Icma.az
close
up
RU
Menu

TÜRK MÜDAFİƏ SƏNAYESİNİN YENİ UĞURU... 51 dronu bir neçə saniyədə məhv edir + VİDEO

Ozan Güven “Aşk ı Memnu”nun “Behlül”ü ola bilərmiş

İngiltərə İspaniyanı məğlub edərək qrup lideri OLDU

Futbol turniri valideynlərin davranışına görə dayandırıldı

İtaliyadan Ukraynaya yeni hərbi dəstək: İki peykin radar məlumatları veriləcək

Dislipidemiyanın aktual məsələləri: Qərar qəbuletmə vaxtı mövzusunda Elmi praktiki simpozium həyata keçiriləcək

Onkoloji xəstəliklərin müalicəsi sığorta ilə ödənilməlidir Deputatdan TƏKLİF

“Boranı” restoranı ilə bağlı iddia: Tək gəldiyi üçün müştəriyə girişə icazə verilmədi

Belçikadan möhtəşəm geridönüş: İtaliya darmadağın edildi

Braziliya futbolunun əfsanəsi 11 il sonra futbola qayıtdı...

Musiqi alətində ifa edən uşaqlar daha yaddaşlı OLUR

Deklan Rays “Arsenal”la beşillik müqavilə barədə razılığa gəldi

Uşaqlarınızı bu əşyadan qoruyun Azərbaycanlı həkim (VİDEO

Gündə 50 qramdan çox təmiz etanol içmək demensiya riskini 29 faiz artırır

Ən çox qazanan televiziya aktyorları...

Küləkli hava şəraiti ilə bağlı sarı xəbərdarlıq verilib

Dövlət bu xəstələrin də müalicə pulunu ödəyəcək?

Uorren Baffet 5,5 milyard dollarlıq səhmlərini xeyriyyə fondlarına bağışlayıb

Ayxan Abbasov: “Ən aşağı pilləyə düşmüşdük, indi yavaş yavaş yüksəlməliyik”

Küləkli havada uşaqlarda qulaq ağrısı və qulaq iltihabı riski artırmı?

Qaranlıq enerji dəyişir: Kainat Böyük çöküş lə sona çata bilər

Qaranlıq enerji dəyişir: Kainat Böyük çöküş lə sona çata bilər

Icma.az, Qaynarinfo saytına istinadən bildirir.

Yeni astronomik müşahidələr alimlərə qaranlıq enerjinin təbiətini anlamaq və fundamental suala cavab tapmaq üçün açar verir: kainat sürətlənərək genişlənməyə davam edəcək, yoxsa sonda bu proses dayanacaq. 

Qaynarinfo "Interesting Engineering"ə istinadən xəbər verir ki, təxminən üç onillik ərzində elmi ictimaiyyət kainatın getdikcə daha sürətlə genişləndiyini və soyuq, tənha sonluğa məhkum olduğunu düşünür. Lakin yeni araşdırma bu mənzərəni şübhə altına alır və kosmik "spidometrin” başlanğıcdan yanlış oxunmuş ola biləcəyini irəli sürür.

Xüsusilə Cənubi Koreyalı astronomlar əbədi genişlənmə nəzəriyyəsinə meydan oxuyan bir hipotez irəli sürüblər: kainat "Böyük çöküş” (Big Crunch) kimi tanınan qravitasiya kollapsına məhkum ola bilər. Seulda yerləşən Yonsei Universitetində aparılan tədqiqat iddia edir ki, kainatın genişlənməsi artıq sürətlənmir. Hətta bu prosesin yavaşıma mərhələsinə keçmiş ola biləcəyi bildirilir.

"Tədqiqatımız göstərir ki, kainat artıq yavaşıyan genişlənmə fazasına daxil olub və qaranlıq enerji əvvəl düşünüləndən xeyli sürətlə təkamül edir", deyə araşdırmanın rəhbəri, professor Yonq-Vuk Li bildirib.

Onun sözlərinə görə, bu nəticələrin təsdiqlənməsi 27 il əvvəl qaranlıq enerjinin kəşfindən bəri kosmoloji paradiqmada köklü dəyişiklik demək olardı.

Qeyd edilir ki, 1998-ci ildən bəri astronomlar kosmik məsafələri ölçmək üçün Ia tipli fövqəlnovalardan istifadə edirlər. Bu partlayışların daxili parlaqlığının eyni olduğu güman edilir və buna görə də onlar "standart şamlar” adlandırılır. Daha tutqun "şam” daha böyük məsafə demək idi. Həddindən artıq tutqunluq isə qaranlıq enerjinin təsiri ilə kainatın sürətlənən genişlənməsinin sübutu kimi qəbul olunurdu.

Lakin professor Linin komandası bu metodikada "nasazlıq” aşkar edib. 300 qalaktika-sahibini təhlil edən tədqiqatçılar müəyyən ediblər ki, fövqəlnovaların parlaqlığı ulduz-sələflərin yaşı ilə əlaqəlidir. Yaşlı ulduz populyasiyaları daha parlaq partlayışlar yaradır, gənc ulduzlar isə sistemli şəkildə daha tutqun olur.

Bu isə o deməkdir ki, əvvəllər kainatın sürətli genişlənməsi ilə izah edilən tutqunluq, əslində ulduzların yaşı ilə bağlı ola bilər. Başqa sözlə, "standart şamlar” zamanla dəyişir.

"Məhz 300 qalaktikadan ibarət geniş nümunə əsasında bu effekti son dərəcə yüksək statistik əhəmiyyətlə – 99,999 faiz səviyyəsində təsdiqlədik", deyə tədqiqat müəllifləri bildiriblər.

Standart kosmoloji model qaranlıq enerjinin sabit və dəyişməz olduğunu qəbul edirdi. Yeni məlumatlar isə bunu təkzib edir. "Yaş sürüşməsi” nəzərə alındıqdan sonra sabit qaranlıq enerjiyə əsaslanan klassik model artıq işlək deyil. Düzəliş edilmiş məlumatlar qaranlıq enerjinin sabit təzyiq olmadığını, zamanla zəiflədiyini göstərir.

Bu yanaşma relikt şüalanmanın – Böyük partlayışın "sonrakı işığı”nın – və baryon akustik osillasiyalarının müstəqil ölçmələri ilə də yaxşı uzlaşır. Bunlar məkanda "donmuş” səs dalğaları kimi xarakterizə olunur.

Bu məlumatların birləşməsi faktiki olaraq "kosmoloji sabit” anlayışını istisna edir və kainatı hərəkətə gətirən qüvvənin tədricən tükəndiyini göstərir.

"Yaş amilini nəzərə alan analizimiz göstərir ki, kainat artıq bu gün yavaşıma mərhələsindədir. Bu nəticə BAO və CMB əsasında aparılan müstəqil proqnozlarla təəccüblü dərəcədə yaxşı uyğunlaşır”, deyə Li vurğulayıb.

Nəticələri qəti şəkildə təsdiqləmək üçün Yonsei komandası "təkamülsüz test” adlandırılan yanaşma aparır və yalnız eyni yaşlı qalaktikalardan olan fövqəlnovaları analiz edir. Bildirilir ki, yekun cavabı böyük ehtimalla Çilidə yerləşən Vera Rubin rəsədxanası verəcək. Dünyanın ən güclü rəqəmsal kamerası ilə təchiz olunan bu rəsədxana qarşıdakı beş il ərzində fövqəlnovalı təxminən 20 min yeni qalaktika aşkar etməlidir. Məhz bu məlumatlar müasir elmin ən böyük sirlərindən birinin – kainatın gələcəyinin taleyini həll edə bilər.

Xatırladaq ki, kainatdakı ən qəribə obyektlərdən biri qara dəliklərdir. Bəzi mütəxəssislərin fikrincə, biz holografik kainatda yaşayırıq və burada hər şey kainatımızın sərhədində ikiölçülü (üstəgəl zaman) kainatın üçölçülü (üstəgəl zaman) təsviri kimi kodlaşdırılıb. Hətta belə bir ehtimal da var ki, bizim kainat daha böyük bir kainatın qara dəliyinin içində yerləşir.

Aydın

Hadisənin gedişatını izləmək üçün Icma.az saytında ən son yeniliklərə baxın.
seeBaxış sayı:216
embedMənbə:https://qaynarinfo.az
archiveBu xəbər 31 Dekabr 2025 02:55 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

TÜRK MÜDAFİƏ SƏNAYESİNİN YENİ UĞURU... 51 dronu bir neçə saniyədə məhv edir + VİDEO

15 Noyabr 2026 19:14see294

Ozan Güven “Aşk ı Memnu”nun “Behlül”ü ola bilərmiş

16 Noyabr 2026 02:02see280

İngiltərə İspaniyanı məğlub edərək qrup lideri OLDU

16 Noyabr 2026 01:51see272

Futbol turniri valideynlərin davranışına görə dayandırıldı

16 Noyabr 2026 01:15see239

İtaliyadan Ukraynaya yeni hərbi dəstək: İki peykin radar məlumatları veriləcək

15 Noyabr 2026 22:01see227

Dislipidemiyanın aktual məsələləri: Qərar qəbuletmə vaxtı mövzusunda Elmi praktiki simpozium həyata keçiriləcək

16 Noyabr 2026 12:04see224

Onkoloji xəstəliklərin müalicəsi sığorta ilə ödənilməlidir Deputatdan TƏKLİF

16 Noyabr 2026 16:37see223

“Boranı” restoranı ilə bağlı iddia: Tək gəldiyi üçün müştəriyə girişə icazə verilmədi

15 Noyabr 2026 21:02see222

Belçikadan möhtəşəm geridönüş: İtaliya darmadağın edildi

16 Noyabr 2026 01:56see222

Braziliya futbolunun əfsanəsi 11 il sonra futbola qayıtdı...

16 Noyabr 2026 00:05see211

Musiqi alətində ifa edən uşaqlar daha yaddaşlı OLUR

16 Noyabr 2026 23:43see209

Deklan Rays “Arsenal”la beşillik müqavilə barədə razılığa gəldi

17 Noyabr 2026 01:11see209

Uşaqlarınızı bu əşyadan qoruyun Azərbaycanlı həkim (VİDEO

16 Noyabr 2026 12:36see203

Gündə 50 qramdan çox təmiz etanol içmək demensiya riskini 29 faiz artırır

15 Noyabr 2026 20:52see195

Ən çox qazanan televiziya aktyorları...

16 Noyabr 2026 20:52see187

Küləkli hava şəraiti ilə bağlı sarı xəbərdarlıq verilib

17 Noyabr 2026 05:32see186

Dövlət bu xəstələrin də müalicə pulunu ödəyəcək?

16 Noyabr 2026 15:49see180

Uorren Baffet 5,5 milyard dollarlıq səhmlərini xeyriyyə fondlarına bağışlayıb

17 Noyabr 2026 04:19see180

Ayxan Abbasov: “Ən aşağı pilləyə düşmüşdük, indi yavaş yavaş yüksəlməliyik”

17 Noyabr 2026 01:42see176

Küləkli havada uşaqlarda qulaq ağrısı və qulaq iltihabı riski artırmı?

16 Noyabr 2026 14:44see174
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri