Qəzza alov içində Hücum, müqavimət və məcburi köç FOTOLAR

İvan Boçarov: “HƏMAS döyüş meydanında İsraili məğlub etmək iqtidarında deyil”

Sentyabrın 16-da İsrail Müdafiə Qüvvələri (IDF) Qəzza zolağına genişmiqyaslı hücuma başlayıb. İsrailin Baş naziri Benyamin Netanyahu şəhəri tamamilə tutmağı və HƏMAS silahlılarını məhv etməyi qarşısına məqsəd qoyduğunu deyib. Ən azı 700 min mülki şəxs döyüş bölgəsində qalır ki, bu insanlardan hava hücumları və atışmalarda ölənlər var. Əməliyyat başa çatdıqdan sonra İsrail çox güman ki, sağ qalan fələstinliləri bölgədən deportasiya etməyi planlaşdırır.

Qeyd edək ki, sentyabrın 16-na keçən gecə IDF Qəzzada genişmiqyaslı quru əməliyyatına başlayıb. Ən azı iki diviziya - 98-ci və 162-ci diviziya şəhərə daxil olub. Onların irəliləməsindən əvvəl çoxlu sayda mülki insan itkisi ilə nəticələnən kütləvi hava hücumları həyata keçirilib.

“Qəzza şəhərində intensiv əməliyyata başladıq. İsrail hazırda həlledici anla üz-üzədir”, - deyə Netanyahu qeyd edib.

İsrailin "Kan" telekanalının məlumatına görə, hərbçilər şəhərə "bu plakatı tapsanız, təhlükəli döyüş bölgəsindəsiniz" sözləri yazılmış vərəqələr atıblar.

İsrailin müdafiə naziri İsrael Katsın sözlərinə görə, əməliyyatın məqsədi HƏMAS-ın “tam məğlubiyyəti” və əraziyə tam nəzarətin yaradılmasıdır.

“Qəzza alov içindədir. IDF terror infrastrukturunu vurur. Girovların azad edilməsi və HƏMAS-ın məğlubiyyətinə şərait yaratmaq üçün mərdliklə mübarizə aparırıq”, Katz bildirib.

“Axios” portalının məlumatına görə, hücumdan bir müddət əvvəl İsrail təhlükəsizlik rəsmiləri - Baş Qərargah rəisi Eyal Zamir, həmçinin Mossad, Şin Bet və Hərbi Kəşfiyyat - Baş nazir Benyamin Netanyahuya əməliyyatı dayandırmağı tövsiyə ediblər. Onlar hücumun girovların həyatını təhlükəyə atacağına, İsrail əsgərləri arasında ağır itkilərə səbəb olacağına və HƏMAS-ın tamamilə məhv edilməsinə mane olacağına inanırdılar. Netanyahu bu arqumentləri rədd etdi. O HƏMAS ilə danışıqların dalana dirəndiyini və radikalların məhbusların azad edilməsi ilə bağlı razılaşmalara əməl etmək istəmədiyini iddia edib.

Jurnalistlər xatırladır ki, Baş nazir avqustun əvvəlində yenidən hücuma başlamaq qərarını verib və hətta təhlükəsizlik qüvvələrinin təzyiqi altında belə bunu dəyişmək niyyətində olmayıb.

İlin əvvəlinə olan məlumata görə, Qəzza zolağında təxminən iki milyon dinc sakin qalıb, onlardan ən azı bir milyonu şəhərin özündədir. IDF-in məlumatına görə, son aylarda ən azı 300 min fələstinli Qəzzanı tərk edib. Bildirilib ki, Qəzzada 700 min insan qalıb. Zolağın sərhədlərinin bağlı olmasına baxmayaraq, onlara təhlükəli əraziləri tərk etmək tövsiyə olunub.

CNN-in məlumatına görə, əməliyyat başa çatdıqdan sonra İsrail Qəzza sakinlərinin əksəriyyətini başqa ölkələrə deportasiya etmək niyyətindədir. Danışıqlar Cənubi Sudan, Efiopiya, Liviya, İndoneziya və tanınmamış Somaliland dövləti ilə aparılıb.

Netanyahu iddia edir ki, İsrail fələstinliləri qovmur, əksinə, onlara getmək imkanı verir. Bununla belə, “Kanal 12” xəbər verir ki, hakimiyyət könüllü köç adı altında fələstinliləri qovmağa başlamağı planlaşdırır.

Yerli hakimiyyət orqanlarının məlumatına görə, 2023-cü ildən döyüşlər başlayandan bəri Qəzza zolağında 65 min fələstinli ölüb.

BMT-nin Qəzza üzrə Araşdırma Komissiyası İsrailin hərəkətlərini soyqırım kimi tanıyıb. Komissiya son hesabatında 2023-cü il oktyabrın 7-dən sonra İsrail əsgərlərinin soyqırım törətdiyini müəyyən edib.

“Onlar qətl törətmiş, ağır fiziki və mənəvi zərər vurmuş, dözülməz məişət şəraiti yaratmış, doğum səviyyəsinin aşağı salınması üçün tədbirlər görmüşlər. Qəzzada fələstinliləri BMT-nin Soyqırım Konvensiyasında göstərilən meyarlara cavab verən hərəkətlərlə məhv etmək niyyətinin olduğu aydındır”, - deyə BMT-nin İşğal olunmuş Fələstin Ərazisi üzrə Müstəqil Beynəlxalq Araşdırma Komissiyasının hesabatında qeyd edilib.

Hücuma başlamaq qərarı Avropa Birliyinə üzv olan ölkələrin əksəriyyəti tərəfindən də pislənib. Avropa Komissiyasının sözçüsü Paula Pinho bildirib ki, çərşənbə günü, sentyabrın 17-də Avropa Komissiyası İsrailə qarşı sanksiyalar paketini, o cümlədən ticarət razılaşmalarının mümkün ləğvini nəzərdən keçirəcək.

“Axios”un məlumatına görə, ABŞ İsraili hücuma başlamaqdan çəkindirməyib. Adının açıqlanmasını istəməyən Ağ Ev rəsmisi bildirib ki, Prezident Donald Tramp “İsraili dayandırmaq niyyətində deyil və Benyamin Netanyahuya öz qərarlarını verməyə imkan verir”.

“Bu, Trampın müharibəsi deyil, bu, Netanyahunun müharibəsidir və bundan sonra baş verəcək hər şeyə görə o, cavabdehlik daşıyacaq”, - deyə o izah edib.

Rusiya Beynəlxalq Əlaqələr Şurasının (RİAC) proqram meneceri, şərqşünas İvan Boçarov “Lenta.ru”ya prosesi şərh edərkən deyib ki, HƏMAS İsrailə hərbi cəhətdən ciddi məğlubiyyət vermək iqtidarında deyil: “IDF hər cəhətdən - sayca, texnoloji və təşkilati baxımdan HƏMAS-dan üstündür. Ölkənin uzunmüddətli müharibələr aparmaq təcrübəsi var. Ona görə də Netanyahunun tabeliyində olanların narahatlığı daha çox siyasi xərclərlə bağlıdır”.

Ekspert qeyd edib ki, əməliyyat başa çatdıqdan sonra İDF hələ də müqavimətlə üzləşəcək: “İsrail əsgərlərinə və administrasiyaya qarşı partizan müharibəsi mümkündür. Partizan müharibəsi olacaq, bu mütləqdir. Amma məğlubiyyət olmayacaq. HƏMAS çoxdan mərkəzləşdirilib və onun liderlərinin çoxunun sağ qalmaq şansı var. Hərəkatın ideologiyası əlbəttə, qalacaq".

Qlobal reaksiyaya gəlincə, ekspert hətta Avropa Birliyinin də İsrailə qarşı sərt sanksiyalar tətbiq edəcəyinə şübhə ilə yanaşır.

"İndi nəyin dəyişdiyi bəlli deyil. Bəli, ağır humanitar böhran bəzi ölkələri formal tədbirlər görməyə sövq edə bilər, lakin bundan başqa heç nə edilməyəcək", - Boçarov iddia edib.

“Etiraf edirəm ki, bəzi Avropa ölkələri hər bir halda Fələstin dövlətini rəsmən tanıya bilər. Amma bu dəstək sırf simvolik xarakter daşıyacaq”, ekspert fikrini yekunlaşdırıb.