Icma.az
close
up
RU
Qara vəba geri qayıtdı? İnsanlar arasında yoluxma rəsmi şəkildə təsdiqləndi

Qara vəba geri qayıtdı? İnsanlar arasında yoluxma rəsmi şəkildə təsdiqləndi

Sherg.az portalından verilən məlumata əsasən, Icma.az bildirir.

Orta əsrlərin ən qorxunc kabusu yenidən səhnəyə qayıdır. Bir zamanlar “Qara Ölüm” adıyla Avropanın yarısını məhv edən bubonik vəba, 21-ci əsrin texnoloji və tibbi imkanlarına baxmayaraq, yenidən ciddi narahatlıq yaratmağa başlayıb. Monqolustanda eyni ailənin üç üzvündə aşkar edilən yoluxma halları, yüzillərdir sakit qalan bu xəstəliyin yeni mərhələyə keçə biləcəyinə işarə edir.


İnsandan insana yoluxma ilk dəfə rəsmi şəkildə təsdiqləndi

2023-cü ilin avqust ayında Monqolustanda qeydə alınan bubonik vəba hadisəsində maraqlı və bir o qədər də təhlükəli məqam var: İnsandan insana ötürülmə artıq təsdiqlənib. Yoluxan şəxsin həyat yoldaşı və qızında da oxşar simptomların yaranması bu ehtimalı gücləndirir. Bu isə sadəcə lokal bir infeksiya deyil, potensial qlobal təhlükə kimi dəyərləndirilməlidir.


Tarixdən dərslər alınmadı?


1347–1351-ci illərdə Avropada bubonik vəbanın törətdiyi dəhşət hələ də yaddaşlardadır: təxminən 25 milyon insan həyatını itirmişdi. Xəstəlik o dövrdə elmi və tibbi biliklərin zəifliyi fonunda sürətlə yayılmış və sosial nizamı alt-üst etmişdi. Bu gün isə sual yaranır: eyni kabus yenidənmi yaşanacaq?


Təhlükə realdırmı?

Enfeksion xəstəliklər üzrə mütəxəssis Prof. Dr. Funda Timurkaynak xəbərdarlıq edir: “Zamanında müdaxilə edilməsə, bubonik vəba sürətlə sepsislə nəticələnə, ya da ağciyərlərə keçərək zatürəyə səbəb ola bilər. Xüsusilə öskürək zamanı havaya yayılan damcılarla insandan insana keçə bilir.” Bu faktlar, virusun sürətlə yayılma potensialına malik olduğunu göstərir.


Qlobal yayılma riski varmı?

Hal-hazırda xəstəlik Çin və Rusiya sərhədinə yaxın bölgələrdə qeydə alınıb. Bu isə təkcə Çini deyil, Mərkəzi Asiya ölkələrini və nəzarətsiz sərhəd bölgələrini də təhdid altına salır. Madagaskar, Peru və Konqo kimi ölkələrdə vəba hələ də sporadik hallarda baş verir. Dünya Səhiyyə Təşkilatının məlumatlarına görə, 2010–2015-ci illər arasında 3248 yoluxma, 584 ölüm baş verib. Bu rəqəmlər göstərir ki, bubonik vəba “tarixdə qalmayıb”.


Bəs, əsas təhlükə nədir?

Əgər aşağıdakılar nəzarətsiz qalarsa, vəziyyət çətinləşə bilər:

Gəmirici heyvanların nəzarətsiz yayılması

Sanitar-gigiyenik şəraitin zəifliyi

Səhiyyə sisteminin hazırlıqsız olması

Yoluxma hallarının gizlədilməsi və ya az ciddiyə alınması


Yeni pandemiya mümkündürmü?

Hazırkı dövrdə antibiotiklər və erkən diaqnostika imkanları sayəsində bubonik vəba pandemiya səviyyəsinə çatmaya bilər. Ancaq xəstəliyin yoluxma yollarının dəyişməsi və insanlar arasında ötürülməsinin rəsmi şəkildə təsdiqlənməsi ehtiyatlı olmağın vacibliyini göstərir.

Bəlkə də "Qara ölüm" yenidən qapımızı döyür – bu dəfə modern dünyada. Hazır olmağımız üçün isə təkcə tibbi yox, informasiya və səhiyyə sahələrində də çevik və şəffaf davranmaq zəruridir.

Hadisənin gedişatını izləmək üçün Icma.az saytında ən son yeniliklərə baxın.
seeBaxış sayı:162
embedMənbə:https://sherg.az
archiveBu xəbər 17 İyun 2025 13:56 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

"Sabah" "Sumqayıt"ı darmadağın etdi

20 Noyabr 2026 21:17see357

“iPhone”un 20 illiyinə özəl model üçün iki fərqli dizayn sınaqdan keçirilir

20 Noyabr 2026 22:20see356

“Eyni tempdə davam edirik” Rui Jorje

20 Noyabr 2026 21:10see346

İraola: “Belə bir şey baş verməməlidir”

20 Noyabr 2026 21:35see344

Tramp: Putin Ukraynadakı müharibəni diplomatik yolla bitirmək istədiyini açıq şəkildə bildirib

20 Noyabr 2026 22:14see333

Bütün dövrlərin ən böyük kino ulduzu seçildi

20 Noyabr 2026 22:37see327

Dövlətçilik məfkurəsinə sədaqətin təcəssümü ŞƏRH

20 Noyabr 2026 21:27see315

YAP Nizami rayon təşkilatının növbəti yeni ərazi partiya təşkilatı təsis edilib

20 Noyabr 2026 20:43see310

Azərbaycanla tərəfdaşlıq yeni inkişaf perspektivləri açır

21 Noyabr 2026 20:18see308

"Barselona" ilə oyunda inanılmaz hekayələrdən birini yazmağa çalışacağıq"

20 Noyabr 2026 22:21see305

Quba klubu ətrafında qalmaqal: FİF rəhbəri Ayaz Abdullayevin iddialarını təkzib etdi

20 Noyabr 2026 22:29see297

Liderlər razılığa gəldi: Süni intellektin hərbi əməliyyatlara müdaxiləsi məhdudlaşdırılır

20 Noyabr 2026 21:29see294

“Unudulmaz bir hekayə yazmağa çalışacağıq” Dambrauskas

20 Noyabr 2026 21:24see288

“Xəstələr bilmir hara getsin, hara qaçsın” Onkoloji müalicə ilə bağlı ÇAĞIRIŞ

20 Noyabr 2026 17:30see276

Mən Ukraynada Prezident olsaydım... Tramp Putinlə söhbətində danışdı

20 Noyabr 2026 22:29see275

Ağdamda yaradıcı master klas təşkil olundu FOTO

20 Noyabr 2026 21:05see265

Cennifer Lopesdən ETİRAF: “Altı ay dayanmadan ağladım”

20 Noyabr 2026 19:20see256

Qazax şəhərində beşinci İdman Festivalının açılış mərasimi keçirilib FOTO

20 Noyabr 2026 21:35see242

3 Tesla MRT SAF Hospitalda Nə zaman həyat əhəmiyyətlidir? (VİDEO)

20 Noyabr 2026 15:57see236

Nəhəng gəmidə NAMƏLUM XƏSTƏLİK yayıldı 150 yə yaxın insanda QORXULU ƏLAMƏTLƏR

20 Noyabr 2026 15:17see233
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri