ediblər.

Cəmi 222 idrak fəaliyyət ölçüsü - diqqət, yaddaş və icra funksiyası araşdırılıb.

Tədqiqatlar 1958-ci ildən 2025-ci ilə qədər təxminən 70 ili əhatə edib. Əsas tapıntı təəccüblü dərəcədə sakit olub: sağlam yetkinlərdə aclıq və toxluq arasında idrak fəaliyyətində heç bir əhəmiyyətli fərq aşkar edilməyib. İnsanlar bu yaxınlarda yeyib-yeməmələrindən asılı olmayaraq yaddaş və konsentrasiya testlərində oxşar nəticələr göstəriblər. Müəlliflər bunu sözdə “metabolik dəyişiklik” ilə əlaqələndiriblər. Yeməkdən təxminən 12 saat sonra qlikogen ehtiyatları tükənir və bədən yağların parçalanması zamanı əmələ gələn alternativ enerji mənbəyi olan keton cisimlərindən istifadə etməyə başlayır.

Bu birləşmələr beyni effektiv şəkildə yanacaqla təmin edə və qlükoza səviyyəsinin düşməsini kompensasiya edə bilər. Lakin, tədqiqat bir neçə vacib nüans aşkar edib.

Yaşın əsas amil olduğu sübut edilib.

Yetkinlərdə performansda azalma müşahidə olunmasa da, uşaqlar və yeniyetmələr yeməkləri buraxdıqdan sonra idrak performansında azalma müşahidə ediblər.

Müəlliflər inkişaf edən beynin enerji dalğalanmalarına daha həssas olduğunu vurğulayırlar, buna görə də müntəzəm yeməklər məktəblilər üçün vacib olaraq qalır.

İkinci amil günün vaxtıdır. Günün sonlarında testlərdən keçən iştirakçılar ac olduqda performansda daha aydın dalğalanmalar göstərdilər.

Aclıq, ehtimal ki, fəaliyyətdə təbii sirkadian azalmaları artırır. Tədqiqatçılar vurğulayırlar ki, fasiləli oruc əksər sağlam yetkinlərdə zehni performansın azalması ilə əlaqəli deyil. Lakin bu, universal bir strategiya deyil: uşaqlar, yeniyetmələr və müəyyən tibbi vəziyyəti olan insanlar pəhrizlə təcrübə aparmazdan əvvəl həkimə müraciət etməlidirlər.

Nazlı Almuradova