Icma.az
close
up
RU
Qara vəba geri qayıtdı? İnsanlar arasında yoluxma rəsmi şəkildə təsdiqləndi

Qara vəba geri qayıtdı? İnsanlar arasında yoluxma rəsmi şəkildə təsdiqləndi

Sherg.az portalından verilən məlumata əsasən, Icma.az bildirir.

Orta əsrlərin ən qorxunc kabusu yenidən səhnəyə qayıdır. Bir zamanlar “Qara Ölüm” adıyla Avropanın yarısını məhv edən bubonik vəba, 21-ci əsrin texnoloji və tibbi imkanlarına baxmayaraq, yenidən ciddi narahatlıq yaratmağa başlayıb. Monqolustanda eyni ailənin üç üzvündə aşkar edilən yoluxma halları, yüzillərdir sakit qalan bu xəstəliyin yeni mərhələyə keçə biləcəyinə işarə edir.


İnsandan insana yoluxma ilk dəfə rəsmi şəkildə təsdiqləndi

2023-cü ilin avqust ayında Monqolustanda qeydə alınan bubonik vəba hadisəsində maraqlı və bir o qədər də təhlükəli məqam var: İnsandan insana ötürülmə artıq təsdiqlənib. Yoluxan şəxsin həyat yoldaşı və qızında da oxşar simptomların yaranması bu ehtimalı gücləndirir. Bu isə sadəcə lokal bir infeksiya deyil, potensial qlobal təhlükə kimi dəyərləndirilməlidir.


Tarixdən dərslər alınmadı?


1347–1351-ci illərdə Avropada bubonik vəbanın törətdiyi dəhşət hələ də yaddaşlardadır: təxminən 25 milyon insan həyatını itirmişdi. Xəstəlik o dövrdə elmi və tibbi biliklərin zəifliyi fonunda sürətlə yayılmış və sosial nizamı alt-üst etmişdi. Bu gün isə sual yaranır: eyni kabus yenidənmi yaşanacaq?


Təhlükə realdırmı?

Enfeksion xəstəliklər üzrə mütəxəssis Prof. Dr. Funda Timurkaynak xəbərdarlıq edir: “Zamanında müdaxilə edilməsə, bubonik vəba sürətlə sepsislə nəticələnə, ya da ağciyərlərə keçərək zatürəyə səbəb ola bilər. Xüsusilə öskürək zamanı havaya yayılan damcılarla insandan insana keçə bilir.” Bu faktlar, virusun sürətlə yayılma potensialına malik olduğunu göstərir.


Qlobal yayılma riski varmı?

Hal-hazırda xəstəlik Çin və Rusiya sərhədinə yaxın bölgələrdə qeydə alınıb. Bu isə təkcə Çini deyil, Mərkəzi Asiya ölkələrini və nəzarətsiz sərhəd bölgələrini də təhdid altına salır. Madagaskar, Peru və Konqo kimi ölkələrdə vəba hələ də sporadik hallarda baş verir. Dünya Səhiyyə Təşkilatının məlumatlarına görə, 2010–2015-ci illər arasında 3248 yoluxma, 584 ölüm baş verib. Bu rəqəmlər göstərir ki, bubonik vəba “tarixdə qalmayıb”.


Bəs, əsas təhlükə nədir?

Əgər aşağıdakılar nəzarətsiz qalarsa, vəziyyət çətinləşə bilər:

Gəmirici heyvanların nəzarətsiz yayılması

Sanitar-gigiyenik şəraitin zəifliyi

Səhiyyə sisteminin hazırlıqsız olması

Yoluxma hallarının gizlədilməsi və ya az ciddiyə alınması


Yeni pandemiya mümkündürmü?

Hazırkı dövrdə antibiotiklər və erkən diaqnostika imkanları sayəsində bubonik vəba pandemiya səviyyəsinə çatmaya bilər. Ancaq xəstəliyin yoluxma yollarının dəyişməsi və insanlar arasında ötürülməsinin rəsmi şəkildə təsdiqlənməsi ehtiyatlı olmağın vacibliyini göstərir.

Bəlkə də "Qara ölüm" yenidən qapımızı döyür – bu dəfə modern dünyada. Hazır olmağımız üçün isə təkcə tibbi yox, informasiya və səhiyyə sahələrində də çevik və şəffaf davranmaq zəruridir.

Hadisənin gedişatını izləmək üçün Icma.az saytında ən son yeniliklərə baxın.
seeBaxış sayı:159
embedMənbə:https://sherg.az
archiveBu xəbər 17 İyun 2025 13:56 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Dünyada ilk: "Qızılalma" Türkiyə ordusunda... Foto

19 Noyabr 2026 19:51see367

Alyona Əliyeva Bakı Xoreoqrafiya Akademiyasından paylaşım edib

19 Noyabr 2026 21:02see349

Almaniya klubu “Qalatasaray”ın futbolçusuna elçi düşdü

20 Noyabr 2026 01:32see317

Xərçəngə səbəb olan qidalar Siyahı yeniləndi

19 Noyabr 2026 18:59see308

Bu gün Xudayar Yusifzadənin doğum günüdür

20 Noyabr 2026 06:19see299

Azərbaycan Milli İncəsənət Muzeyinin direktoru Şirin Məlikova Türkiyədə beynəlxalq konqresdə çıxış edib (Foto)

19 Noyabr 2026 18:45see291

Bakıda 8 yaşlı uşağın ödündən kista çıxarıldı

19 Noyabr 2026 19:14see280

Yaddaşı gücləndirən burun damcıları siçanlar üzərində sınaqdan KEÇİRİLDİ

20 Noyabr 2026 00:00see270

Ağ Ev Trampın sammit zamanı yatması barədə məlumatları təkzib edib

19 Noyabr 2026 21:00see262

Elxan Səmədov: Xankəndi azarkeşlərinin komandalarını öz şəhərlərində dəstəkləməsi xüsusi əhəmiyyət daşıyır

20 Noyabr 2026 00:06see250

“Eyni tempdə davam edirik” Rui Jorje

20 Noyabr 2026 21:10see248

İraola: “Belə bir şey baş verməməlidir”

20 Noyabr 2026 21:35see237

“iPhone”un 20 illiyinə özəl model üçün iki fərqli dizayn sınaqdan keçirilir

20 Noyabr 2026 22:20see236

DİN və Baş Prokurorluq 2 noyabr mitinqinin təşkilatçılarına xəbərdarlıq edib

20 Noyabr 2026 06:10see236

"Sabah" "Sumqayıt"ı darmadağın etdi

20 Noyabr 2026 21:17see233

Anthropic in səhmləri Nasdaq da ticarətin ilk günündə 17 % artıb

20 Noyabr 2026 07:19see233

Tramp: Putin Ukraynadakı müharibəni diplomatik yolla bitirmək istədiyini açıq şəkildə bildirib

20 Noyabr 2026 22:14see223

Bütün dövrlərin ən böyük kino ulduzu seçildi

20 Noyabr 2026 22:37see222

Quba klubu ətrafında qalmaqal: FİF rəhbəri Ayaz Abdullayevin iddialarını təkzib etdi

20 Noyabr 2026 22:29see210

"Barselona" ilə oyunda inanılmaz hekayələrdən birini yazmağa çalışacağıq"

20 Noyabr 2026 22:21see206
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri