Putinin Qazaxıstan səfəri və pərdəarxası məqamlar

Putinin Qazaxıstana səfəri Qazaxıstan sosial şəbəkələrində daha bir ajiotaj yaradıb. Siyasi simpatiya ilə təbii ki, müxtəlif fikirlər səsləndirilir, bölünür. Mən artıq dəfələrlə belə bir fikri ifadə etmişəm ki, sosial şəbəkələrdə insanlar xarici siyasəti heç bir əsaslandırmaya qulaq asmadan futbol şərh edər kimi şərh edirlər. Amma böyük siyasət futbol deyil və sosial şəbəkələrdəki emosiyalara və şəxsi üstünlüklərə deyil, ayıq hesablamalara və milli maraqlara əsaslanır. Bunun başa düşülmədiyi yerdə dövlət gec-tez dağılır, vətəndaşlar qaçqın-köçkün kimi dünyanı dolaşmağa məcbur olurlar. Qazaxıstanın milli maraqları bütün dünya ölkələri, xüsusən də onun yaxın ətrafı ilə: Rusiya, Çin, Özbəkistan, Qırğızıstan, Tacikistan, Türkmənistan və Xəzər dənizi sahili boyunca qonşuları, Azərbaycan və İranla ən mehriban münasibətlər qurmağı diktə edir. Bu, Qazaxıstanda gələcək inkişafa ümid verir......
Fransa bu gün Azərbaycan ilə kifayət qədər gərgin münasibətlərdədir. Bakıda səbəbsiz deyil ki, Makron neokolonializmdə, neoimperializmdə və Azərbaycana dost olmayan xarici siyasət yürütməkdə ittiham olunur. Azərbaycana olan simpatiyaya görə Qazaxıstanla Fransa arasında münasibətləri qurban vermək lazımdırmı? Əlbəttə yox. Bakıda isə, yeri gəlmişkən, bunu çox yaxşı başa düşürlər. Qazaxıstan-Fransa münasibətləri Azərbaycana qarşı yönəlməyib və heç vaxt olmayacaq, lakin Astananın Parislə bir sıra sahələrdə qarşılıqlı fəaliyyətə ehtiyacı var. Bunlar milli maraqlardır.....
İranın bir sıra ölkələrlə heç də mürəkkəb münasibətləri yoxdur. Bununla belə, Qazaxıstanın Xəzərdə qonşusu və tərəfdaşıdır. Qazaxıstan-İran dialoqu Qazaxıstanın təkcə Xəzər dənizindəki maraqlarının müdafiəsi deyil, həm də Çindən Yaxın Şərqə bir sıra nəqliyyat marşrutlarının həyata keçirilməsidir, çünki İran həm də Pekinin strateji tərəfdaşıdır. Putini belə təmtəraqla qarşılanması olduqca normaldır. Tokayev hazırki geosiyasəti olduqca gözəl dərk edir. ABŞ-da anti-Çin Trampın hakimiyyətə gəlməsi o deməkdir ki, Amerikanın xarici siyasətinin əsas diqqət mərkəzi Çinlə ticarət müharibələrinə keçəcək və Mərkəzi Asiya savaş mərkəzisnin tam ortasında olacaq. Bu səbəbdən hərkəslə münasibətlərdə balanslı və manevr imkanını qoruyub saxlamaq vacibdir......