“PUTİN DƏ ŞANSINI İTİRİB...” “Venesuelanın əvəzinə Ukrayna sövdələşməsi” olub?

ABŞ-nin Venesuelada keçirdiyi hüquqsuz əməliyyatın ilk anından çoxları bunun Rusiya ilə razılaşdırıldığını iddia edirdilər. Hətta deyirdilər ki, guya ABŞ Ukraynanı Venesuelaya dəyişməyə razılıq verib. Lakin məntiq və hadisələrin sonrakı gedişi bu iddiaların əsassız olduğunu göstərir…

Əslində, bu cür “sövdələşmə” Kreml üçün çox cazibədar və əlverişli görünür. Lakin bu, arzudan o yana getmir. Məsələn, “Reuters” agentliyinin Rusiyadakı iki yüksəsk vəzifəli mənbəyə istinadla verdiyi məlumata görə, Moskva Venesueladakı Amerika əməliyyatından faydalanmağı gözləyir və onun fikrincə, bu əməliyyat Donald Tramp administrasiyasının dünyanı "təsir dairələrinə" bölməyə hazır olduğunu nümayiş etdirib.

Mənbələrdən birinə görə, Nikolas Maduronun devrilməsi Trampın bütün Qərb yarımkürəsini ABŞ-nin maraq dairəsi elan edən 19-cu əsr xarici siyasət strategiyası olan "Monro Doktrinası"nı tətbiq etməsi kimi qəbul edilə bilər. Lakin bu halda "Rusiyanın da öz təsir dairəsi var".

Digər mənbə bildirib ki, Moskva Amerika əməliyyatını Venesuelanın neft ehtiyatlarını ələ keçirmək üçün açıq bir cəhd kimi görür. O, həmçinin qeyd edib ki, əksər Qərb ölkələri Trampın hərəkətlərini açıq şəkildə tənqid etməyiblər.

Məsələ ondadır ki, Rusiya hələ bir neçə il əvvəl ABŞ-yə "Ukrayna müqabilində Venesuela ticarəti" təklif edibmiş. 2017-2019-cu illərdə Trampın birinci administrasiyası dövründə Milli Təhlükəsizlik Şurasında Rusiya və Avrasiya üzrə baş məsləhətçi olmuş Fiona Hill 2019-cu ildə Konqres qarşısındakı çıxışında bunu dilə gətirib. Onun sözlərinə görə, Moskvanın Vaşinqtona bu təklifi ABŞ tərəfindən dəstəklənən müxalifət Maduro rejimini devirməyə çalışarkən və Kreml ona hakimiyyətdə qalmağa kömək edərkən gəlmişdi.

Hill Rusiyanın Ukrayna ilə bağlı təklifini belə təsvir etmişdi: "Siz bizi öz arxa həyətinizdən çıxarmaq istəyirsiniz. Amma əslində biz də oxşar vəziyyətdəyik. Siz bizim arxa həyətimizdəsiniz".

Rusiya milyardlarla dollar sərmayə qoyduğu Maduroda müttəfiqini itirsə də, ABŞ-nin beynəlxalq hüququ pozması "Rusiya narrativləri üçün pis deyil". Bunu London Universitet Kollecinin professoru Mark Qaleotti mətbuata açıqalmasında deyib: "Putin inanır ki, böyük dövlətlər belə fəaliyyət göstərir; böyük dövlətlərin təsir dairələri var. Əgər Amerikaya Latın Amerikası təsir dairəsinə sahib olmağa icazə verilsə, deməli, bizə də öz təsir dairəmizə, slavyan təsir dairəmizə sahib olmağa icazə verilir".

Üzdə Moskva, Rusiyaya strateji tərəfdaşlıq müqaviləsi ilə bağlı olan Maduro rejiminə bir neçə saat ərzində son qoyan Amerika əməliyyatına qarşı açıq şəkildə qəzəb ifadə edir.

Rusiyanın BMT-dəki daimi nümayəndəsi Vasili Nebenzya deyib ki, "Vaşinqton neokolonializmə və imperializmə yeni təkan verir". O, Maduronun "dərhal azad edilməsini" tələb edib: "Vaşinqton cinayətkar əməliyyatının əsl məqsədlərini - Venesuelanın təbii sərvətləri üzərində məhdudiyyətsiz nəzarət yaratmağı və Latın Amerikasında hegemon ambisiyalarını gizlətməyə belə çalışmayıb".

Sanki Rusiya, Ukraynaya qarşı açıq işğalçılıq məqsədlərini gizlətməyə çalışır…

Lakin bütün bunlar heç də Rusiyaya öz regionunda eyni addımları atmasına imkan verilməsi anlamına gəllmir. Bunu Qərbin Ukraynaya dəsətyinin davam etməsi və ABŞ-nin sülhlə bağlı Moskvaya təzyiqləri açıq göstərir.

Üstəlik Pentaqon başçısı hətta Venesuela əməliyyatı ilə bağlı Kremli ələ də salıb: "Üç gecə əvvəl təxminən 200 böyük amerikalımız Venesuelanın Karakas şəhərinin mərkəzinə girdi. Görünür, Rusiyanın hava hücumundan müdafiə sistemi o qədər də yaxşı işləmirdi, elə deyilmi?"

Mühacirətdə yaşayan tanınmış rusiyalı plitoloq Abbas Qallyamov deyib ki, Venesuelada “SVO”-nun əslində necə olduğunu nümayiş etdirən amerikalıların uğuru Putinin imicinə güclü zərbə vurub və Rusiyanın "vətənpərvər" icmasının özünəinamını əhəmiyyətli dərəcədə sarsıdıb. 

Onun sözlərinə görə, Venesuela hadisələrinin digər, bəlkə də daha vacib nəticəsi Rusiya elitasının Putinə münasibətində dəyişiklik olacaq: "Baş verənləri düşünərək, Rusiya Prezidentinin yaxın ətrafı indi belə bir nəticəyə gəlir ki, bir anda - əgər o, tamamilə adekvatlığını itirərsə, ondan yaxa qurtarmaq məcburiyyətində qala bilərlər. ABŞ Maduroya Türkiyədə könüllü sürgün təklif etdi, lakin o, son şansını qaçırdı. İnadkar, müharibəni bitirməkdən imtina edən və Trampı getdikcə daha çox qıcıqlandıran Putin - əmin ola bilərikmi ki, o, daha rasional davranır? Bəlkə də o da artıq şansını qaçırıb? Onu Rusiya isteblişmentinin qalan hissəsi üçün layiqli şərtlərlə amerikalılara və ya, məsələn, Britaniyaya təhvil vermək daha yaxşı olmazdımı?".

C.Məmmədli

“AzPolitika.info”