Qızıl 5000 dollara gedir?

Qızıl dünya bazarında yenidən investorların diqqət mərkəzinə keçib. Sentyabrın əvvəlində qiymətli metalın bir unsiyası təxminən 4 400–4 500 dollar diapazonunda qalır. Sentyabrın 4-də spot qızılın qiyməti 4 419 dollar ətrafına düşsə də, həftə ərzində bazar ABŞ Federal Ehtiyat Sisteminin faiz qərarı, dolların məzənnəsi və geosiyasi risklərdən ciddi təsirlənib.

Bu mənzərə qızıl bazarında mühüm dəyişiklik olduğunu göstərir: qiyməti yalnız fərdi investorların tələbi deyil, artıq dövlətlərin və mərkəzi bankların strategiyası da müəyyənləşdirir.

Qızıl niyə bu qədər bahalıdır?

2026-cı ilin əvvəlində qızıl 5 500 dollar səviyyəsini də keçərək tarixi rekordlara yüksəlib. Daha sonra qiymət kəskin korreksiya edib və iyunun sonlarında 4 000 dollardan aşağı düşüb. Lakin sonrakı aylarda yenidən güclü bərpa baş verib. World Gold Council-ın qiymətləndirməsinə görə, qızıl ilin ilk yarısında yüksək volatillik nümayiş etdirib və geosiyasi risklərə qarşı həssaslığını qoruyub.

Sentyabrın əvvəlində isə bazarın əsas problemi başqa istiqamətə keçib: ABŞ iqtisadiyyatından gələn güclü məlumatlar Federal Ehtiyat Sisteminin faiz siyasəti ilə bağlı gözləntiləri dəyişib.

ABŞ-da avqust ayında məşğulluğun gözləniləndən güclü artması faiz artımı ehtimalını yüksəldib. Bu isə dolları və ABŞ istiqrazlarının gəlirliliyini dəstəkləyərək faiz gəliri gətirməyən qızılın cəlbediciliyini azaldıb. Reuters-in məlumatına görə, sentyabrda faiz artımı ehtimalı əmək bazarı hesabatından sonra 65 faizə yüksəlib.

Yəni hazırda qızıl üçün iki əks istiqamətli qüvvə işləyir: geosiyasi və maliyyə riskləri qiyməti yuxarı itələyir, yüksək faiz gözləntiləri isə təzyiq yaradır.

Ən böyük alıcılar kimlərdir?

Qızıl bazarının ən diqqətçəkən tərəfi mərkəzi bankların alışlarıdır.

World Gold Council-ın iyul üzrə son statistikasına əsasən, mərkəzi banklar həmin ay xalis olaraq 23 ton qızıl alıblar. Çin 20 tonla ən böyük aylıq alıcı olub, Polşa isə 8 ton alıb.

2026-cı ilin ilk yeddi ayında Polşa mərkəzi banklar arasında ən böyük alıcı olaraq qalır. Ölkə ilin əvvəlindən 90 ton qızıl alıb və ümumi ehtiyatını 640 tona çatdırıb. Polşanın hədəfi ehtiyatdakı qızılın həcmini 700 tona yüksəltməkdir.

Çin də diqqətçəkən şəkildə alışlarını sürətləndirib. Çin Xalq Bankı iyulda daha 20 ton qızıl alaraq ardıcıl 21-ci ay ehtiyatlarını artırıb. Bununla Çinin 2026-cı ilin əvvəlindən açıqlanmış alışları 60 tona çatıb.

Özbəkistan və Qazaxıstan da aktiv alıcılar arasındadır. World Gold Council-ın iyun məlumatına görə, ilin ilk yarısında Özbəkistan 41 ton, Qazaxıstan isə 27 ton qızıl alıb. Çexiya, Sinqapur, Çili, İordaniya və Qana da ehtiyatlarını artıran ölkələr sırasındadır.

Burada vacib məqam var: bütün ölkələr qızıl almır. Rusiya və Türkiyə 2026-cı ildə xalis satıcılar arasında olub. İyulda Rusiya daha 6 ton satıb və ilin əvvəlindən satışlarını 50 tona çatdırıb. Türkiyənin ilin əvvəlindən satışları isə 85 ton təşkil edib.

Niyə mərkəzi banklar qızıl toplayır?

Bu alışların arxasında təkcə qiymət artımı dayanmır.

Mərkəzi banklar ehtiyatlarını müxtəlif aktivlər arasında bölüşdürmək istəyirlər. Qızıl isə konkret ölkənin borcu deyil və qarşı tərəfin öhdəliyindən asılı deyil.

Bu, xüsusilə geosiyasi qarşıdurmaların, sanksiyaların və maliyyə sistemində parçalanma risklərinin artdığı dövrdə daha əhəmiyyətli olur.

World Gold Council-ın 2026-cı il sorğusunda mərkəzi bankların 89 faizi növbəti 12 ay ərzində dünya üzrə qızıl ehtiyatlarının artacağını gözlədiyini bildirib. Bu, qızıl tələbinin struktur xarakter daşıdığını göstərən mühüm siqnaldır.

Bəs qızıl 5 000 dolları yenidən görə bilərmi?

Bazarda bu ehtimal tamamilə real hesab olunur. Lakin burada diqqətli olmaq lazımdır.

World Gold Council-ın ilin ortası proqnozunda qızılın həmin dövrdəki makroiqtisadi şərtlər altında əsasən məhdud diapazonda hərəkət edə biləcəyi qeyd olunurdu. Yəni qızılın hər yeni geosiyasi böhran zamanı avtomatik olaraq yeni rekord qıracağı fikri düzgün deyil.

Digər tərəfdən, sentyabrın əvvəlində qızılın 4 400 dolların üzərində qalması göstərir ki, bazar hələ də yüksək qiymətləri qəbul edir.

Qızılın 5 000 dollara doğru yenidən hərəkət etməsi üçün əsas katalizatorlar aşağı faiz gözləntiləri, dolların zəifləməsi, geosiyasi risklərin artması və mərkəzi bankların alışlarının davam etməsi ola bilər.

Əks ssenaridə isə ABŞ-da inflyasiyanın yüksək qalması və Federal Ehtiyat Sisteminin daha sərt siyasət yürütməsi qızıl üçün ciddi maneə yarada bilər.

Dünya birjalarında əsas sual artıq başqadır

Qızıl bazarında əsas sual “qızıl bahalaşacaqmı?” deyil.

Əsas sual “qızıl hansı səbəbdən bahalaşacaq?” sualıdır.

Əgər artım geosiyasi risklərdən qaynaqlanacaqsa, qiymətdə kəskin sıçrayışlar və sonradan geri çəkilmələr mümkündür. Əgər əsas səbəb mərkəzi bankların uzunmüddətli alışları və dollar aktivlərinin diversifikasiyası olacaqsa, qızıl üçün daha sabit və uzunmüddətli dəstək formalaşa bilər.

Bundan başqa, ABŞ-ın faiz siyasəti həlledici olaraq qalacaq. Sentyabrın 4-də açıqlanan əmək bazarı göstəricilərindən sonra qızılın bir qədər geri çəkilməsi bunu bir daha nümayiş etdirdi.

Azərbaycan üçün qızılın bahalaşması nə deməkdir?

Dünya qiymətləri yüksəldikcə Azərbaycanda qızılın manatla qiymətinə də təsir artır. Burada yalnız beynəlxalq qiymət deyil, dollar/manat məzənnəsi, daxili bazardakı alış-satış fərqi və məhsulun əyarı da rol oynayır.

Qızılın bahalaşması bir tərəfdən qızıl ehtiyatı olan ölkələr üçün aktivlərin dəyərinin artması deməkdir. Digər tərəfdən, zinət əşyaları və fiziki qızıl almaq istəyən istehlakçılar üçün qiymətin yüksəlməsi anlamına gəlir.

Bu səbəbdən qızıl artıq yalnız zinət əşyası deyil, həm də dövlətlərin və böyük investorların maliyyə strategiyasının mühüm elementinə çevrilir.

Nəticə isə belədir: qızıl bazarında rekord dövr hələ başa çatmayıb, amma qarşıda düz xətt üzrə bahalaşma deyil, daha çox sərt dalğalanmaların müşahidə olunduğu mərhələ gözlənilir. Mərkəzi bankların alışları qiymətə uzunmüddətli dayaq verir, ABŞ faiz siyasəti isə onun qarşısında əsas maneə olaraq qalır.

AzPost.az