Pəhriz yaşlanmış beynin protein tarazlığını bərpa edə bilər

Almaniyanın Leibniz Yaşlanma İnstitutunun alimləri tərəfindən aparılan yeni bir araşdırma göstərib ki, yaşlanma beynin protein balansını pozur, amma qidalanma müdaxilələri bu prosesləri qismən bərpa edə bilər.

Bizimyol.info xəbər verir ki, tədqiqatçıların komandası yaşlandıqca beynin proteinlərindəki “ubiquitinizasiya” adlanan kimyəvi işarələmənin dəyişdiyini aşkar edib. Bu proses, proteinlərin aktivliyini və parçalanmasını tənzimləyən vacib bir mexanizmdir. Mass-spektrometriya vasitəsilə aparılan araşdırmalar, yaşlı siçanların beyinlərində bu işarələrin yığılmasına səbəb olduğunu göstərib. Alimlərdən Alessandro Ori bildirib ki, "ubiquitinləşmə molekulyar bir açar kimi işləyir" və bu işarələrin yığılması proteinlərin tənzimlənməsinin səmərəliliyinin azalması ilə əlaqədardır.

Əlavə testlər, insanların neyronları üzərində aparılaraq, zərərin üçdə birinin "proteazom" adlanan protein tullantılarını təmizləyən sistemin işinin zəifləməsi ilə əlaqəli olduğunu təsdiq edib. Yaşlandıqca bu sistem daha az effektiv işləyir, bu da protein işarələrinin arzuolunmaz şəkildə dəyişməsinə və neyronların sağlamlığı üçün risklərə yol açır.

Siçan üzərində aparılan bir eksperimentdə, dörd həftəlik kalorisi məhdudlaşdırılmış pəhriz, yaşlı siçanlarda bəzi proteinlərin işarələməsini qismən bərpa etdi, daha sonra adi qidalanmaya qayıtdıqda bu dəyişikliklər davam etdi. Dəyişikliklər seçici olsa da, pəhrizin molekulyar proseslərə təsir edə biləcəyini göstərdi. Tədqiqatçılar hesab edirlər ki, qidalanma strategiyaları, ahıl yaşlarda belə protein tənzimləməsini dəstəkləyə bilər.

Hələ ki, bu nəticələrin insan üzərində tətbiqi ilə bağlı məlumat yoxdur, lakin araşdırma, neyrobiologiyada yaşlanma ilə bağlı anlayışları genişləndirir. Proteinlərin balansını bərpa etmək, onların pozulması ilə əlaqəli xəstəliklərə, məsələn, Alzheimer xəstəliyinin qarşısının alınması və müalicəsi üçün yeni yanaşmaların əsasını qoya bilər.

Alessandro Ori deyir ki, "pəhriz əhəmiyyətli dərəcədə təsir göstərə bilər, amma bütün yaşlanma prosesləri eyni şəkildə dəyişmir", bu isə yaşlanmanın mürəkkəbliyini və dəqiq strategiyaların vacibliyini vurğulayır.

Qadir, Bizimyol.info