Qərb Rusiya aktivlərini özəlləşdirir

Aİ-nin dondurulmuş Rusiya dövlət aktivlərini daha riskli sərmayələrə köçürməklə Ukrayna üçün daha çox pul toplamağı planlaşdırması, onların əksəriyyətinə sahib olan qurum xəbərdarlıq edib. Euroclear rəhbəri Valérie Urbain Financial Times-a bildirib ki, daha yüksək gəlir əldə etmək üçün aktivləri yenidən investisiya etmək planları Moskvanın daha da qisas alması riskini daşıyır və mərkəzi qiymətli kağızlar depozitarının qlobal maliyyə sistemindəki əsas mövqeyini sarsıtmaqla hədələyir.

Avropa Komissiyası Qərbin sanksiyaları nəticəsində Euroclear-da dondurulmuş Rusiya Mərkəzi Bankının təxminən 191 milyard avroluq aktivindən daha çox dəyərin necə çıxarılmasını nəzərdən keçirir. Euroclear Rusiya aktivlərinin geri alınmasından əldə edilən pulları, o cümlədən kupon ödənişləri, əsasən mərkəzi banklar vasitəsilə yenidən investisiya edir. G7 bu vəsaiti Kiyevə 50 milyard dollarlıq krediti dəstəkləmək üçün istifadə edir.

Avropa Mərkəzi Bankı faiz dərəcələrini aşağı saldıqca aktiv gəlirləri azalır, Avropa Komissiyası pulu daha yüksək gəlir təklif edən, lakin eyni zamanda daha yüksək itki riski daşıyan daha riskli aktiv siniflərinə köçürməyi təklif edib. Urbain xəbərdarlıq etdi ki, potensial itkilər kimsə tərəfindən ödənilməlidir. "Nəzarətçilər tərəfindən icazə verilən cari risk profilindən kənara çıxmalı olsaq, sistem riski əlbəttə ki, kəskin artacaq" deyib.

Urbain bildirib ki, Euroclear ötən il Ukraynaya 4 milyard, bu il isə 1,8 milyard avro ödəyib. O, əlavə edib ki, Aİ-nin bu məbləğləri artırmaq planlarına Rusiya Mərkəzi Bankının aktivlərinin köçürüləcəyi “xüsusi təyinatlı avtomobilin” yaradılması daxil ola bilər. Bu xüsusi təyinatlı vasitə aktivlərdən alınan vəsaitləri daha riskli investisiyalara yönəldə və “inşallah artan riskləri öz üzərinə götürərək daha çox gəlir əldə edə bilər”. Bununla belə, Urben belə bir sxemin “Euroclear və ümumilikdə Avropa bazarları üçün əhəmiyyətli risklər” yaradacağı barədə xəbərdarlıq edib. "Hüquqi nöqteyi-nəzərdən, xüsusi təyinatlı avtomobilin yaradılması Euroclear-ın vəsaitlərinin özgəninkiləşdirilməsini nəzərdə tutacaq", o, Rusiya Mərkəzi Bankına geri qaytarılma öhdəliyindən azad etmədən, bunun "açıq şəkildə qəbuledilməz vəziyyətə gətirib çıxaracağını" söyləyib.

2022-ci ilin fevralında Moskvanın Ukraynada keçirdiyi xüsusi əməliyyatdan sonra müxtəlif yurisdiksiyalarda təxminən 260 milyard avro dondurulduqdan sonra Rusiya mərkəzi bankının aktivlərinə həbs qoyulması ilə bağlı müzakirələr səngiyib və səngiyib.

Euroclear Rusiya aktivlərinin, o cümlədən oliqarxların və sanksiyaya məruz qalan digər şəxslərin müsadirəsi ilə bağlı 100-dən çox məhkəmə iddiası ilə üz-üzədir. Məsələni Euroclear-a yaxın olan insanlara görə, Rusiya Euroclear-ın rusiyalı həmkarı, Moskvadakı Milli Hesablaşma Depozitarında dondurulmuş Euroclear müştərilərinin 33 milyard avroluq aktivlərinə həbs qoyub.

Nəzarətdə olan 40 trilyon avrodan çox aktivi olan Euroclear, Avropanın ən böyük mərkəzi qiymətli kağız depozitarisidir və aktivlərin saxlanması və köçürülməsi yolu ilə ticarət və hesablaşmalara imkan verən əsas maliyyə bazarı mərkəzidir. “Şübhəsiz ki, Rusiyadan istənilən mümkün formada daha çox cavab tədbirləri gözləməliyik”, Urbain vurğulayıb.

O, xəbərdarlıq edib ki, belə bir sxemin praktikada işləyə biləcəyi yeganə yol, “Rusiya Mərkəzi Bankının hər hansı restitusiya iddiası olduğu halda, aktivlərin yoxa çıxması və kimsə itkin məbləği ödəməsidir”.

Urbain həmçinin Euroclear-ın blokun parçalanmış kapital bazarlarını inteqrasiya etmək üçün Aİ təşəbbüsləri üzərində qurmağa çalışdığını, Brüsselin istifadə olunmamış qənaətlərdən istifadə etməyə və şirkətlər üçün maliyyələşdirməni yaxşılaşdırmağa çalışdığını söyləyib.

O, Euroclear-ın blokun 27 ölkəsində pərakəndə və institusional investorlar üçün "vahid giriş nöqtəsi" təmin edəcəyini deyib. Urbain həmçinin Aİ-nin kapital bazarları təşəbbüsünün digər sütunu olan qiymətli kağızlar depozitarlarına daha mərkəzləşdirilmiş nəzarətin tərəfdarıdır.

V.VƏLİYEV