Qlobal ərzaq qiymətlərinin düşməsi davam edir

Müəllif: Mehin Qasımova,Banco.az 

Qlobal ərzaq qiymətləri ardıcıl beşinci aydır ki, düşür.

Banco.az xəbər verir ki, FAO-nun Ərzaq Qiymətləri İndeksi yanvar ayında aylıq olaraq 0,4 faiz, illik olaraq isə 0,6 faiz düşüb.

Süd məhsulları, ət və şəkər qiymətləri indekslərindəki enişlər dənli bitkilər və bitki yağlarındakı artımları kompensasiya etməkdən daha çoxdur və bu da indeksin ardıcıl beşinci aylıq enişini göstərir.

FAO-nun Taxıl Qiymətləri İndeksi yanvar ayında aylıq müqayisədə bir qədər 0,2 faiz artsa da, illik müqayisədə 3,9 faiz azalıb. Dünya buğda qiymətləri yanvar ayında ümumilikdə sabit qalıb və dekabr ayı ilə müqayisədə cəmi 0,4 faiz düşüb. Avstraliya və Kanadada güclü ixrac satışlarının artmasına baxmayaraq, Argentina və Avstraliyada yaxşı məhsul gözləntiləri və yüksək qlobal ehtiyat səviyyələri qiymətlərə aşağı təzyiq göstərməyə davam edib. Beynəlxalq qarğıdalı qiymətləri də aşağı meylini davam etdirərək dekabr ayı ilə müqayisədə 0,2 faiz düşüb. Argentina və Braziliyada əkin şəraiti ilə bağlı hava şəraiti ilə bağlı narahatlıqlar və ABŞ-da güclü etanol tələbi qiymətlərə müəyyən dəstək versə də, bol qlobal təklifdən qaynaqlanan ümumi aşağı bazar əhval-ruhiyyəsini kompensasiya edə bilməyib. Dünya arpa qiymətlərində Argentina təklifinə güclü tələbatla dəstəklənən orta artım müşahidə olunub, sorqo qiymətləri isə buğda bazarındakı dəyişiklikləri əks etdirən bir qədər aşağı düşüb. Əksinə, FAO-nun Bütöv Düyü Qiymətləri İndeksi 2026-cı ilin yanvar ayında 1,8 faiz artıb ki, bu da xüsusilə ətirli sortlara olan tələbatın artmasını əks etdirir.  

FAO Bitki Yağı Qiymət İndeksi yanvar ayında aylıq müqayisədə 2,1 faiz, illik müqayisədə isə 10,2 faiz artıb. Bu artım palma, soya və günəbaxan yağı qiymətlərinin yüksəlməsini əks etdirib ki, bu da raps yağı qiymətlərinin azalmasını kompensasiya etməkdən daha çoxdur. Beynəlxalq palma yağı qiymətləri ardıcıl ikinci aydır ki, yüksəlir. Bunun səbəbi Cənub-Şərqi Asiyada mövsümi istehsalın yavaşlaması və qiymət rəqabətinin yaxşılaşması ilə bağlı qlobal idxal tələbatının artmasıdır. Bununla yanaşı, dünya soya yağı qiymətləri Cənubi Amerikada ixrac təklifinin azalması və ABŞ bioyanacaq sektorundan güclü tələb gözləntiləri fonunda yenidən yüksəlib. Qara dəniz bölgəsində məhdud satışlar səbəbindən təklif çatışmazlığının davam etməsi fonunda, 2025-ci ilin sonlarında ardıcıl iki ay davam edən azalmadan sonra qlobal günəbaxan yağı qiymətləri bərpa olunub. Bunun əksinə olaraq, raps yağı qiymətləri bir qədər aşağı düşüb ki, bu da son zamanlar böyük idxal axınlarından sonra Avropa Birliyində kifayət qədər təklifi əks etdirir.

FAO Ət Qiymətləri İndeksi yanvar ayında aylıq müqayisədə 0,4 faiz düşsə də, illik müqayisədə 6,1 faiz artıb. Aylıq azalma əsasən beynəlxalq donuz əti qiymətlərinin düşməsini əks etdirib, mal əti və quzu əti qiymətləri isə ümumilikdə sabit qalıb. Əksinə, dünya quş əti qiymətləri artıb. Donuz əti qiymətlərinin azalması əsasən Avropa Birliyində qiymətlərin aşağı düşməsi, beynəlxalq tələbatın azalması və bol təklif, o cümlədən il sonu tətillərində müvəqqəti kəsimxanaların bağlanması ilə bağlı yığılmış məhsulların təmizlənməsi ilə əlaqədardır. Nisbətən sıx təchizat şərtlərinə baxmayaraq, il sonu yüksək alışlardan sonra mövsümi tələbat azaldığı üçün dünya quzu qiymətləri əsasən sabit qalıb. ABŞ-ın rüsumsuz kvotasının sürətlə tükənməsi və sonradan 26,4 faizlik kvotasız tarifin tətbiq edilməsindən sonra Braziliya ixracatı digər istiqamətlərə keçdiyindən mal əti qiymətləri də ümumilikdə sabit qalıb. Göndərişlər getdikcə Çinə yönləndirilib; Burada idxalçılar elan edilmiş mal əti qorunması kvotasından əvvəl həcmləri təmin etmək üçün alışları sürətləndiriblər və bu da Braziliya qiymətlərinə potensial aşağı düşmə təzyiqini kompensasiya edib. Bu arada, quş əti qiymətləri artıb, bu da əsasən güclü beynəlxalq tələbatla dəstəklənən Braziliyada daha yüksək qiymətlər səbəbindən baş verib.

FAO Süd Məhsulları Qiymət İndeksi yanvar ayında aylıq müqayisədə 5,0 faiz azalaraq bir il əvvəlkindən 14,9 faiz aşağı qalıb. Bu, əsasən dünya pendiri və kərə yağı qiymətlərinin düşməsi ilə indeksin ardıcıl yeddinci aylıq azalmasıdır. Bu azalma süd tozu qiymətlərindəki cüzi artımları kompensasiya etməkdən daha çoxdur. Beynəlxalq pendir qiymətləri yanvar ayında ən kəskin azalma ilə qarşılaşıb ki, bu da qlobal rəqabətin artmasını əks etdirir. Avropa və ABŞ-da bol təklif Yeni Zelandiyada daha yüksək qiymətləri kompensasiya edərək qiymətlərə aşağı təzyiq göstərib. Dünya kərə yağı qiymətləri də mövsümi olaraq daha yüksək süd yağı mövcudluğunu, Avropada yığılmış ehtiyatları və digər əsas istehsal bölgələrindən kifayət qədər ixrac edilə bilən tədarükü əks etdirərək düşməyə davam edib. Əksinə, dünya süd tozu qiymətləri artıb; xüsusilə Yaxın Şərq, Şimali Afrika və Asiyanın bəzi hissələrindən bir neçə aydır ki, idxal tələbatının azalmasından sonra yağsız süd tozunda daha nəzərəçarpacaq artım qeydə alınıb. Tam süd tozu qiymətlərində artım məhdud olub və bu da artımın miqyasını məhdudlaşdırıb, çünki tələbat tarixi səviyyələrdən aşağı qalıb.

FAO Şəkər Qiymət İndeksi yanvar ayında aylıq müqayisədə 1,0 faiz, illik müqayisədə isə 19,2 faiz düşüb. Azalmanın əsas səbəbi, Hindistanda gözlənilən əhəmiyyətli istehsal artımı və Taylandda müsbət proqnozla əlaqədar olaraq, cari mövsümdə qlobal şəkər təklifinin artması gözləntisi olub. Bundan əlavə, şəkər istehsalında istifadə olunan şəkər qamışının payının azalmasına baxmayaraq, Braziliyada 2025/26 mövsümü üçün ümumilikdə müsbət istehsal proqnozu qlobal təklif gözləntilərini gücləndirərək dünya şəkər qiymətlərinə aşağı təzyiqi artırıb.