“Putinlə Paşinyan arasında gərginlik: seçkilər, Avropa kursu və regional oyunlar“ BBC

"Moskva ilə İrəvan arasında ziddiyyətlər təkcə siyasət deyil, həm də iqtisadiyyat və geosiyasi istiqamətlə bağlıdır..."

Vladimir Putin ilə Nikol Paşinyan arasında Moskvada keçirilən görüşdə əsas mübahisə mövzusu Ermənistandakı parlament seçkiləri olub.

Moderator.az xəbər verir ki, bu barədə politoloq Kirill Krivoşeyevin "bbc.com" nəşrinə danışıb. 

Seçkilər fonunda Moskvanın mesajı

Putin açıq şəkildə işarə edib ki, ölkədə "Rusiyaya yaxın qüvvələr" var və onların seçki prosesində maneələrlə üzləşməməsi vacibdir. Söhbət əsasən milyarder Samvel Karapetyan və onun ətrafında formalaşan "Güclü Ermənistan" siyasi layihəsindən gedir. O, Rusiyada böyük biznes qurub və Ermənistanda da ciddi iqtisadi təsirə malikdir.

Onun tərəfdarları hakimiyyətə gəldikdən sonra Konstitusiyanı dəyişərək onu baş nazir etmək planlarını gizlətmir. Paşinyan isə buna qarşı çıxaraq bildirib ki, Rusiya vətəndaşı Ermənistanın baş naziri ola bilməz. Bununla belə, seçki kampaniyası artıq sərt mərhələyə daxil olub və hakimiyyətin bu qüvvəyə təzyiq göstərə biləcəyi istisna edilmir.

Avropa istiqaməti və iqtisadi narazılıq

İkinci böyük fikir ayrılığı Ermənistanın Avropa İttifaqına yaxınlaşmaq istəyi ilə bağlıdır. Moskva bu kursu tənqid edir, çünki belə bir addım gələcəkdə İrəvanın Avrasiya İqtisadi İttifaqından çıxması demək ola bilər. Lakin ekspertlər hesab edir ki, bu, hələlik real təhlükə deyil - Ermənistanın Aİ-yə üzvlüyü çox uzun və qeyri-müəyyən prosesdir. 

Buna baxmayaraq, Moskvanın reaksiyası daha çox "geosiyasi qısqanclıq" kimi qiymətləndirilir. Qaz məsələsi də müzakirə olunub. Putin dolayısı ilə qiymətlərin arta biləcəyini deyib, amma alternativ ssenaridə Ermənistanın qazı Azərbaycan vasitəsilə əldə edə biləcəyi vurğulanır. Bu isə regionda münasibətlərin normallaşacağı halda yeni enerji reallığı yarada bilər.

"Tramp yolu" və regiondakı balans

Müzakirələrin ən maraqlı mövzularından biri də "Tramp yolu" adlandırılan nəqliyyat layihəsidir. Bu təşəbbüs Donald Tramp dövründə yenidən gündəmə gəlib və Azərbaycanın əsas hissəsini Naxçıvanla birləşdirəcək dəmir yolu xəttini nəzərdə tutur. Layihə Azərbaycan üçün strateji əhəmiyyət daşıyır, çünki ölkənin ərazi bütövlüyünü praktik olaraq birləşdirir.

Ermənistan üçün isə bu, yeni tranzit imkanları deməkdir. Rusiya bu layihədə nəzarət rolunu saxlamaq istəyirdi, lakin son illərdə regionda təsirinin azalması səbəbindən prosesdən kənarda qalmaq riski ilə üzləşib. ABŞ-ın layihəyə marağı isə qeyri-sabitdir və Trampın diqqətinin dəyişməsi ilə zəifləyə bilər.

Sülh prosesi və Bakı üçün uyğun ssenari

Ermənistanla Azərbaycan arasında sülh sazişi hələ imzalanmasa da, tərəflər mətn üzrə razılığa gəliblər. Əsas maneə Ermənistan Konstitusiyasının dəyişdirilməsi məsələsidir ki, bu da seçkilərdən sonraya saxlanılıb.

Ekspertlərin fikrincə, Azərbaycan üçün ən sərfəli variant vasitəçilərsiz, birbaşa dialoq modelidir.

Son illərdə Bakı məhz bu yanaşmanı üstün tutur.

Ümumilikdə, Moskva ilə İrəvan arasındakı münasibətlər gərgin olaraq qalır. Seçkilər, Avropa kursu və regional layihələr bu gərginliyin əsas səbəbləri kimi ön plana çıxır və yaxın aylarda bu xəttin daha da kəskinləşəcəyi gözlənilir.