Icma.az
close
up
RU
Menu

İrina Şeykin məşhur sevgililəri: Ronaldodan Bredli Kuperə, Kanye Uestdən...

Zülalla ən zəngin çərəz

Türkiyə gözəli beynəlxalq yarışmadan son anda kənarlaşdırıldı

Toyuq ətini əvəz edir Tərkibində 25 % zülal var

Yuxusuzluq infarkt və insult riskini artırır Həkimdən xəbərdarlıq

Bakını qoyub Ağstafaya köçdü 87 yaşlı Xalq artistinin həyatı necə keçir?

Dublin səfəri Azərbaycanın Avropa siyasətinin yeni istiqamətlər üzrə paralel şəkildə inkişaf etdiyini göstərdi ŞƏRH

Azərbaycanın İKT sektorunda rekord artım: Region ölkələri ilə fərq nə qədərdir?

TÜRK MÜDAFİƏ SƏNAYESİNİN YENİ UĞURU... 51 dronu bir neçə saniyədə məhv edir + VİDEO

SÖZÜN İŞIĞINDA KEÇƏN ÖMÜR Qazi şair Ədalət Nicatın 60 illiyi qeyd olunub

Ozan Güven “Aşk ı Memnu”nun “Behlül”ü ola bilərmiş

İngiltərə İspaniyanı məğlub edərək qrup lideri OLDU

Azərbaycanda sərnişin mikroavtobusu qəzaya uğradı: Çox sayda yaralı var Video

Tuxel İspaniya mediasına sərt reaksiya verdi: “Siz özünüz qalmaqal yaradırsınız”

Yuxusuz gecədən sonra bunu edin

2040 cı ilə qədər qlobal iqtisadiyyatda nə baş verəcək: Azərbaycan hansı mövqedə olacaq?

91 yaşlı əfsanəvi aktrisa uzun fasilədən sonra ictimaiyyət qarşısına çıxdı

Bakıda temperatur 7 8 dərəcə enəcək Növbəti 3 günün hava proqnozu

“Boranı” restoranı ilə bağlı iddia: Tək gəldiyi üçün müştəriyə girişə icazə verilmədi

Leyla Əliyeva İSESKO nun Baş direktoru ilə görüşüb

“Qarabağ bülbülləri”nin cəh cəhi “Euronews”dan eşidildi

“Qarabağ bülbülləri”nin cəh cəhi “Euronews”dan eşidildi

Xalq qazeti portalından əldə olunan məlumata əsasən, Icma.az xəbər verir.

Dağlarının dumanı, çaylarının pıçıltısı, çəmənlərinin ətri ilə göz oxşayan istedadlar diyarı Qarabağ əsrlər boyu sənətin, sözün, musiqinin beşiyi olub. El arasında deyirlər ki, Qarabağda körpələr muğam üstə ağlayar, muğam üstə gülər. Çünki musiqi bu yurdun havasında, suyundadır. Burada hər isti nəfəsdən bir avaz, hər səmimi baxışdan bir nəğmə yaranır. Muğam isə bu ruhun ali ifadəsidir.

Tarixin dərin qatlarına boylandıqca Qarabağın sənət salnaməsinin zənginliyi daha aydın görünür. Bu torpaq saz-söz ustadlarının ilham mənbəyi olub. Qurbaninin hikmət, Aşıq Pərinin incə duyğularla dolu misraları, Sarı Aşığın bayatıları, sazın sehri dağları aşaraq ellərə yayılıb, zaman keçdikcə xalqın ruhuna hopub. Aşıq havaları, muğam dəstgahları, xalq mahnıları milli musiqimizin sütunlarına çevrilib. “Arazbarı”, “Kərəmi”, “Mani” kimi havalar xalqın duyğularını ifadə edən bənzərsiz nümunələrdir.

Qarabağın musiqi yaddaşında isə elə bir zirvə var ki, oradan yüksələn hər səs unudulmazdır, bu zirvə Şuşadır. Musiqi beşiyimizin sinəsində ucalan şəhər səsin, sözün və ruhun möhtəşəmliyi, ahəngi ilə əhatə olunub. Burada igidlər süngü ilə tarix yazdığı kimi, sənətkarlar da səs və sazla əbədiyyətə çevrilən dastanlar yaradıblar. Elə buna görə də Şuşa canlı konservatoriya, Azərbaycan musiqisinin nəfəs aldığı məkandır.

Üzeyir Hacıbəylinin ilk musiqi nəfəsi burada duyulub, onun notlara köçürdüyü duyğular məhz o mühitin məhsuludur. Eyni havanı udan, eyni bulağın gözündən su içən Xurşidbanu Natəvan, Mir Möhsün Nəvvab, Seyid Şuşinski, Xan Şuşinski, Rəşid Behbudov və bir çoxları bu şəhərin ruhunu sənətləri ilə dünyaya tanıdıblar. Şuşanın təbiəti belə musiqi kimidir, dağların sərtliyi, soyuğu ilə bulaqların incə, həzin səsi sənətkarların ruhunu oxşayaraq notlarda öz əksini tapıb. Belə bir mühitdə yaranan əsərlərin dillər əzbəri olması da təsadüfi deyil. Rəngarəng musiqi çələngində “Segah”ın sevgi ilə dolu ahəngi, “Şur”un incə lirizmi, “Cahargah”ın fəryadı, “Rast”ın qürurlu səslənişi xalqın ruhuna yansıyır.

Xan Şuşinskinin səsində, avazında Qarabağın vüqarlı dağları gözümüzdə canlanır, hər zənguləsində Şuşanın heyrətamizliyi hiss olunur. Onun adı çəkiləndə Səməd Vurğunun “Azərbaycan” poemasından həzin misralar yaddaşlarda canlanır:

Könlüm keçir Qarabağdan
Gah bu dağdan, gah o dağdan
Axşam üstü qoy uzaqdan
Havalansın Xanın səsi,
Qarabağın şikəstəsi.

Bu zəngin mədəniyyət beşiyi haqqında ötən günlərdə nüfuzlu beynəlxalq media qurumu olan “Euronews”un hazırlayıb yayımladığı videosüjet muğamın incəliklərini dünya musiqisevərlərinə təqdim etdi. Süjetdə Qarabağ muğam məktəbinin dərin kökləri, ənənələri və bu sənətin nəsildən-nəslə ötürülməsi xüsusi vurğulandı. Eyni zamanda, Qarabağ musiqi ənənəsinin formalaşmasında təbiət, mühit və insan amillərinin vəhdətindən söhbət açıldı.

Doğma Qarabağdan yüksələn muğamın zil səsi zamanın sınağından keçərək bu günə gəlib çatıbsa, burada müəllimlərin əməyi danılmazdır. Onlar muğamı yaşadır, qoruyur və gələcəyə ötürürlər. Bu missiyanı daşıyanlardan biri də Müşfiqabad qəsəbəsində yerləşən Ağdam rayon Gülablı kənd uşaq musiqi məktəbində dərs deyən səs müəllimi, pedaqoq, xanəndə Habil Məmmədovdur. Onun yetişdirdiyi uşaqlar səhnədə muğam oxuyanda, əslində, bütöv bir məktəbi, torpağı təmsil edirlər. Səhnədə alqışlanan azyaşlı ifaçıların yanında dayanan müəllimin zəhməti əvəzsizdir. Çünki bu gün muğam yaşayırsa, deməli, onu yaşadanlar var.

Habil Məmmədov deyir ki, Qarabağ musiqi mühiti Azərbaycan sənət tarixində elə bir məktəb formalaşdırıb ki, təsiri yalnız ifaçılıqla məhdudlaşmır. Bu mühitdə Aşıq Valeh, Qurban Primov, Sara Qədimova, Səxavət Məmmədov kimi sənətkarlar yetişib:

– Bu mühitdə böyüyən ifaçılar üçün musiqi zaman-zaman hiss edilən, yaşanan həyatın ayrılmaz bir hissəsi olub. Qarabağın təbiəti, insanları və səsi elə bir estetik vəhdət yaradıb ki, bu mühitdə formalaşan sənətkarın musiqiyə baxışı daha dərin və instinktiv olur. İstedadlar yurdunda yetişən ifaçılar muğamı daha tez mənimsəyirlər. Bunun səbəbi mühitin özüdür. Qarabağda böyüyən bir gənc üçün muğam sanki əvvəldən içində olan istedadı yenidən oyatmaqdır.

Qarabağ muğam məktəbinin əsas fərqləndirici xüsusiyyəti isə onun ifa üslubundadır. Burada səs işlətmə texnikası sərbəst, emosional və daha geniş diapazonludur. Zəngulənin quruluşu və səsin “rənglənməsi” Qarabağ məktəbinə xüsusi estetika verir. Bu məktəbdə ifaçı səsi formalaşdırır, yönləndirir və dinləyicisinə yansıdır. Zəngulələr daha uzun nəfəs üzərində qurulur, səs keçidləri yumşaq və təsirli olur.

Qarabağ üslubunun ən mühüm cəhətlərindən biri də ifaların çox vaxt zil registrdə aparılmasıdır. Qarabağ məktəbində səs yumşaq, axıcı və fərqli çalar daşıyır. Bu məktəbin gücü onun ötürdüyü duyğudadır, ifaçı musiqini yaşayır. Bu səbəbdən Qarabağ muğamı dinləyicidə həm də emosional təsir yaradır.

Hər bir uşaq eyni sürətlə qavramır, eyni şəkildə hiss etmir və eyni anda musiqiyə açılmır. Bu fərqlilik müəllim üçün həm çətinlik, həm də böyük bir sınaqdır. Muğamın uşaqlara öyrədilməsi və gələcək nəsillərə ötürülməsində əsas çətinliklərdən biri səsin formalaşdırılmasıdır. Zəngulələrin düzgün verilməsi, nəfəsin idarə olunması və səsin muğam estetikası ilə uyğunlaşdırılması uzun zaman tələb edir. Uşaq səsi təbii və saf olsa da, onu klassik muğam üslubuna uyğunlaşdırmaq səbir və düzgün metodika istəyir.

Bu yanaşmanı daha dəyərli edən məqam isə tədrisin yalnız sinif otağı ilə məhdudlaşmamasıdır. Şagirdlərlə birlikdə hazırlanan videolar, ifalar və layihələr tədrisin davamı kimi çıxış edir. İstedadlı uşaqların bir arada qrup şəklində çalışması onların bacarıqlarını inkişaf etdirir, ictimai mühitdə özlərini ifadə etmək imkanı yaradır. Bu cür layihələr milli musiqinin, xüsusilə də xalq və retro mahnılarının təbliğinə xidmət edir.

Müəllimin məqsədi nəticəni də göstərməkdir. Çünki sinif otağında formalaşan istedadın geniş auditoriya tərəfindən eşidilməsi uşaqlar üçün motivasiya yaradır və real nəticəni ortaya qoyur. Şagirdlərin səhnəyə çıxması, efirlərdə görünməsi onların özünəinamını artırır və gələcək sənət yoluna ciddi təsir göstərir. Bu gün sosial media platformalarının rolu da danılmazdır.

Paylaşılan ifalar mədəni təsir vasitəsinə çevrilir. Həmin mahnının uşaqlar arasında yayılması, kəndlərdə, məktəblərdə səslənməsi artıq mədəniyyətin canlı şəkildə ötürülməsi deməkdir. Eyni zamanda, konsert uşaqlar üçün fərqli təcrübədir. Müsabiqə mühitində bir neçə münsifin önündə çıxışdansa, minlərlə insanın qarşısında ifa etmək daha böyük məsuliyyət tələb edir.

Muğamdan fərqli olaraq müasir dövrdə geniş yayılan bəzi musiqi nümunələri daha sadə strukturda olduğu üçün texniki və bədii baxımdan eyni dərinliyi daşıya bilmir. Yeni nəsil daha çox trendlərə uyğun, ritmik və qısa formatlı musiqilərə maraq göstərsə də, milli musiqinin rolu dəyişməz olaraq qalır. Çünki milli musiqi xalqın köküdür. O, yaddaşı, tarixi və kimliyi qoruyur. Bu musiqiyə heç bir xarici qüvvə təsir edə bilməz, çünki onun formalaşdığı mühit, dil və emosional zəmin unikaldır. Azərbaycan musiqisi məhz özünəməxsusluğuna görə dünyaya fərqli bir səs təqdim edir.

Milli musiqi ictimai və mənəvi dəyərləri gücləndirən vasitədir. Xüsusilə çətin tarixi dövrlərdə musiqi xalq üçün mənəvi dayaq rolunu oynayıb. 2020-ci il Vətən müharibəsi zamanı yayılan görüntülərdə döyüşçülərin milli mahnılarla ruhlandığı, bu musiqilərlə yola çıxdığı tez-tez müşahidə olunurdu. Milli musiqi vətən sevgisinin səsli formasıdır. Torpağa, tarixə və kimliyə bağlılıq musiqinin hər notunda hiss olunur.

Ona görə də mədəniyyətimizi qorumaq, inkişaf etdirmək və yeni nəsillərə düzgün şəkildə ötürmək hər bir sənətkarın missiyasıdır. Gənclərin bu sahəyə cəlb olunması isə gələcəyin musiqi mənzərəsini müəyyənləşdirir. Əgər yeni nəsil öz kökünə bağlı qalarsa, milli musiqi Azərbaycan mədəniyyətinin dünyada daha güclü və orijinal şəkildə təmsil olunmasına imkan yaradacaq.

Ləman TƏHMƏZ
XQ

Ən son xəbərləri və yenilikləri almaq üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:222
embedMənbə:https://xalqqazeti.az
archiveBu xəbər 20 Aprel 2026 23:35 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

İrina Şeykin məşhur sevgililəri: Ronaldodan Bredli Kuperə, Kanye Uestdən...

15 Noyabr 2026 04:05see315

Zülalla ən zəngin çərəz

15 Noyabr 2026 03:04see286

Türkiyə gözəli beynəlxalq yarışmadan son anda kənarlaşdırıldı

15 Noyabr 2026 04:36see284

Toyuq ətini əvəz edir Tərkibində 25 % zülal var

15 Noyabr 2026 05:06see279

Yuxusuzluq infarkt və insult riskini artırır Həkimdən xəbərdarlıq

15 Noyabr 2026 14:28see231

Bakını qoyub Ağstafaya köçdü 87 yaşlı Xalq artistinin həyatı necə keçir?

15 Noyabr 2026 15:50see227

Dublin səfəri Azərbaycanın Avropa siyasətinin yeni istiqamətlər üzrə paralel şəkildə inkişaf etdiyini göstərdi ŞƏRH

15 Noyabr 2026 13:13see226

Azərbaycanın İKT sektorunda rekord artım: Region ölkələri ilə fərq nə qədərdir?

15 Noyabr 2026 13:53see221

TÜRK MÜDAFİƏ SƏNAYESİNİN YENİ UĞURU... 51 dronu bir neçə saniyədə məhv edir + VİDEO

15 Noyabr 2026 19:14see219

SÖZÜN İŞIĞINDA KEÇƏN ÖMÜR Qazi şair Ədalət Nicatın 60 illiyi qeyd olunub

15 Noyabr 2026 13:40see211

Ozan Güven “Aşk ı Memnu”nun “Behlül”ü ola bilərmiş

16 Noyabr 2026 02:02see209

İngiltərə İspaniyanı məğlub edərək qrup lideri OLDU

16 Noyabr 2026 01:51see202

Azərbaycanda sərnişin mikroavtobusu qəzaya uğradı: Çox sayda yaralı var Video

15 Noyabr 2026 16:38see199

Tuxel İspaniya mediasına sərt reaksiya verdi: “Siz özünüz qalmaqal yaradırsınız”

15 Noyabr 2026 02:17see195

Yuxusuz gecədən sonra bunu edin

15 Noyabr 2026 02:02see192

2040 cı ilə qədər qlobal iqtisadiyyatda nə baş verəcək: Azərbaycan hansı mövqedə olacaq?

15 Noyabr 2026 14:02see187

91 yaşlı əfsanəvi aktrisa uzun fasilədən sonra ictimaiyyət qarşısına çıxdı

15 Noyabr 2026 02:58see184

Bakıda temperatur 7 8 dərəcə enəcək Növbəti 3 günün hava proqnozu

15 Noyabr 2026 09:13see176

“Boranı” restoranı ilə bağlı iddia: Tək gəldiyi üçün müştəriyə girişə icazə verilmədi

15 Noyabr 2026 21:02see176

Leyla Əliyeva İSESKO nun Baş direktoru ilə görüşüb

15 Noyabr 2026 04:16see175
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri