PISA 2025 nə vəd edir? Ekspert AÇIQLADI

"PISA beynəlxalq qiymətləndirilməsi şagirdlərin sadəcə nəzəri biliklərini deyil, qazanılmış akademik kompetensiyaları real həyat situasiyalarında nə dərəcədə effektiv tətbiq edə bildiklərini, yəni funksional savadlılığı ölçən və qlobal təhsil sistemlərinin keyfiyyətini, həmçinin bərabərliyini diaqnostika edən ən nüfuzlu müqayisəli monitorinq platformasıdır. Pedaqogika və təhsilin idarəolunması üzrə daha geniş müstəvidə yanaşdıqda, bu tədqiqat idrakın üst səviyyələrini — təhlil, sintez və tətbiq bacarıqlarını yoxlayaraq, şagirdlərin oxu, riyazi və təbiət elmləri savadlılığını kontekstual data analizi vasitəsilə sosioloji baxımdan qiymətləndirir".

Bu fikirləri Redaktor.az-a Azərbaycan Gənc Alim, Doktorant və Magistrlər Cəmiyyətinin sədri, fəlsəfə doktoru İlqar Orucov bildirdi.

"PISA-2025 mərhələsi Azərbaycan təhsili üçün müstəsna strateji üstünlüklər vəd edir. Belə ki, bu tədqiqat ilk növbədə subyektiv mülahizələrə deyil, tamamilə obyektiv və beynəlxalq səviyyədə təsdiqlənmiş datalara əsaslanan təhsil siyasətinin formalaşdırılmasına imkan yaradacaq və "2022–2026-cı illər üzrə Sosial-İqtisadi İnkişaf Strategiyası"nda hədəflənən 20 bal irəliləyiş göstəricisini real meyarlarla ölçməyə xidmət edəcəkdir".

Onun sözlərinə görə, ən fundamental üstünlüklərdən biri odur ki, əvvəlki dövrlərdən fərqli olaraq, PISA-2025-də Azərbaycan ilk dəfə yalnız Bakı şəhəri ilə deyil, bütün regionları (241 məktəb, 7432 şagird) əhatə edən və ölkə üzrə ümumi mənzərəni əks etdirən seçimlə iştirak etmişdir:

"Bu addım şəhər və kənd məktəbləri arasındakı təhsil keyfiyyəti fərqini tam çılpaqlığı ilə ortaya qoyaraq, effektiv bir regional təhsil xəritəsi cızmağa və resursları düzgün bölüşdürməyə kömək edəcəkdir. Eyni zamanda, PISA standartları ölkədə səriştəəsaslı kurikulum islahatlarını, STEAM təhsil modelinin tətbiqini sürətləndirir və gələcəkdə Dövlət İmtahan Mərkəzinin keçirdiyi imtahanlarda da tədricən hafizəyə əsaslanan testlərdən fənlərarası funksional bacarıqları ölçən tapşırıqlara keçidi stimullaşdırır. Qlobal bilik iqtisadiyyatında investorların ölkələrin insan kapitalı potensialını məhz PISA indekslərinə əsasən dəyərləndirdiyini və Azərbaycanın 2029-cu il tədqiqatında iştirak üçün indidən rəsmi müqavilə bağladığını nəzərə alsaq, bu proses ölkə təhsilinin şəffaflığa açıq olduğunu nümayiş etdirir və uzunmüddətli dövrdə milli əmək bazarının qlobal rəqabətədavamlılığını gücləndirir. Beləliklə, PISA-2025 tədqiqatının elmi-empirik bazası daxili sistem problemlərini və şagirdlərin oxu bacarıqlarındakı boşluqları dəqiq diaqnoz edərək, Azərbaycan təhsilinin növbəti onillik üçün yol xəritəsini müəyyənləşdirəcək əvəzedilməz bir idarəetmə alətidir".

Aytəkin TOFİQQIZI